Mùa lộc trời giữa dòng Hàn giang

Chỉ cần các dụng cụ đơn giản, những ngư dân ở quận Sơn Trà (TP Đà Nẵng) có thể ngụp lặn dưới đáy sông Hàn vài tiếng đồng hồ ở độ sâu 7 đến 10m để săn loài thủy sản mang tên bợp bợp. Đây là một loại thủy sản chỉ có ở sông Hàn.

Công việc này luôn ẩn chứa những nguy hiểm, một chút sơ suất có thể đánh đổi cả tính mạng. Vậy nhưng với nguồn lợi cao ngất ngưởng mà loại thủy sản này mang lại cũng như vì miếng cơm manh áo mà suốt hơn 20 năm nay, những ngư dân ở đây vẫn bất chấp tất cả để quyết gắn bó với nghề.

Theo những ngư dân ở đây thì bợp bợp là một loại thủy sản thường sinh sống trong môi trường nước lợ ở một khu vực và một thời gian nhất định. Trong đó mùa bợp bợp xuất hiện nhiều nhất là vào khoảng từ tháng 3 đến tháng 4 âm lịch.

Ở Đà Nẵng, có duy nhất một nơi mà loài thủy sản này sinh sống là dưới đáy sông Hàn, đoạn từ cầu Thuận Phước đến cầu Trần Thị Lý. Chúng thường sống ở độ sâu khoảng từ 7 đến 10m. Còn lại những vùng khác dù môi trường nước giống nhau nhưng lại không có.

Chính vì lẽ đó mà nghề lặn sông “săn” bợp bợp cũng bắt đầu manh nha ra đời cách đây khoảng 20 năm. Thời điểm đó, do dụng cụ còn thô sơ nên những người làm nghề này đòi hỏi phải có kinh nghiệm sông nước, nhất là khả năng lặn và sức khỏe tốt, có thể chịu đựng được áp lực của nước. Tuy vậy, người lặn lâu nhất cũng chỉ được vài phút mà thôi.

Đặc điểm khác biệt của nghề này so với việc đánh cá ngoài biển là mất nhiều thời gian, người “săn” phải trầm mình dưới nước vài giờ đồng hồ chứ không chỉ đứng trên thuyền rồi thả lưới là bắt được. Bên cạnh đó, năng suất không cao không cao nên số người theo nghiệp bắt bợp bợp này cũng chỉ tính trên đầu ngón tay.

“So với những người làm nghề lặn sông “săn” bợp bợp ở đây thì tôi cũng thuộc vào hạng người có thâm niên. Tính đến bây giờ cũng ngót nghét 20 năm trong nghề rồi đây. Trước đây, cũng có nhiều người làm nghề như tôi nhưng thấy thu nhập ít quá nên họ vay vốn đóng tàu lớn ra khơi đánh cá còn nhà tôi không có điều kiện nên vẫn bám trụ với công việc này. Hồi trước, làm việc thì vất vả lắm nhưng thu nhập cũng không đáng là bao, chỉ đủ tiền trang trải cho cả nhà 5 miệng ăn sống qua ngày thôi. Nhưng cũng may đến bây giờ đã khác nhiều rồi, có thêm máy móc hiện đại hỗ trợ nên hiệu quả cao hơn. Thu nhập không chỉ đủ ăn mà cũng có phần dư giả”, ông Tồn (54 tuổi, một ngư dân kỳ cựu trong nghề) cho biết.

Một ngày làm việc của các "thợ săn” bợp bợp thường bắt đầu từ 5h sáng đến khoảng 2h chiều thì về cập âu thuyền Thọ Quang để nhập hàng cho các thương lái. Vào mùa này, lượng bợp bợp nhiều nên mỗi thuyền trở về đều thu được ít nhất khoảng 50kg các loại lớn nhỏ. Với giá bợp bợp thì thu nhập một ngày mà ngư dân ở đây có được có thể lên tới vài triệu đồng. Chính từ nguồn lợi hấp dẫn này mà số thuyền đánh bắt bợp bợp ngày một tăng lên.

Thậm chí những người trước đây thường cho thuyền ra khơi đánh bắt cá cũng đổ xô đi mua dụng cụ để săn loại thủy sản này. Đa số các thuyền đi bắt bợp bợp đều là thuyền nhỏ gồm các thành viên là người trong một gia đình.

"Ở vùng này ngoài đi biển đánh bắt thủy sản cũng không biết làm nghề gì cả. Mấy đứa con tôi cũng nhờ có nghề này mà có tiền đóng học phí. Cả gia đình tôi đều sống dựa vào cái nghề “săn” này.

Cũng may sao ông trời thương mà ban cho con sông Hàn một loại thủy sản quý để chúng tôi có cái mưu sinh chứ không thì cuộc sống cũng bấp bênh, lay lắt lắm. Không chỉ có gia đình chúng tôi mà mấy chục hộ khác nữa cũng sống được là nhờ cái nghề này đấy”, ông Tự (ngụ phường An Hải Bắc, Q. Sơn Trà, Đà Nẵng) cho biết.

Bợp bợp được xay ra làm thức ăn nuôi tôm cá rất tốt nên thương lái đi tận nơi để mua. Bao 50kg bán được tầm 100 nghìn đồng, nhiều người dân địa phương trung bình kiếm được 300 đến 500 nghìn đồng/ngày.

Dụng cụ mà các thợ lặn sử dụng để “săn” bợp bợp vô cùng đơn giản gồm một bộ đồ lặn cũ kĩ, một chiếc giỏ lưới để đựng bợp bợp được buộc vào tay, một khối chì nặng từ 7 đến 10kg để đeo vào người tùy thể trạng của từng người.

“Khối chì này sẽ được buộc vào cơ thể để cho người lặn dễ dàng chìm sâu xuống đáy sông. Những người nhẹ cần thì chỉ cần đeo khối chì nặng 7kg còn người to lớn hơn thì pthủy đeo loại 10 kg mới phù hợp”, anh Toàn, một thợ lặn giải thích. Bên cạnh đó, quan trong nhất đối với những người thợ lặn là ống thở và máy trợ thở để có thể lặn được lâu hơn.

Dù nguồn lợi cao như thế nhưng công việc này không phải dễ dàng như nhiều người tưởng tượng. Lượng thuyền tham gia săn bắt bợp bợp ngày một đông trong khi đó diện tích mặt nước lại có hạn khiến cho những ngư dân cần phải tranh thủ thời gian để tìm cho mình một vị trí thuận lợi để neo đậu thuyền trước khi bước vào công việc.

Mọi thứ dụng cụ cần thiết đều phải được chuẩn bị từ chiều tối ngày trước đó để hôm sau khi trời bắt đầu hửng sáng là có thể lên đường. Thậm chí, bữa ăn sáng của những ngư dân làm nghề này cũng phải tranh thủ lúc thuyền dong khơi.

Một thợ lặn giỏi với sự trợ giúp của ống thở có thể lặn sâu xuống đáy sông ở độ sâu 7 đến 10m trong khoảng 3 giờ đồng hồ, còn thông thường thì thợ lặn bình thường sẽ cứ khoảng 1 tiếng là phải ngoi lên để người khác thay thế. Một đợt lặn như vậy người thợ lặn phải dùng tay mò mẫm trong bóng tối để móc bợp bợp trong lớp bùn lên.