Đi đường quốc lộ phải trả phí BOT: Không phí chồng phí thì là gì?

Theo Nghị định số 18/2012/NĐ-CP về Quỹ bảo trì đường bộ thì từ ngày 1/6/2012 các loại ôtô sẽ phải đóng phí bảo trì đường bộ.

Cụ thể, phí sử dụng đường bộ được thu hàng năm trên đầu phương tiện giao thông cơ giới đường bộ, bao gồm: xe ô tô, máy kéo; rơ moóc, sơ mi rơ moóc được kéo bởi ô tô, máy kéo và xe mô tô hai bánh, xe mô tô ba bánh, xe gắn máy.

Mức phí bảo trì đường bộ cho xe ô tô trong 1 năm giao động từ hơn 1,5 triệu đồng đến hơn 17,1 triệu đồng. Trong đó xe chở người dưới 10 chỗ đăng ký tên cá nhân có mức phí bảo trì đường bộ thấp nhất: 1,56 triệu đồng/ năm. Xe đầu kéo có khối lượng bản thân cộng với khối lượng cho phép kéo theo từ 40.000 kg trở lên có mức phí bảo trì đường bộ cao nhất 17,16 triệu đồng/năm.

Phí sử dụng đường bộ thu từ ô tô phân chia cho Quỹ trung ương 65%, cho các Quỹ địa phương 35%.

Trong đó Quỹ trung ương được sử dụng cho công tác bảo trì, quản lý hệ thống quốc lộ. Quỹ địa phương được sử dụng cho công tác bảo trì, quản lý hệ thống đường bộ địa phương, do địa phương chịu trách nhiệm bảo trì, quản lý theo phân cấp của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh.

Nội dung chi gồm: Chi bảo trì công trình đường bộ; Chi cho các nhiệm vụ quản lý công trình đường bộ; Chi hoạt động của bộ máy quản lý Quỹ.

Được biết mỗi năm số thu phí bảo trì đường bộ đạt trên 6.000 tỷ đồng, năm 2016 phí bảo trì đường bộ thu đạt trên 10.000 tỷ đồng.

Mặc dù khoản chi quy định trong Nghị định số 18 nêu rõ quỹ bảo trì đường bộ trung ương sẽ chi cho việc nâng cấp sửa chữa các tuyến quốc lộ. Tuy nhiên thực tế nhiều tuyến quốc lộ hiện nay lại không sử dụng nguồn quỹ này thay vào đó chỉ định thầu cho doanh nghiệp BOT trải lớp nhựa mới rồi thu phí BOT.

Có thể kể đến hàng loạt ví dụ như dự án BOT Cao Tốc Hà Nội – Bắc Giang, dự án BOT cao tốc Pháp Vân – Cầu Giẽ, BOT Quốc lộ 6… Hay như việc BOT tuyến Quốc lộ 1 chạy qua thị trấn Cai Lậy (Tiền Giang).

Chính việc không minh bạch trong áp dụng BOT trên các tuyến đường dẫn đến ngay tuyến quốc lộ dù người dân đóng phí bảo trì đường bộ, nhà đầu tư BOT chỉ cải tạo nâng cấp nhưng vẫn thu phí. Đây chính là hiện tượng phí chồng phí.

Trao đổi với phóng viên, ông Nguyễn Văn Thanh - Chủ tịch Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam cho rằng, Quỹ bảo trì đường bộ bổ sung về ngân sách nhà nước một khoản tiền để sửa chữa nâng cấp các tuyến đường.

Vai trò của quỹ này là cần thiết, nhưng thu như thế nào để hạn chế đến mức thấp nhất, tiến tới chấm dứt tình trạng "phí chồng phí"?.

"Nhiều lần các bộ trưởng Bộ Giao thông Vận tải giải thích không phải phí chồng lên phí nhưng từng đoạn đường cụ thể thì đúng là phí chồng phí. Ví dụ như Hà Nội đi Thái Bình, Hà Nội đi Nam Định, người ta chạy trên tuyến đường cao tốc được cải cạo từ đường quốc lộ họ vừa phải trả phí bảo trì đường bộ nhưng vẫn phải đóng phí BOT, ở chừng mực nào đó người ta cho rằng đó là lạm thu", ông Thanh cho biết

Chủ tịch Hiệp hội Vận tải ôtô Việt Nam chỉ rõ, khi doanh nghiệp đầu tư dự án đường BOT và thu phí, trong mức thu phí đường BOT đã bao gồm cả phí bảo trì, bảo dưỡng tuyến đường.

Trong thời gian thu phí hoàn vốn chủ đầu tư dự án đường BOT có trách nhiệm bảo trì tuyến đường.

Như vậy nếu phương tiện ô tô di chuyển theo tuyến cố định mà hầu hết đi trên đường BOT thì đang xảy ra tình trạng phí chồng phí khi vừa phải trả phí BOT (trong đó có phí bảo trì đường BOT) vừa phải đóng phí bảo trì đường bộ theo đầu xe.

Trước bất công này, ông Nguyễn Văn Thanh cho rằng cần phải sửa Nghị định 18 về Quỹ bảo trì đường bộ, tìm cách giảm phí cho doanh nghiệp đi tuyến cố định mà chủ yếu đi trên đường BOT.

Theo tính toán của một doanh nghiệp vận tải ở Hà Nội, một năm trung bình doanh nghiệp này phải mất tối thiểu hơn 50 triệu đồng tiền phí các loại.

Những loại phí có thể kể đến như phí xăng dầu, phí bảo trì đường bộ, phí đường bộ tại các trạm thu phí, lệ phí đăng kiểm, phí bảo hiểm...

Riêng đối với các loại xe mới, doanh nghiệp còn phải chịu thêm rất nhiều tiền thuế và phí như thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế nhập khẩu, thuế VAT, thuế bảo vệ môi trường, phí trước bạ...