Bộ Xây dựng siết trách nhiệm, xử nghiêm chậm thanh toán, giải ngân

Khẩn trương hoàn tất hồ sơ thanh toán

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh vừa có công điện yêu cầu các Cục, Vụ chuyên ngành, ban quản lý dự án và Sở Xây dựng các tỉnh, thành phố Phú Thọ, Ninh Bình, Hà Tĩnh, Quảng Trị, Đà Nẵng tập trung hoàn thiện thủ tục nghiệm thu, thanh toán khối lượng thi công đã hoàn thành tại các dự án đầu tư xây dựng hạ tầng giao thông.

Đây được xem là nhiệm vụ cấp thiết nhằm tạo chuyển biến rõ nét trong giải ngân vốn đầu tư công năm 2026, trong bối cảnh tiến độ giải ngân của các đơn vị thuộc Bộ Xây dựng thời gian qua chưa đạt yêu cầu đề ra.

Theo Bộ Xây dựng, bên cạnh những nguyên nhân khách quan như công tác giải phóng mặt bằng còn chậm, nguồn cung vật liệu xây dựng có thời điểm khan hiếm, giá nhiên liệu và vật liệu biến động, tiến độ giải ngân còn chịu tác động bởi việc nghiệm thu, hoàn thiện hồ sơ và thanh toán khối lượng hoàn thành tại một số dự án chưa được thực hiện kịp thời.

Bộ trưởng Trần Hồng Minh yêu cầu thủ trưởng các đơn vị phải chịu trách nhiệm toàn diện trước Bộ trưởng về chất lượng công trình, tiến độ thực hiện và kết quả giải ngân hàng tháng. Người đứng đầu phải trực tiếp chỉ đạo, kiểm tra, đôn đốc và đánh giá tiến độ thực hiện theo tuần, kịp thời xử lý trách nhiệm đối với những tập thể, cá nhân không hoàn thành nhiệm vụ.

Đáng chú ý, Bộ Xây dựng đặt mốc trước ngày 20/8/2026 phải hoàn thành thanh toán giá trị khối lượng đã hoàn thành, qua đó hạn chế tình trạng hồ sơ đã đủ điều kiện nhưng chậm được giải quyết.

Không để hồ sơ thanh toán bị “ách” tại các khâu nội bộ

Một trong những yêu cầu được Bộ trưởng Bộ Xây dựng nhấn mạnh là các chủ đầu tư, ban quản lý dự án phải rà soát, hoàn thiện toàn bộ hồ sơ thiết kế, dự toán, hợp đồng và phụ lục hợp đồng trong tháng 8/2026 đối với những hạng mục có điều chỉnh, bổ sung.

Việc hoàn thiện hồ sơ phải bảo đảm đầy đủ điều kiện thanh toán, đồng thời tuân thủ chặt chẽ quy định pháp luật. Các đơn vị cũng được yêu cầu tập trung nhân lực để hoàn thành việc phê duyệt dự toán giá vật liệu tại mỏ theo cơ chế đặc thù và đối với các hạng mục đang tạm tính, bảo đảm đủ cơ sở thanh toán trước ngày 20/9/2026.

Đối với chi phí trượt giá, các chủ đầu tư, ban quản lý dự án phải chủ động phối hợp với địa phương để công bố chỉ số giá kịp thời, rà soát và hoàn thiện thủ tục thanh toán theo đúng quy định của hợp đồng.

Đối với khối lượng đã hoàn thành, cấu kiện bán thành phẩm, vật tư, vật liệu đã tập kết tại công trường, Bộ Xây dựng yêu cầu căn cứ quy định hợp đồng và pháp luật có liên quan để thực hiện thanh toán hoặc tạm thanh toán nhanh chóng, đúng thủ tục.

