Di sản Văn hóa thế giới tại Huế đang bị xâm hại bằng bê tông cốt thép?

Tu bổ hay xây mới?

Theo tìm hiểu, hộ thành hào là hào nước bao bọc quanh kinh thành Huế được triều Nguyễn xây dựng từ năm 1832. Đây là một phần trong Quần thể Di tích Cố đô Huế được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa thế giới.

Công trình này được đắp bằng đá núi, theo kỹ thuật xếp đá khan không sử dụng vữa kết dính. Trải qua thăng trầm của thời gian, công trình bị xuống cấp nên được UBND tỉnh Thừa Thiên Huế phê duyệt dự án trùng tu và tôn tạo.

Trước đó, vào năm 2001, UBND tỉnh Thừa Thiên Huế có quyết định phê duyệt Dự án "Bảo tồn, tu bổ và tôn tạo hệ thống Kinh thành Huế", với tổng mức đầu tư hơn 1.280 tỷ đồng.

Tuy nhiên, do khó khăn về nguồn lực và giải phóng mặt bằng nên đến ngày 26/10/2016, UBND tỉnh Thừa Thiên Huế tiếp tục có quyết định điều chỉnh thời gian thực hiện dự án đến ngày 31/12/2020.

Trong tổng thể dự án này, có phần "Tu bổ, tôn tạo hệ thống kè hộ thành hào bao gồm kè đá, lòng hào, tuyến phòng lộ và các bến cổng" với hạng mục "Tu bổ, tôn tạo hệ thống kè hộ thành hào" có tổng chiều dài gần 20km (gồm hai mặt hào), trước mắt sẽ tu bổ mặt phía Nam (trừ phần kè của dự án cũ đã thực hiện) là hơn 4,5km.

Theo hồ sơ dự án, phương án tu bổ là "Bảo tồn nguyên trạng những đoạn kè còn tốt; hạ giải, tu bổ, phục hồi những đoạn kè bị hư hỏng nặng; gia cố, tu bổ những đoạn kè hư hỏng vừa và nhỏ".

Tuy nhiên, trên thực tế, khi dự án bắt đầu được triển khai đoạn từ cửa Quảng Đức đến Nam Minh Đài, đã xuất hiện những ý kiến trái chiều về công tác trùng tu.

Bởi, đơn vị thi công đưa các phương tiện cơ giới phá bờ kè gốc của hào nước, sau đó xây kè gần như mới bằng bê tông, cốt thép.

Theo ghi nhận, hiện nay, sau khi có những phản ứng trong dư luận, các phương tiện cơ giới hiện đã được đơn vị thi công cho rút đi.

Trước mắt là một bờ kè hình thang gần như mới được xây dựng bằng đá granit, vữa xi măng, phần chân móng đúc bằng bê tông cốt thép, phần mặt ngoài kè là hình ảnh những viên đá gan gà nguyên gốc xen lẫn với đá mới.

Phải tận dụng toàn bộ đá cũ đưa ra mặt ngoài và mặt trên

Được biết, trước đó, trong cuộc họp lấy ý kiến của các thành viên trong Hội đồng khoa học, ông Phan Thanh Hải - Chủ tịch Hội đồng Tham vấn (nguyên Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế) có đưa ra kết luận: "Đơn vị tư vấn thiết kế cần khảo sát, đánh giá và xác định các đoạn kè đá nguyên gốc đang trong thực trạng ổn định để có phương án bảo tồn nguyên trạng; Phải tận dụng toàn bộ đá cũ đưa ra mặt ngoài và mặt trên, chỉ được sử dụng đá mới khi đá gan gà cũ không đảm bảo số lượng và chất lượng".

Sau cuộc họp này, trong công văn gửi Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế, Cục Di sản văn hóa cũng lưu ý: "Lựa chọn một số đoạn kè còn tốt (được xây dựng bằng kỹ thuật truyền thống, đảm bảo đủ kích thước và ổn định về khả năng chịu lực) để gia cố chân móng, tu bổ theo hiện trạng".

Tuy nhiên, nhiều nhà nghiên cứu và dư luận bức xúc cho rằng, tại khu vực hộ thành hào vừa được tu bổ và tôn tạo này gần như đã được xây mới hoàn toàn, những nền móng cũ của di sản văn hóa thế giới đã bị xe múc đào bới, tháo dỡ trong nhiều tháng qua. Đơn vị thi công cũng đã sử dụng loại đá mới để xây dựng thay vì đá cũ.

Với những gì đã diễn ra, dư luận tại Huế đang đặt ra câu hỏi "Liệu công tác trùng tu bờ kè hộ thành hào như vừa qua có vi phạm Luật Di sản và "làm trái" với lưu ý chỉ đạo của Cục Di sản văn hóa?".