Hà Nội “ngạt thở” trong bụi mịn, xếp thứ 2 thế giới về ô nhiễm không khí

Sáng 13/1, Hà Nội tiếp tục đối mặt với tình trạng ô nhiễm không khí nghiêm trọng khi vươn lên vị trí thứ 2 trong danh sách các thành phố ô nhiễm nhất thế giới. Diễn biến này một lần nữa gióng lên hồi chuông cảnh báo về mức độ suy giảm chất lượng không khí tại Thủ đô.

Số liệu từ hệ thống quan trắc của Cục Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cập nhật lúc 9h sáng cho thấy, tại khu vực cổng Parabol - Đại học Bách khoa Hà Nội, chỉ số AQI ghi nhận ở mức 221, thuộc ngưỡng “rất kém”. Đây là mức ô nhiễm có thể gây ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, đặc biệt đối với người cao tuổi, trẻ nhỏ và các nhóm nhạy cảm.

Không chỉ khu vực trung tâm, tình trạng không khí xấu còn xuất hiện tại nhiều điểm đo khác. Tại Công viên Nhân Chính (đường Khuất Duy Tiến), chỉ số AQI đạt 171, thuộc ngưỡng “xấu”, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng sức khỏe cộng đồng nếu tiếp xúc ngoài trời trong thời gian dài.

Đáng chú ý, ô nhiễm không khí tại Hà Nội không còn là hiện tượng cục bộ. Dữ liệu quan trắc cho thấy mức độ ô nhiễm đã lan rộng trên toàn bộ không gian đô thị, từ nội thành đến các khu vực ven đô. Một số điểm như Tây Hồ ghi nhận AQI lên tới 337, chạm ngưỡng “rất nguy hiểm”, trong khi các khu vực Hai Bà Trưng, Hoàn Kiếm, Thạch Thất, Phú Thượng đồng loạt ở mức “rất không tốt”.

Theo các chuyên gia môi trường, miền Bắc hiện đang trải qua một đợt rét khô đặc trưng, với biên độ nhiệt ngày - đêm chênh lệch lớn, độ ẩm không khí xuống thấp và thời tiết nắng hanh kéo dài. Những yếu tố này đang tạo ra các điều kiện bất lợi, khiến chất lượng không khí suy giảm nghiêm trọng, đặc biệt vào sáng sớm.

Trong những ngày nắng hanh, lớp không khí sát mặt đất bị đốt nóng vào ban ngày, nhưng đến đêm, nhiệt độ lại giảm sâu. Sự chênh lệch này dẫn đến hiện tượng nghịch nhiệt, khi lớp không khí lạnh, nặng nằm sát mặt đất bị “đè” bởi lớp không khí ấm hơn phía trên. Cấu trúc này hoạt động như một “chiếc vung” vô hình, ngăn không cho khói bụi từ giao thông và hoạt động sản xuất khuếch tán lên cao, khiến các chất ô nhiễm bị giữ lại trong tầng không khí thấp – nơi con người sinh hoạt.

Hệ quả là vào mỗi buổi sáng sớm, nồng độ bụi mịn PM2.5 thường xuyên tăng cao, nhiều thời điểm chạm ngưỡng “xấu” hoặc “nguy hại”. Đây là loại bụi có kích thước siêu nhỏ, dễ xâm nhập sâu vào phổi và hệ tuần hoàn, gây ảnh hưởng lớn đến sức khỏe, đặc biệt với người già, trẻ nhỏ và những người có bệnh nền.

Không chỉ vậy, độ ẩm không khí thấp trong những ngày hanh khô còn khiến tình trạng ô nhiễm trở nên trầm trọng hơn. Khi thiếu hơi ẩm, các hạt bụi không thể kết tụ để rơi xuống mặt đất theo cơ chế sa lắng tự nhiên, mà lơ lửng lâu hơn và lan xa hơn trong không khí.

Đây cũng là lý do vì sao vào sáng sớm, nhiều khu vực xuất hiện lớp sương mù dày, nhưng thực chất không đơn thuần là sương nước. Các chuyên gia cảnh báo, đó là sương mù quang hóa, hình thành từ sự pha trộn giữa hơi nước và bụi mịn, cùng các chất ô nhiễm khác – một hỗn hợp được đánh giá là đặc biệt độc hại đối với sức khỏe con người.

Trong bối cảnh thời tiết rét khô còn có thể kéo dài, các chuyên gia khuyến nghị người dân hạn chế hoạt động ngoài trời vào sáng sớm, theo dõi sát các chỉ số chất lượng không khí và sử dụng các biện pháp bảo vệ cá nhân phù hợp, nhằm giảm thiểu nguy cơ tác động tiêu cực từ ô nhiễm không khí.