Doanh nghiệp FDI góp 72% vào xuất khẩu, tăng trưởng như vậy là không vững chắc

Không dễ đạt được

Trong báo cáo kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2018 trình bày tại phiên khai mạc Kỳ họp thứ 4 Quốc hội khóa XIV, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc đặt ra chỉ tiêu tăng trưởng tổng sản phẩm trong nước (GDP) năm 2018 là 6,5 - 6,7%.

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc lưu ý, năm 2018, tình hình thế giới, khu vực dự báo tiếp tục diễn biến phức tạp, khó lường; kinh tế thế giới tăng trưởng cao hơn năm 2017 nhưng không đồng đều và còn nhiều rủi ro; xu hướng bảo hộ vẫn gia tăng. Bên cạnh đó, cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4 tác động trên nhiều phương diện, vừa là cơ hội nhưng cũng vừa là thách thức đối với Việt Nam.

Người đứng đầu Chính phủ cũng chỉ ra rằng, nền kinh tế trong nước còn nhiều tồn tại, yếu kém. Dư địa chính sách tài khóa, tiền tệ ngày càng hạn hẹp. Việc cơ cấu lại nền kinh tế, các ngành, lĩnh vực trọng yếu đòi hỏi nguồn lực và thời gian thực hiện...

Trong bối cảnh đó, Chính phủ vẫn đặt mục tiêu tăng trưởng GDP năm 2018 là 6,5 - 6,7%. Tiếp tục ổn định kinh tế vĩ mô, tạo chuyển biến rõ nét, thực chất trong thực hiện các đột phá chiến lược, cơ cấu lại nền kinh tế gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh; khuyến khích đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp, phát triển doanh nghiệp, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Trước mục tiêu tăng trưởng GDP được Chính phủ đặt ra trao đổi với PV, TS Lưu Bích Hồ - nguyên Viện trưởng Viện Chiến lược Phát triển, Bộ Kế hoạch và Đầu tư (KH&ĐT) cho rằng, nếu chỉ nhìn về con số thì mục tiêu tăng trưởng GDP năm 2018 không tăng so với năm 2017.

“Chính phủ đặt ra mục tiêu tăng trưởng 6,5% - 6,7% là mức không tăng hơn so với năm nay điều đó chứng tỏ Chính phủ tính toán rất cẩn thận các yếu tố. Chính phủ cũng rút kinh nghiệm không phải mục tiêu GDP cứ năm sau phải tăng hơn năm trước rồi không đạt được. Quan trọng tăng trưởng thế nào, dựa vào đâu”, TS. Lưu Bích Hồ nói.

Lưu Bích Hồ chỉ rõ, điều kiện năm 2018 không giống với năm 2017, khi năm tới chính thức thị trường Việt Nam sẽ mở cửa để hàng hóa khu vực Asean đi vào với mức thuế 0%. Điều này sẽ tác động không nhỏ đến kinh tế Việt Nam.

Bên cạnh đó tăng trưởng GDP năm 2018 từ 6,5% - 6,7% không chỉ ở khía cạnh con số mà phải trả lời được câu hỏi tăng trưởng dựa vào đâu. Nếu tiếp tục dựa vào doanh nghiệp nước ngoài nhiều như hiện nay không bền vững.

“Nếu Samsung thay đổi hay suy thoái, nếu Samsung sau sản phẩm điện thoại S8 không có S9, S10 thì chúng ta có bị ảnh hưởng không? Giải bài toán đó như thế nào?.

Trong 9 tháng đầu năm nay doanh nghiệp FDI đóng góp 72% vào xuất khẩu như thế tức là kim ngạch xuất nhập khẩu phụ thuộc rất lớn vào doanh nghiệp nước ngoài. Tăng trưởng như vậy không vững chắc, hiệu quả mang lại cho nền kinh tế không nhiều vì xuất khẩu trả về cho họ, chúng ta chỉ được giá trị gia tăng 10-15%. Thuế được hưởng không được là bao bởi tăng trưởng GDP hơn 7% nhưng thuế tăng 2% là nghịch lý”, TS Hồ chỉ rõ bất cập.

Ngoài vấn đề phụ thuộc doanh nghiệp FDI, nguyên Viện trưởng Viện Chiến lược Phát triển cho rằng, xu hướng bảo hộ đang ảnh hưởng đến thị trường dệt may, da giày thế giới. Lúc này chúng ta đang thương thảo để giữ gìn thị trường đã có, không để xu hướng bảo hộ ngăn chặn được.

