BOT Cai Lậy: ‘Nếu bớt đi những dự án đầu tư không hiệu quả sẽ không thiếu tiền đầu tư giao thông’

Làm rõ trách nhiệm phê duyệt BOT Cai Lậy

Trạm thu phí BOT Cai Lậy sau một thời gian tạm ngừng hoạt động đã quay trở lại thu phí vào ngày 30/11, nhưng ngay sau đó vấp phải sự phản đối của người dân đã khiến trạm này lại phải xả trạm nhiều lần.

Người dân đi qua đây phản đối vì cho rằng nhà đầu tư vẫn hàng ngày lấy tiền của họ trên con đường mà họ đã phải đóng thuế để xây dựng.

Cụ thể, nguyên nhân chính khiến người dân phản ứng tiêu cực vì vị trí đặt trạm thu phí. Thay vì đặt trên tuyến đường tránh, thì trạm thu phí lại đặt trên đường Quốc lộ 1. Giải pháp được đưa ra lúc này hoặc xóa bỏ hoặc đưa về đúng vị trí là tuyến tránh mà doanh nghiệp đã bỏ tiền xây dựng.

Tuy nhiên cái khó ở chỗ BOT là hợp đồng kinh tế được ký giữa doanh nghiệp đầu tư và đại diện nhà nước ở đây là Bộ Giao thông vận tải. Trong hợp đồng có sự thỏa thuận, đồng ý của cơ quan quản lý nhà nước về vị trí đặt trạm thu phí khi dự án hoàn thành.

Nói cách khác nếu yêu cầu doanh nghiệp di dời trạm thu phí, có nghĩa vi phạm hợp đồng, doanh nghiệp sẽ không chấp nhận. Cùng với đó khi vi phạm hợp đồng cơ quan quản lý nhà nước phải đền bù hợp đồng.

Ngược lại nếu không di dời, người dân phản đối sẽ ảnh hưởng lớn đến kinh tế xã hội, đến thu hút đầu tư.

Để tìm giải pháp cho vấn đề BOT Cai Lậy, trao đổi với phóng viên sáng 4/12, Chuyên gia kinh tế - TS Bùi Trinh cho biết, vấn đề BOT Cai Lậy ai cũng thấy rõ bất cập nhưng chưa có kế sách giải quyết bởi phía sau đó là nhóm lợi ích.

“Thời điểm ký kết, phê duyệt cho phép đầu tư BOT Cai Lậy có lợi ích nhóm. Bởi một người bình thường cũng thấy vị trí đặt trạm thu phí hiện nay là bất cập. Tại sao không đặt trên tuyến đường tránh mà lại đặt trên trên đường Quốc lộ 1.

Nguyên tắc thu phí BOT là đi bao nhiêu trả tiền bấy nhiêu, nhưng người ta không đi đường BOT mới (tuyến đường Thị xã Cai Lậy – PV) thì không phải trả tiền. Do đó những vấn đề tốn tại ở BOT Cai Lậy trước hết cần làm rõ trách nhiệm người ký phê duyệt dự án”, TS Bùi Trinh cho biết.

Đặt vấn đề, chủ đầu tư BOT Cai Lậy đã bỏ ra 300 tỷ đồng để tu sửa một đoạn đường Quốc lộ 1 và 10.000 tỷ đồng để làm tuyến tránh qua Thị xã Cai Lậy. Do đó có thể lựa chọn đặt trạm thu phí trên cả tuyến Quốc lộ 1 hoặc đường tránh, TS Bùi Trinh cho rằng cách hiểu như vậy tuy đúng nhưng không đủ bởi trên đường Quốc lộ 1 doanh nghiệp BTO chỉ nâng cấp chứ không phải làm mới.

Mặt khác, việc tu sửa đường Quốc lộ 1 không chỉ có doanh nghiệp BOT mà phần lớn do ngân sách nhà nước. Trong ngân sách có tiền thuế, phí của dân đóng góp như vậy đặt trạm thu phí ở đây để thu phí hoàn tiền đầu tư cho tất cả dự án là không phù hợp.

Theo TS Bùi Trinh, một chiếc ôtô ra đường đang phải chịu lệ phí trước bạ với mức 10% hoặc 15%, tùy theo thành phố. Phí kiểm định, phí cấp biển số, phí đảm bảo an toàn kỹ thuật... Phí bảo trì đường bộ đóng hai lần, thu qua đầu phương tiện và thu qua trạm BOT.

Chưa hết, còn một loạt phí khác như phí bảo hiểm trách nhiệm dân sự, phí xăng dầu và phí cho quỹ bình ổn.

“Với bấy nhiêu loại phí, thêm vào việc phí BOT không hợp lý, không minh bạch, người dân phản đối là điều dễ hiểu”, TS Bùi Trinh cho biết.

Tiền dự án thua lỗ sao không đầu tư giao thông?

Khẳng định kêu gọi đầu tư BOT giao thông là chủ trương đúng của Đảng, Nhà nước để sử dụng nguồn lực xã hội trong đầu tư cơ sở hạ tầng. TS Bùi Trinh cho rằng, nguyên nhân chính dẫn đến BOT giao thông bị người dân phản đối vì thiếu minh bạch.

“Thiếu minh bạch từ việc lựa chọn dự án nào để đầu tư BOT, không phải chỗ nào cũng BOT  dẫn đến trạm thu phí dày đặc, người dân cứ ra đường là mất tiền trả phí, trong khi vẫn đóng phí bảo trì đường bộ hàng năm”, TS Bùi Trinh cho biết.

Theo TS Bùi Trinh kêu gọi xã hội hóa giao thông là do ngân sách khó khăn, nhằm giảm đầu tư công nhưng thực tế hiện nay ngân sách vẫn bội chi. Nguyên nhân bội chi do chi thường xuyên quá nhiều trong đó chi cho trả lương cho đội ngũ cán bộ công chức, viên chức lớn.

Mặt khác, rất nhiều dự án đầu tư từ nguồn ngân sách nhà nước hoặc từ vốn vay vừa qua thua lỗ, điển hình 12 dự án yếu kém của ngành Công Thương.

“Nếu chúng ta bớt đi những dự án đầu tư không hiệu quả, bớt đi số người hưởng lương ngân sách làm việc không hiệu quả, tôi nghĩ sẽ không thiếu tiền đầu tư giao thông”, TS Bùi Trinh cho biết.

Trở lại vấn đề ở BOT Cai Lậy, ông Bùi Trinh cho rằng giải pháp chỉ có thể là di dời trạm thu phí vào đường tránh và thu với mức phí của đường BOT mới. Còn trạm thu phí đường Quốc lộ 1 chỉ thu mức phí thấp trả cho số tiền 300 tỷ đồng doanh nghiệp bỏ ra tu sửa một đoạn đường Quốc lộ 1. Như vậy sẽ hợp lý bởi đường BOT mới mức phí sẽ khác với đường BOT chỉ nâng cấp sửa chữa.