'Hội chứng sân bay' hay chuyện Sa Pa chỉ sân bay là đủ?

Hội chứng sân bay

Dễ nhận thấy trong vòng 2 năm trở lại đây rất nhiều địa phương trong cả nước đề xuất dự án xây mới, nâng cấp cải tạo sân bay với tổng chi phí có thể lên đến hàng nghìn tỷ đồng.

Có hai lý do khiến các địa phương đề xuất dự án sân bay. Thứ nhất, theo Quyết định 236/QĐ-TTg, phê duyệt điều chỉnh Quy hoạch phát triển giao thông vận tải hàng không giai đoạn đến năm 2020, định hướng đến năm 2030.

Theo đó về mạng cảng hàng không, đến năm 2020, khai thác hệ thống 23 cảng hàng không (sân bay) gồm 13 sân bay quốc nội và 10 sân bay quốc tế, trong đó 4 sân bay Nội Bài, Đà Nẵng, Tân Sơn Nhất, Cam Ranh là cửa ngõ quốc tế.

Đến năm 2030, khai thác hệ thống 28 sân bay gồm 15 sân bay quốc nội và 13 sân bay quốc tế, trong đó 5 sân bay Nội Bài, Đà Nẵng, Cam Ranh, Tân Sơn Nhất, Long Thành là cửa ngõ quốc tế.

Hiện Việt Nam có tổng cộng 22 sân bay đang khai khác. So với mạng cảnh hàng không được định hướng số sân bay hiện tại ít hơn 6 sân bay.

Thứ hai, hàng không là công cụ hữu hiệu để phát triển du lịch, dự án sân bay đang trở thành đích nhắm của các địa phương nhằm khơi dạy tiềm năng du lịch. 

Trong xu hướng đó đầu tháng 8 này, tỉnh miền núi Lào Cai đã xin phép triển khai dự án sân bay Sapa theo tiêu chuẩn 4C, với tổng quy mô đầu tư lên đến 5.800 tỷ đồng. Lý giải đề xuất này, Lào Cai cho biết để đón đầu tốc độ tăng trưởng khả quan của lượng khách du lịch trong các năm tới.

Trước đó, hàng loạt tỉnh, thành cũng xin đầu tư các cảng hàng không. Đó là tỉnh Bình Thuận với dự án sân bay trị giá 5.600 tỷ đồng, Bà Rịa - Vũng Tàu với dự án sân bay Gò Găng và sân bay Lộc An để phục vụ Khu du lịch Hồ Tràm Strip. Danh sách các dự án lớn đang nằm trên bàn xem xét của Bộ Giao thông Vận tải còn có sân bay An Giang trị giá 3.400 tỷ đồng, sân bay Lai Châu 8.000 tỷ đồng, hay siêu sân bay quốc tế Long Thành trị giá hàng chục tỷ USD...

Hiện Việt Nam có tổng cộng 22 sân bay đang khai khác. Con số này tương đối thấp so với các quốc gia trong khu vực. Như Malaysia có 28 triệu dân, diện tích lãnh thổ tương đương Việt Nam, nhưng có tới 37 sân bay đang hoạt động. Thái Lan 70 triệu dân cũng có tới 34 cảng hàng không.

Đặc biệt Hàn Quốc có số lượng sân bay tương đương với Việt Nam (20 sân bay), nhưng dân số chỉ bằng gần phân nửa (50 triệu dân) và diện tích chưa bằng 1/3 diện tích Việt Nam.

Tất nhiên, các quốc gia này đầu tư nhiều cho sân bay một phần vì có tiềm lực tài chính lớn, GDP bình quân trên đầu người đều vượt trội, nhất là quy mô khách du lịch quốc tế cao gấp nhiều lần Việt Nam. Và theo xu thế phát triển của ngành trong dài hạn và triển vọng của nền kinh tế, việc xây dựng thêm các sân bay là yêu cầu khó tránh khỏi.

Sân bay thôi là chưa đủ

Trong câu chuyện phát triển hàng không phục vụ du lịch, câu hỏi được dư luận đặt ra nếu chỉ sân bay hoành tráng liệu có đủ kích cầu du lịch, thúc đẩy phát triển du lịch?

Câu trả lời chắc chắn là không, bởi sân bay dù chất lượng tốt bao nhiêu cũng chỉ là phương tiện vận tải cho hành khách. Còn chất lượng dịch vụ tại điểm du lịch mới là yếu tố quyết định.

Lợi thế lớn nhất của Sa Pa chính là khí hậu và bản sắc văn hóa. Tuy nhiên cả hai yếu tố đó đang mất dần.

Nếu khí hậu Sa Pa thay đổi do yếu tố khách quan chung do biến đổi khí hậu toàn cầu, trái đất nóng lên. Thì yếu tố thứ hai đó là bản sắc văn hoác, chất lượng dịch vụ thì hoàn toàn do con người.

Trước khi bàn đến dịch vụ du lịch nhìn về quãng đường từ TP Lào Cai lên Sa Pa hiện nay đang có những bất cập. Từ khi tuyến cao tốc Nội Bài – Lào Cai thông xe giúp thời gian di chuyển của hành khách ngắn lại khiến lượng khách lên Sa Pa ngày một tăng và quá tải trong dịp lễ tết, cao điểm.

Hiện tượng tắc đường xảy ra khi người dân đổ dồn lên Sa Pa dịp cuối năm xem tuyết. Nguyên nhân một phần do ý thức người tham gia giao thông nhưng chủ yếu do hạ tầng giao thông chưa đáp ứng.

Nhiều khách du lịch chia sẻ chất lượng dịch vụ Sa Pa ngày càng kém. Nhà nghỉ, khách sạn không được cải thiện, giá tăng cao gấp 2-3 lần dịp lễ tết.

Đặc biệt nét đặc trưng văn hóa dân tộc tại Sa Pa mai một. Trước đây thị trấn Sa Pa mộc mạc, giản dị đậm chất địa phương bao nhiêu thì nay chen chúc, ồn ã bấy nhiêu. Sa Pa bây giờ không khác gì phố thị xe cộ chen chúc, tắc nghẽn…

Với từng đó tồn tại thiết nghĩ dù có xây sân bay Sa Pa cũng sẽ không thu hút được khách du lịch khi mà chất lượng dịch vụ không được nâng lên. Như ý kiến của nhiều chuyên gia thay vì làm sân bay, Lào Cai nên tập chung phát triển hạ tầng giao thông đường bộ lên Sa Pa.