Dự án Nhiệt điện Thái Bình 2: Lấy đâu tiền để 'cứu'?

Dự án Nhiệt điện Thái Bình 2 tiếp tục đối mặt với nguy cơ không thể về đích để góp phần giải “cơn khát” điện cho nền kinh tế khi cơ chế nguồn vốn vẫn chưa được xem xét phê duyệt.

Trong bối cảnh “cơn khát” điện cho nền kinh tế chưa giảm xuống, câu chuyện tìm giải pháp để đưa Dự án Nhiệt điện Thái Bình 2 về đích là chủ đề xuyên suốt những ngày vừa qua.

Theo Trưởng ban Ban Quản lý Dự án Nhiệt điện Thái Bình 2 Nguyễn Ngọc Hải, tính đến ngày 23/7/2019, Dự án Nhiệt điện Thái Bình 2 đã đạt hơn 84% tiến độ tổng thể; trong đó, phần thiết kế đạt 99,6%; ký các hợp đồng mua sắm đạt 99,7%; gia công, chế tạo và vận chuyển đạt gần 94%; thi công đạt hơn 82%; chạy thử đạt 3,52%.

Phần công việc còn lại chủ yếu là hoàn thiện các hạng mục gia công chế tạo và lắp đặt kết cấu thép hệ thống vận chuyển than, kéo cáp hệ thống nước làm mát, các gói thầu phục vụ chạy thử như: thông rửa đường ống bằng dầu, xử lý nước thải sau xúc rửa, cung cấp dầu mỡ, hóa chất, thông thổi đường hơi chính và đi tắt cao, hạ áp và các công trình phục vụ môi trường (giám sát phát thải liên tục, hồ kiểm chứng nước thải).

Tuy nhiên, Dự án Nhiệt điện Thái Bình 2 lại đang đối mặt với nguy cơ “đóng cửa” do vướng phải một loạt các khó khăn vượt thẩm quyền giải quyết của PVN.

Theo Chủ tịch PVN Trần Sĩ Thanh, vướng mắc đầu tiên là cơ chế, thể chế. Hiện PVN đang nợ tổng thầu EPC cả nghìn tỷ đồng do không có căn cứ nào để thanh toán chứ không phải vì không có tiền. Vướng mắc này sẽ đẩy doanh nghiệp đến bên bờ vực phá sản, ông Thanh cảnh báo.

Bên cạnh đó, dự án Nhà máy nhiệt điện Thái Bình 2 đã trải qua thời gian xây dựng quá lâu, quá nhiều thời kì, pháp luật thay đổi liên tục, hồ sơ pháp lý không rõ ràng; cộng thêm sự yếu kém của Tổng thầu cũng là nguyên nhân khiến việc giải ngân của dự án gặp trở ngại.

Đặc biệt, dự án được thu xếp vốn theo phương án cơ cấu vốn vay 30/70 (vốn chủ sở hữu/vốn vay) nhưng đến nay, việc gia hạn tiếp tục giải ngân phần vốn vay nước ngoài (đã hết hạn từ 28/9/2018) vẫn chưa được cấp thẩm quyền chấp thuận.

Thêm vào đó, với việc các lãnh đạo của Tổng thầu PVC có nhiều sai phạm và bị khởi tố nên theo điều lệ của hợp đồng tín dụng, bất kỳ dự án nào liên quan đến pháp lý thì sẽ bị cắt tín dụng nên toàn bộ việc vay tín dụng của Dự án Nhiệt điện Thái Bình 2 không còn.

Theo đó, dự án không có tiền để trả lương cho người lao động, không có tài chính để thanh toán cho nhà cung cấp...

Bình luận về đề nghị giải cứu dự án Nhà máy Nhiệt điện Thái Bình 2 của Bộ Công thương, một số chuyên gia đặt câu hỏi: Tại sao Bộ Công thương lại muốn giải cứu dự án này?

Trao đổi với Đất Việt, PGS.TS Phạm Tất Thắng, nghiên cứu viên cao cấp của Bộ Công thương chỉ ra hai điều ông cảm thấy khó hiểu.

Thứ nhất, tại sao các cơ quan có trách nhiệm lại phát triển nhiều dự án nhà máy nhiệt điện than trong khi xu hướng của thế giới là phát triển nguồn điện từ năng lượng tái tạo? Chẳng hạn: 14 dự án nhiệt điện than tại Đồng bằng sông Cửu Long, dự án nhiệt điện than tại Thái Bình và một số địa phương khác.

"Những vấn đề này, trong quyết định đưa ra phát triển nhiệt điện, rõ ràng đã không hợp lý. Khi không hợp lý về chủ trương ban đầu thì khâu chọn nhà thầu cũng không hợp lý, vì vậy dẫn đến các trục trặc trong quá trình triển khai dự án", PGS.TS Phạm Tất Thắng đánh giá.

Điểm thứ hai khiến vị chuyên gia khó hiểu đó là Bộ Công thương thừa nhận PVC không có kinh nghiệm làm tổng thầu nhà máy nhiệt điện than nhưng tại sao ban đầu lại vẫn cứ chọn đơn vị này.

"Đây là điều khó hiểu và tôi không rõ trong này có điều gì ẩn khuất hay không?", ông bày tỏ.

Trong khi đó, cũng bày tỏ quan điểm về việc Bộ Công thương đề nghị giải cứu dự án Nhà máy Nhiệt điện Thái Bình 2, ông Trần Đình Sính, Phó Giám đốc Trung tâm Phát triển Sáng tạo Xanh (GreenID) cho rằng, trước đây Bộ Công thương biết PVC không đủ năng lực nhưng vẫn giao cho làm tổng thầu dự án, bây giờ Bộ Công thương kiến nghị giải cứu dự án này, theo ông Sính, cũng là một điều khó hiểu.

"Tôi không hiểu đây là câu chuyện của doanh nghiệp hay của Bộ Công thương? PVN làm chủ đầu tư dự án này, mà đã là doanh nghiệp thì lời ăn lỗ chịu, tại sao Bộ Công thương là đơn vị quản lý lại tham gia vào? Sự tham gia ấy dựa trên nguyên tắc nào? Doanh nghiệp tư nhân khi làm ăn thất bát phải tự chịu, làm gì có ai đứng ra cứu họ?", Phó Giám đốc GreenID đặt câu hỏi. 

Cũng theo ông Trần Đình Sính, báo cáo của Bộ Công thương cho thấy, tiến độ tổng thể dự án tính đến tháng 10/2018 đạt 82,78% trong khi nhiều thiết bị chưa đưa vào sử dụng nhưng đã bị quá thời hạn bảo hành của nhà sản xuất/nhà chế tạo.