Lại 'nóng' đề xuất áp thuế tiêu thụ đặc biệt lên nước ngọt ở mức 10%

Mặc dù nhận được nhiều ý kiến phản đối từ chuyên gia, doanh nghiệp (DN) trong một năm qua nhưng nguồn tin từ cơ quan quản lý thuế cho hay có khả năng dự thảo mới nhất sửa đổi Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB) vẫn giữ nguyên đề xuất áp thuế TTĐB lên nước ngọt ở mức 10% với lý do: ngăn chặn nguy cơ béo phì.

Từ giữa 2018, cơ quan chuyên môn từ Bộ Y tế và một vài tổ chức bắt đầu bàn thảo đề xuất áp thuế tiêu thụ đặc biệt lên nước ngọt.

Lý do chính của việc này là đã có một số quốc gia áp dụng loại thuế này cho mặt hàng nước ngọt, như nước láng giềng Thái Lan cũng đánh thuế tiêu thụ đặc biệt lên nước ngọt nhằm giảm tỉ lệ thừa cân béo phì.

Tuy nhiên, các doanh nghiệp sản xuất và kinh doanh lại băn khoăn dự thảo Luât thuế tiêu thụ đặc biệt với đề xuất áp thuế tiêu thụ đặc biệt lên nước ngọt ở mức 10% có nguy cơ gây áp lực lên ngành công nghiệp này.

PGS.TS Trần Quang Trung, Chủ tịch Hiệp hội Sữa Việt Nam cho rằng, có thể hiểu đề xuất đánh thuế nước ngọt của Bộ Tài chính nhằm điều chỉnh hành vi của người tiêu dùng. Bởi gánh thêm thuế, nước ngọt sẽ tăng giá qua đó hạn chế tiêu dùng.

“Tuy nhiên để thực hiện các Chiến lược quốc về dinh dưỡng và Chiến lược quốc gia phòng chống các bệnh không lây nhiễm, Chính phủ cũng đã đề ra nhiều giải pháp như giải pháp về các chính sách, về chuyên môn kỹ thuật, về giáo dục và truyền thông… chứ không chỉ sử dụng công cụ thuế”, PGS.TS Trần Quang Trung cho biết.

Theo PGS Trần Quang Trung một khi đã sử dụng công cụ thuế để hạn chế và điều chỉnh hành vi của người tiêu dùng trong việc sử dụng các sản phẩm không tốt cho sức khỏe thì cũng cần phải có các chính sách cụ thể nhằm khuyến khích các doanh nghiệp sản xuất, cung cấp và tiêu thụ các thực phẩm an toàn, dinh dưỡng có lợi cho sức khỏe, tạo điều kiện cho người dân tiếp cận dễ dàng nhất.

“Đối tượng chịu thuế tiêu thụ đặc biệt là những hàng hóa, dịch vụ không thật sự cần thiết cho nhu cầu tiêu dùng hằng ngày của con người và có những tác hại nhất định đến người sử dụng, môi trường, xã hội nên việc đưa việc đưa các sản phẩm có lợi cho sức khỏe (tăng lực, thể thảo, thức uống dinh dưỡng…) là chưa phù hợp với chính sách về thuế tiêu thụ đặc biệt”, ông Trung cho biết.

Cũng theo ông Trung cần xem lại vấn đề định nghĩa sản phẩm. Cụ thể, Dự thảo Luật Thuế chưa đưa ra được các định nghĩa cụ thể cho từng loại sản phẩm và chưa có sự phân biệt rõ ràng giữa hàm lượng đường “tự thân” của sản phẩm và hàm lượng đường được thêm vào.

“Hàm lượng đường trong nước ngọt được tính để chịu thuế tiêu thụ đặc biệt sẽ được xác định như thế nào? Hàm lượng đường bao nhiêu thì bị coi là ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng? Đã có tiêu chí nào về các thông số dinh dưỡng khuyến nghị dành cho người tiêu dùng chưa?”, ông Trung đặt câu hỏi.

Theo nghiên cứu năm 2018 của Viện Quản lý kinh tế trung ương về tác động kinh tế và xã hội của chính sách thuế tiêu thụ đặc biệt đối với nước ngọt, nếu áp dụng mức thuế tiêu thụ đặc biệt ở mức 10% đối với nước ngọt thì sẽ có thể mang lại cho ngân sách 1.976 tỉ đồng, nhưng doanh thu của ngành công nghiệp này và ngành mía đường sẽ giảm khoảng 3.928 tỉ đồng, dẫn tới thu nhập từ hoạt động sản xuất của toàn ngành kinh tế giảm khoảng 0,16% và GDP giảm khoảng 0,12%. 

Theo tính toán của các chuyên gia kinh tế thì mức tăng trưởng hàng năm của ngành đồ uống Việt Nam là 13,5%, với mức doanh thu ước tính cho cả năm 2017 là 2,97 tỉ USD.