Chính phủ vay hàng trăm nghìn tỷ để trả nợ: Phải chăng là từ bộ máy cồng kềnh, trụ sở hoành tráng, lãnh nợ hộ DNNN

Thủ tướng Chính phủ phê duyệt kế hoạch vay của Chính phủ năm 2018 là 384.000 tỷ đồng, gồm: Vay trong nước 275.970 tỷ đồng và nước ngoài 108.030 tỷ đồng, trong đó, vay cho cân đối ngân sách nhà nước 341.770 tỷ đồng.

Trong đó vay để bù đắp bội chi ngân sách là 195.000 tỷ đồng và vay để trả nợ gốc là 146.770 tỷ đồng; vay về cho vay lại 42.230 tỷ đồng.

Việc Chính phủ phải đi vay để bù đắp bội chi ngân sách, vay để trả nợ gốc khiến dư luận lo lắng. Câu hỏi được đặt ra lúc này là làm sao để giải được vòng tròn vay để trả nợ, trả nợ rồi làm sao để vay rồi trả nợ tiếp?

Trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Hoàng Hải – Phó Chủ tịch Hiệp hội các nhà đầu tư tài chính Việt Nam (VAFI) nhận định, quản lý nợ công quốc gia, nợ Chính phủ phải như quản lý nợ doanh nghiệp. Có nghĩa Chính phủ phải cố gắng giảm vay nợ bằng cách tiết kiệm chi phí. Tuy nhiên cách chính phủ quản lý nợ có khoảng cách rất xa so với cách quản lý nợ của doanh nghiệp.

“Nếu nhà đầu tư nhìn vào doanh nghiệp, doanh nghiệp nào vay nợ nhiều thì đối tác e ngại, cổ đông lo lắng. Với quốc gia nợ công quá lớn, luôn trong cảnh vay chỗ này trả nợ chỗ khác, người dân lo lắng là điều dễ hiểu. Nợ Chính phủ suy cho cùng cũng như nợ doanh nghiệp, vay nhiều quá không hay”, ông Hải cho biết.

Ông Hải phân tích, quản lý nợ Chính phủ phải như quản lý nợ doanh nghiệp tức bằng cách giảm nợ xuống. Giảm nợ bằng hai cách: Thứ nhất giảm chi ngân sách, giảm chi ở đây phải là hàng trăm nghìn tỷ đồng.

“Vay nhiều, chi tiêu lãng phí, lãng phí ấy không cần các chuyên gia kinh tế mà người dân ai cũng nhìn thấy. Cán bộ nhà nước vô cảm, chi tiêu lãng phí. Chỉ nói riêng việc chi đầu tư xe công, cho nhân sự lái xe đã rất lớn. Bộ Tài chính nói khoán xe công nhưng thực sự hiệu quả đến đâu. Tiết kiệm từ việc khoán xe đóng góp thế nào?

Doanh nghiệp nước ngoài đầu tư kinh doanh Việt Nam họ tính toán kỹ, họ thuê xe rẻ hơn so với mua, bởi mua phải quản lý xe, trả lương lái xe”, ông Hải phân tích.

Theo ông Hải muốn giảm chi ngân sách phải giảm chi thường xuyên, trong đó giảm chi trả lương. Muốn làm được điều này tinh giảm bộ máy, nâng hiệu quả khu vực hành chính công.

“Tinh giảm bộ máy ở đây không phải ngay lập tức giảm nhân sự. Điều này rất khó bởi cán bộ công nhân viên chức trong bộ máy cho nghỉ việc không phải dễ. Việc đầu tiên là sáp nhập bộ máy, giảm đầu mối từ đó tiết kiệm được khoản chi trả lương, tiết kiệm được đầu tư hạ tầng.

Tôi rất ủng hộ và mong phải làm ngay việc sáp nhập 5 tổ chức chính trị - xã hội như Hội Phụ nữ, Hội Cựu chiến binh, Đoàn Thanh niên…vào Mặt trận tổ quốc. Cơ cấu tổ chức hội đó thay đổi không ảnh hưởng gì kinh tế đất nước mà giúp tiết kiệm ngân sách”, ông Hải cho hay.

Để giảm chi ngân sách theo ông Hải cần tiết kiệm đầu tư cơ sở hạ tầng. Riêng Bộ Tài chính việc đầu tư cho kho bạc nhà nước, hải quan như trụ sở hoành tráng như hiện nay không cần thiết.

Mặt khác, để giảm nợ công Chính phủ cần kiên quyết không bảo lãnh nợ cho doanh nghiệp nhà nước.

Thứ hai, để giảm khoản nợ đẩy mạnh bán cổ phần doanh nghiệp nhà nước. Thoái vốn không chỉ là thu hút lượng vốn lớn để đầu tư vào việc khác mà còn là biện pháp để chống tham nhũng và tiêu cực. Tránh việc biến doanh nghiệp trở thành sân sau.

Báo cáo của Chính phủ về tình hình nợ công cho biết trên cơ sở kế hoạch vay và trả nợ công năm 2017 và tình hình thực hiện đến 30/9/2017, dự kiến cuối năm 2017 dư nợ công khoảng 3,1 triệu tỷ đồng, tương đương 62,6%GDP, nếu chia trung bình cho 94 triệu dân, mỗi người dân đang gánh khoảng 33 triệu đồng. Dư nợ chính phủ khoảng 51,8%GDP và dư nợ nước ngoài của quốc gia khoảng 45,2%GDP, trong giới hạn được Quốc hội cho phép.

Nếu so sánh với năm 2016, nợ công trên GDP có giảm đi 1 điểm phần trăm. Nhưng nếu xét đến giá trị tuyệt đối thì dư nợ công năm nay tăng thêm 0,26 triệu tỷ đồng.

Báo cáo cũng cho biết Chính phủ dự kiến vay mới trong năm 2018 nhằm bù đắp bộ chi Ngân sách Trung ương là 195.000 tỷ đồng, vay mới để trả nợ gốc là 146.770 tỷ đồng và vay nước ngoài về cho vay lại khoảng 40.000 tỷ đồng.

Về vay nợ của chính quyền địa phương, theo khung cân đối Ngân sách nhà nước năm 2018, dự kiến vay để bù đắp cho bội chi Ngân sách địa phương là 11.149,7 tỷ đồng, vay mới để trả nợ gốc khoảng 9.951 tỷ đồng.

Với các kế hoạch như trên, dự kiến dư nợ công cuối năm 2018 ở mức khoảng 63,9%GDP, dư nợ chính phủ ở mức khoảng 52,5%GDP và dư nợ nước ngoài của quốc gia khoảng 47,6%GDP. Tỷ lệ này vẫn nằm trong ngưỡng giới hạn cho phép, theo báo cáo Chính phủ.