Kiến nghị bảo tồn Dinh Thượng Thơ 130 năm tuổi ở Sài Gòn

Theo Sở Quy hoạch - Kiến trúc TP HCM, Dinh Thượng thơ (tòa nhà số 59-61 Lý Tự Trọng đang là trụ sở của Sở Thông tin - Truyền thông) hiện không được đưa vào danh mục kiểm kê di tích lịch sử văn hóa trên địa bàn. Tuy nhiên, tòa nhà cổ này thuộc danh sách vị trí các công trình kiến trúc có giá trị văn hóa lịch sử của đồ án quy hoạch khu trung tâm thành phố 930 ha.

Tài liệu về nguồn gốc hình thành cũng như quá trình sử dụng tòa nhà này qua nhiều thời kỳ tương đối đầy đủ, có thể chứng minh được phần nào ý nghĩa công trình trong suốt quá trình tồn tại. "Nhìn chung kiến trúc và không gian của công trình có phản ánh được phong cách kiến trúc theo lối dinh thự thời kỳ Pháp thuộc", Sở Quy hoạch - Kiến Trúc đánh giá.

Sở Quy hoạch - Kiến trúc cũng cho rằng  đây là một trong những công trình kiến trúc lâu đời của TP HCM do người Pháp xây dựng từ những năm đầu của thời kỳ thuộc địa, hoàn thành vào năm 1864 với chức năng là Nha Giám đốc Nội vụ để điều hành trực tiếp toàn bộ các vấn đề dân sự, tư pháp và tài chính của thuộc địa.

Qua nhiều thời kỳ, tòa nhà được cải tạo, mở rộng để phục vụ cho việc cai trị của người Pháp như Bộ Nội vụ, trụ sở Bộ Kinh tế. Sau khi thống nhất đất nước, công trình trở thành trụ sở của Sở Công thương và hiện là trụ sở làm việc của Sở Thông tin - Truyền thông. Nhìn chung kiến trúc và không gian của công trình phản ánh được phong cách kiến trúc theo lối dinh thự thời kỳ Pháp thuộc.

Nếu tính về lịch sử khi mới được xây dựng lần đầu thì công trình này đã gần 160 tuổi, và tính từ lúc được nâng cấp lần cuối vào năm 1890, đến nay tòa nhà đã gần 130 năm tuổi

Tòa nhà được xây theo kiến trúc thuộc địa Pháp, có kiến trúc tổng thể hình chữ U, gồm một dãy nhà chính giữa xoay ra đường Lý Tự Trọng, nối với hai dãy nhà hai bên ôm lấy khoảng sân ở giữa. Bên trong có bốn cầu thang gỗ dẫn lên tầng trên, nằm gần cổng ra vào và hai góc của tòa nhà.

Đến nay, thiết kế tinh xảo, cổ kính của tòa nhà vẫn được đánh giá là rất cá biệt trong vùng Đông Nam Á. Mặc dù có kiến trúc độc đáo và tuổi đời khá lâu, nhưng đến nay Dinh Thượng Thơ không được đưa vào danh mục kiểm kê di tích lịch sử văn hóa trên địa bàn.

Vào đầu tháng 5/2018, một nhóm trí thức trong và ngoài nước, gồm các nhà nghiên cứu, khoa học, chuyên môn lĩnh vực đã gửi một bản kiến nghị bảo tồn Dinh Thượng Thơ, dưới hình thức xin chữ ký đồng thuận từ người dân.

Bản kiến nghị phân tích rõ 6 lý do kiến nghị UBND TP.HCM ngưng quyết định phá bỏ Dinh Thượng Thơ để xây trụ sở hành chính, và đưa ra 3 thỉnh nguyện UBND TP đối với Dinh Thượng Thơ nói riêng và với việc bảo tồn di sản lịch sử thành phố nói chung. Hơn 6.000 người trong và ngoài nước đã ký ủng hộ bản kiến nghị.

Đặc biệt, phái đoàn Liên minh châu Âu tại Việt Nam cũng như hội văn nghệ sĩ TP cũng có đơn kiến nghị bảo tồn gửi đến chính quyền thành phố về việc bảo tồn công trình này.

Trước đó UBND TP HCM có ý định đập bỏ tòa nhà này để nâng cấp, xây dựng trung tâm hành chính là trụ sở HĐND - UBND TP.HCM và một số sở ngành bởi cho rằng công trình này không nằm trong danh mục di tích của ngành Văn hóa - Thể thao nên TP quyết định không bảo tồn quyết định này đã vấp phải nhiều ý kiến phản đối của các chuyên gia và người dân.