Một vết nứt khổng lồ kéo dài hàng kilomet và rộng hàng chục mét bất ngờ xuất hiện gần đây ở vùng tây nam Kenya được cho là bằng chứng cho thấy lục địa châu Phi đang bắt đầu tách làm hai.
Điểm nứt ở lục địa châu Phi. Tờ Quartz, một chuyên trang về khu vực châu Phi mới đây đưa tin cho biết, tại Kenya xuất hiện 1 vết nứt khổng lồ kéo dài hàng kilomet. Vết nứt nói trên hiện vẫn tiếp tục phát triển, khiến một phần tuyến đường cao tốc Nairobi - Narok bị phá hủy, kèm theo là các các hoạt động địa chấn trong khu vực.
Trái Đất là hành tinh luôn vận động không ngừng do sự dịch chuyển của các mảng địa chất. Tuy vậy, sự xuất hiện của vết nứt khổng lồ tại Kenya là một bằng chứng rất rõ ràng về sự chuyển động ghê gớm của hoạt động địa chất, làm dấy lên những câu hỏi về việc lục địa Phi châu bắt đầu tách làm hai như dự báo lâu nay của giới khoa học.
Thạch quyển của trái đất (được hình thành bởi lớp vỏ và phần lớp phủ trên cùng) được chia thành nhiều lớp kiến tạo. Những lớp này không đứng yên, nhưng di chuyển kết hợp với nhau ở các tốc độ khác nhau, nhờ vào "một bầu khí quyển nhớt" (magma) giữa các lớp. Cơ chế chính xác đứng sau sự di chuyển này là gì vẫn còn gây tranh cãi trong giới khoa học, tuy nhiên có thể nó bao gồm các dòng đối lưu trong tầng nối và các lực được tạo ra trong ranh giới giữa các lớp này.
Các lực này không đơn giản chỉ là di chuyển xung quanh các lớp thạch quyển, chúng có thể khiến các lớp thạch quyển bị vỡ, tạo thành vết nứt và có khả năng dẫn đến việc tạo ra ranh giới mới giữa các lớp.
Vết nứt dài vô tận và rất rộng ở Kenya. Vết nứt nói trên hiện vẫn tiếp tục phát triển, khiến một phần tuyến đường cao tốc Nairobi - Narok bị phá hủy, kèm theo là các các hoạt động địa chấn trong khu vực.
Đới tách giãn Đông Phi trải dài trên 3.000 km từ Vịnh Aden ở phía bắc tới Zimbabwe ở phía nam, chia tách mảng kiến tạo châu Phi hiện nay thành hai phần không cân bằng là mảng Somali và mảng Nubian.
Đây là một đới tách giãn có hoạt động bất thường và hầu hết nằm dưới đại dương. Từ lâu, các nhà địa chất học đã dự đoán, khoảng 50 triệu năm nữa châu Phi sẽ bị chia ra làm hai bởi Đới tách giãn Đông Phi.
Hoạt động địa chất dọc nhánh phía đông của thung lung nứt vỡ, dọc theo Ethiopia, Kenya và Tanzania, trở nên rõ ràng hơn khi vết nứt lớn bất ngờ xuất hiện ở tây nam Kenya.
Minh họa dòng chảy của magma trong các lớp thạch quyển.
Trong lịch sử Trái Đất cũng từng xảy ra một ví dụ về nơi xảy ra hiện tượng chia tách của mảng kiến tạo là ở vùng biển Nam Đại Tây Dương, vốn được hình thành từ sự đứt gãy giữa Nam Mỹ và châu Phi vào khoảng 138 triệu năm trước – sau này được giới khoa học phát hiện khi họ nhận thấy các đường bờ biển của hai lục địa này khớp với nhau như trên một bức tranh ghép hình.
Mảng kiến tạo của châu Phi đã chia thành các mảng Somali và Nubia, tạo thành một hình chữ Y, và chúng đang tách khỏi nhau. Quá trình này được đặt tên là EARS (Hệ thống nứt gãy Đông Phi) đã bắt đầu một cách chậm rãi từ 25 triệu năm trước, với tốc độ chỉ rơi vào khoảng vài milimet/năm.
Điều này cũng đồng nghĩa rằng khoảng 10 triệu năm sau này, sẽ có một đại dương mới được hình thành tại khu vực miền Đông châu Phi đã để lại.
Có một vài giả thuyết được đặt ra về EARS, trong đó nổi bật nhất là do các hoạt động địa chất đã đẩy các khối vật chất siêu nóng lên bề mặt, khiến nó nứt gãy. Dù rằng chưa có kết luận, nhưng đây được cho là giả thuyết khả dĩ nhất.
Dĩ nhiên, một hiện tượng như vậy đã để lại nhiều hậu quả. Một số khu vực bị thu hẹp trong vài triệu năm qua, số khác thì tăng diện tích. Quá trình chia cắt rõ rệt đến mức tạo ra những mảng kiến tạo ở quy mô nhỏ, như mảng Victoria và Rovuma. Các hoạt động địa chất cũng tạo ra một hệ thống núi lửa ngầm bên dưới lòng đất.
Các vết nứt tương tự cũng từng xảy ra trong quá khứ. Năm 2005, một cái hố rộng 8m đã chạy thêm 60km chỉ trong vòng 10 ngày. Khe nứt này xuất hiện là do magma từ núi lửa Dabbahu (Ethiopia) chảy xuống lòng đất, rồi được hạ nhiệt và đẩy lên trên bề mặt. Còn lý do nó ngày càng lớn là vì hoạt động của EARS.
Nhiều công trình có hình dáng rất kỳ lạ, thể hiện óc sáng tạo vô tận của con người. Dưới đây là những công trình kiến trúc “độc nhất vô nhị” mà bạn không thể bỏ qua.
