Giá rau giảm chứng tỏ ngành nông nghiệp đang thiếu một ‘nhạc trưởng’

Những ngày gần đây, giá rau giảm tại một số địa phương giảm xuống quá thấp, hàng chục hecta rau xanh các loại đã đến kì thu hoạch nhưng nông dân không thèm thu hái, bị chặt bỏ hoặc để rau tự chết già tại ruộng.

Điển hình như tại huyện Quỳnh Lưu (Nghệ An do giá rau xanh sau Tết bỗng nhiên giảm “không phanh”, khiến nông dân không còn mặn mà với việc thu hoạch mặc dù đã bỏ rất nhiều công sức để chăm sóc trong suốt hơn 3 tháng qua.

Tương tự, tại các vùng rau lớn của Hà Nội như Đông Anh, Hoài Đức… dù nông dân đang vào chính vụ thu hoạch rau. Tuy nhiên do giá rau thấp hiện cải bắp phải bán dưới 1.000 đồng/kg, có ngày còn ế nhưng vẫn phải thu hoạch để lấy đất trồng vụ mới.

Tại xã Tráng Việt (huyện Mê Linh, Hà Nội) tình trạng củ cải trắng rớt giá khiến người dân ngậm ngùi nhổ bỏ. Hiện giá củ cải trắng chỉ khoảng dưới 500 đồng/kg giảm hơn 15 lần so với bình thường. Giá xu hào tại Tứ Kỳ (Hải Dương) giá 1 củ xu hào cũng chỉ dưới 500 đồng/kg.

Trước tình trạng rau củ của nông dân ở nhiều địa phương rớt giá thê thảm, phải nhổ bỏ, ngày 15/3, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã có công văn hỏa tốc gửi Cục Trồng trọt; Cục Bảo vệ thực vật, Cục Chế biến và Phát triển thị trường nông sản.

Trước đó, nói về nguyên nhân khiến rau rẻ phải vứt bỏ, ông Trần Xuân Định, Phó cục trưởng Cục Trồng trọt cho biết, sau Tết Nguyên đán, bà con nông dân đồng loạt thu hoạch rau màu vụ đông cấp tốc để giành đất gieo cấy vụ lúa mới vì vậy nguồn cung tăng đột biến dẫn tới giá giảm.

Một nguyên nhân nữa là do thời tiết vụ đông xuân năm nay thuận lợi để rau màu phát triển, năng suất tăng, khiến nguồn cung tăng.

Trao đổi với phóng viên về thực trạng giá rau giảm mạnh sau Tết tại nhiều địa phương, chuyên gia thương mại Vũ Vinh Phú nhận định: “Giá rau giảm chứng tỏ sự thất bại của công nghiệp chế biến, thất bại của hệ thống phân phối, điều này chứng tỏ ngành nông nghiệp đang thiếu một “nhạc trưởng”.

Theo ông Vũ Vinh Phú, chuyện được mùa mất giá của ngành nông nghiệp diễn ra hàng chục năm nay nhưng không có giải pháp cụ thể. “Sau mỗi lần giải cứu lợn, giải cứu, dưa hấu, cà chua…ngành nông nghiệp đều có báo cáo, vẫn đưa ra giải pháp nhưng sau đó việc “được mùa mất giá – được giá mất mùa” vẫn diễn ra”, ông Phú cho biết.

Bất cập hơn khi giá rau trong nước nguồn cung tăng thì ngành thương mại lại cho nhập đến 3.000 tấn rau từ Trung Quốc trong tháng 2. Điều này lại càng làm giá rau giảm hơn.

Tuy nhiên, ông Phú cho rằng việc nhập rau Trung Quốc chỉ là một trong các nguyên nhân khiến giá rau giảm mạnh thời gian qua. “Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến giá rau giảm do yếu kém phân phối và yếu kém trong quy hoạch, yếu kém trong tính toán cung – cầu”, ông Phú nói.

Ông Phú phân tích: Thứ nhất, giá rau giảm mạnh do hệ thống phân phối yếu kém. “Doanh nghiệp, siêu thị chỉ ngồi máy lạnh chờ người ta mang rau đến bán. Tại sao không về vùng trồng rau hỗ trợ nông dân. Quê tôi Tứ Kỳ (Hải Dương) xu hào bán ở đó 200 đồng/củ vẫn vứt đi trong khi tôi đi siêu thị giá thấp nhất cũng 3.000 đồng/ củ.

Các siêu thị vẫn làm ăn theo kiểu bao cấp, hiện nay để đưa củ xu hào vào siêu thị bán doanh nghiệp “hành” nông dân bằng cách đòi chiết khấu cao, đòi hóa đơn đỏ, đòi thuế VAT…, chính điều này khiến kênh phân phối rau hạn chế dẫn đến giá rau giảm”, ông Phú cho biết.

 Để giải quyết vấn đề này, theo ông Phú phải có sàn giao dịch nông sản trong đó người nông dân có thể theo dõi để biết đâu giá nông sản đang cao đưa đến đó bán. Đồng thời ngành thương mại phải giảm thủ tục hành chính, xây dựng chợ đầu mối theo đúng nghĩa để tạo kênh phân phối cho người dân.

“Ngay Hà Nội chưa có chợ đầu mối nào theo đúng nghĩa để người dân giao thương bán hàng hóa nông sản”, ông Phú cho hay.

Để tránh việc nông dân bị thương lái ép giá theo ông Phú cần có quy định bằng luật. Dẫn chứng, ông Phú cho biết tại Thái Lan có luật phân phối lợi nhuận khâu bán lẻ rất hay, tức là 1 kg đường bán ra người trồng mía hưởng 70% lợi nhuận sau thuế, còn lại 30% thuộc về khâu trung gian, bảo vệ người sản xuất.

Thứ hai, do vấn đề điều phối, quy hoạch kém của ngành nông nghiệp. Ông Phú cho biết, trong thống kê học có cân đối liên ngành, có nghĩa muốn làm 1m vải phải cân đối giá thành từ sợi vải, nhân công, giá điện…

“Có nghĩa ngành nông nghiệp phải tính toán chỉ ra, 100hecta rau khi trồng tiêu thụ ở đâu, tiên liệu được cầu để quy hoạch nguồn cung cho hợp lý. Ngành nông nghiệp không thể nói kiểu phát triển rau theo thị trường ở đâu cần dân cứ trồng. Suy nghĩ như vậy là thiếu trách nhiệm. Ngành nồng nghiệp phải hướng dẫn thông tin cho người dân”, ông Phú nói

Thứ ba, giá rau giảm do đang thiếu công nghiệp chế biến. Chúng ta thiếu đầu tư công nghiệp chế biến, thiếu kho lạnh để bảo quản rau.

“Nếu có kho lạnh thì với công nghệ hiện nay rau có thể bảo quản vài tháng vẫn tươi ngon. Khi đó nếu giá rau rẻ có thể mua tích trữ từ đó giữ được giá rau ổn định”, ông Phú nói cho biết.

Theo ông Phú nếu không khắc phục được những tồn tại trên thì câu chuyện được mùa mất giá 10 năm nữa cũng sẽ tái diễn như hiện nay.