Trong khi đó, trong nước phải giải quyết vấn đề giải ngân vốn đầu tư, giải quyết khó khăn của lĩnh vực tài chính, ngân hàng, giải quyết ngân hàng yếu kém thế nào? Có cho phá sản ngân hàng hay không…tất cả phải có tỉnh táo để sang năm tốt hơn

“Chúng ta chưa có được bước tiến cơ bản về tái cơ cấu khó đạt được tăng trưởng trên 7%. Chính phủ hiểu được điều đó nên không dám đạt ra mức tăng trưởng quá lớn”, nguyên Viện trưởng Viện Chiến lược Phát triển nhấn mạnh.

Tái cấu trúc nền kinh tế

Theo TS Lưu Bích Hồ phải quyết liệt hơn với tái cơ cấu và tái cơ cấu kinh tế đi vào thực chất hơn, không nói chung chung nữa mà phải xử lý thiết thực như nông nghiệp phải đẩy mạnh với chiến lược cụ thể không chỉ kêu gọi đầu tư công nghệ cao mà phải xây dựng chuỗi từ sản xuất, cung ứng đến tiêu thụ.

Về công nghiệp khi đặt ra tăng trưởng không dựa vào khai khoáng thì phải phát triển công nghiệp chế biến. Phát triển công nghiệp chế biến của doanh nghiệp trong nước chứ không phải doanh nghiệp nước ngoài.

Bên cạnh đó phải tiếp tục cải cách doanh nghiệp nhà nước. Tập chung trong năm 2018 đạt mục tiêu năm 2020 cơ bản hoàn thành tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước.

Cùng với đó phải xử lý vấn đề nợ công và trả nợ, nợ công hiện nay nếu tính cả nợ doanh nghiệp nhà nước sẽ lên đến hơn 200%. Ngoài phần nhà nước vay nợ và nhà nước bảo lãnh nợ cho doanh nghiệp nhà nước còn khoản doanh nghiệp tự vay.

Nguyên tắc không dùng tiền ngân sách để cứu doanh nghiệp thua lỗ, vậy doanh nghiệp nhà nước vay không trả được phải tự giải quyết bằng tài sản đang quản lý. Chung quy lại tài sản đó vẫn của nhà nước, vẫn là tài sản của nhân dân. Vậy câu chuyện doanh nghiệp tự vay tự trả là cách xử lý quá đơn giản, phải có một cách xử lý khác.

Nhìn vào mục tiêu tăng trưởng GDP năm 2018, Chuyên gia kinh tế - Tiến sĩ Bùi Trinh cho rằng, mô hình kinh tế của Việt Nam vẫn chuyển đổi chậm, nền kinh tế vẫn phụ thuộc nặng nề vào các ngành khai khoáng. Nền kinh tế vẫn chủ yếu là gia công, công nghiệp phụ trợ phát triển còn chậm.

Vì thế khi đặt ra giải pháp hoàn thành mục tiêu tăng trưởng kinh tế năm 2018 cần nhìn vào bản chất vấn đề không nên nhìn vào con số.

Tiến sĩ Bùi Trinh cho biết, tăng trưởng kinh tế Việt Nam dựa trên 3 rường cột quan trọng: xuất nhập khẩu, đầu tư cơ sở hạ tầng và tiêu dùng.

Vì thế muốn kinh tế tăng trưởng mạnh, chỉ cần tăng trưởng kinh tế tiêu dùng. Bởi kinh tế tiêu dùng luôn chiếm tỷ trọng lớn trong tăng trưởng GDP.

Động lực thúc đẩy tăng trưởng tiêu dùng trong ngắn hạn đó chính là giá cả hàng hóa giảm, còn dài hạn chính là xu hướng tiêu dùng và chính sách nới tín dụng tiêu dùng trong nước. Nới tín dụng tiêu dùng sẽ tăng lạm phát.

“Theo tôi không phải chỉ số tăng trưởng GDP mà thu nhập quốc gia khả dụng (NDI) mới là cái phản ánh sức khỏe nền kinh tế một quốc gia.

Ngoài ra chỉ tiêu phản ánh sự bền vững của nền kinh tế chính là yếu tố để dành (Saving) của các khu vực thể chế.

Vì vậy nếu đạt được chỉ số tăng trưởng GDP nhưng nguồn lực yếu đi, rủi ro còn nhiều thì rất đáng lo ngại”, Tiến sĩ Bùi Trinh cho biết.

Để tăng trưởng GDP bền vũng Tiến sĩ Bùi Trinh cho rằng cần thực hiện hai giải pháp: Cấu trúc toàn diện lại nền kinh tế, cải cách hành chính, cải cách môi trường kinh doanh. Đặc biệt, cần củng cố niềm tin của khu vực kinh tế tư nhân, tạo niềm tin cho người dân doanh nghiệp để tăng đóng góp của doanh nghiệp tư nhân vào tăng trưởng kinh tế.