Đặc biệt, quy trình xử lý hồ sơ thanh toán nội bộ phải được công khai và rút ngắn thời gian xử lý trong phạm vi quy định. Những trường hợp lãnh đạo, cán bộ, phòng, ban cố tình chậm trễ trong thanh toán, giải ngân sẽ phải được xử lý nghiêm.

Giải ngân phải đi đôi với chất lượng công trình

Bộ Xây dựng yêu cầu việc tăng tốc giải ngân không được thực hiện bằng mọi giá mà phải gắn chặt với tiến độ thi công, chất lượng công trình và hiệu quả đầu tư.

Các chủ đầu tư, ban quản lý dự án phải rà soát, xây dựng tiến độ thi công gắn với sản lượng hoàn thành và kế hoạch giải ngân theo tuần, tháng đối với từng nhà thầu, gói thầu và dự án. Trên cơ sở đó, yêu cầu các nhà thầu huy động đầy đủ nguồn lực tài chính, nhân lực, máy móc và thiết bị để đáp ứng tiến độ đã cam kết.

Đối với những khó khăn liên quan đến mặt bằng, vật liệu xây dựng và các vấn đề phát sinh trong quá trình thi công, các chủ đầu tư phải chủ động phối hợp với địa phương và cơ quan liên quan để xử lý, không để vướng mắc kéo dài làm ảnh hưởng đến tiến độ chung.

Bộ trưởng Trần Hồng Minh cũng nhấn mạnh kết quả giải ngân là một trong những tiêu chí quan trọng để đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của người đứng đầu chủ đầu tư, ban quản lý dự án. Tuy nhiên, việc đẩy nhanh tiến độ phải đồng thời bảo đảm chất lượng công trình, hiệu quả sử dụng vốn, tuân thủ pháp luật và không để xảy ra tham nhũng, tiêu cực, thất thoát, lãng phí.

Tăng cường kiểm tra các dự án giải ngân thấp

Để tạo sức ép tiến độ trong những tháng cuối năm, Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng và Cục Đường bộ Việt Nam được giao tăng cường kiểm tra, đôn đốc các chủ đầu tư, ban quản lý dự án, nhất là tại những dự án đang chậm tiến độ, có tỷ lệ giải ngân thấp hoặc đứng trước nguy cơ không hoàn thành kế hoạch vốn năm 2026.

Các cơ quan chuyên môn phải kịp thời tổng hợp, tham mưu lãnh đạo Bộ phương án tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện.

Trong khi đó, Vụ Kế hoạch - Tài chính được giao chủ trì, phối hợp với các Cục chuyên ngành rà soát và tổng hợp, tham mưu lãnh đạo Bộ về kế hoạch giải ngân trong những tháng cuối năm 2026 trên cơ sở đề xuất của các chủ đầu tư, ban quản lý dự án.

Đồng thời, cơ quan này phải rà soát số vốn hết nhiệm vụ chi và số vốn đầu tư công từ ngân sách Trung ương năm 2026 có khả năng không giải ngân hết. Trên cơ sở đó, tham mưu Bộ báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét điều chỉnh giảm kế hoạch vốn, qua đó hạn chế tình trạng vốn được bố trí nhưng không có khả năng giải ngân, gây lãng phí nguồn lực đầu tư.

Việc Bộ Xây dựng đặt ra các mốc thời gian cụ thể cùng yêu cầu xử lý trách nhiệm đối với trường hợp cố tình chậm trễ cho thấy giải ngân vốn đầu tư công đang được đặt trong yêu cầu cao hơn về trách nhiệm cá nhân và hiệu quả sử dụng vốn. Trong những tháng cuối năm, các chủ đầu tư, ban quản lý dự án không chỉ phải tăng tốc thi công mà còn phải bảo đảm từng khối lượng hoàn thành được nghiệm thu, thanh toán kịp thời, đúng quy định, góp phần nâng cao hiệu quả đầu tư và hạn chế tối đa nguồn lực bị “nằm chờ” do thủ tục chậm trễ.