Lý do người dân vẫn ngại dùng thẻ tín dụng

Dùng thẻ tín dụng với những ưu đãi, giảm giá từ nhiều dịch vụ ăn uống, mua sắm, vui chơi giải trí… nhưng không phải ai cũng sẵn sàng dùng thẻ tín dụng nhất là khi đặt lên bàn cân các điều khoản về lãi, phí.

Thực tế, thẻ tín dụng đang có những bất cập nội tại của pháp luật hiện hành.

Thứ phất, đồng bộ, thống nhất khuôn khổ pháp lý về nội hàm, khái niệm về phương tiện thanh toán trong thanh toán không dùng tiền mặt là tiền điện tử, ví điện tử, qua đó tách bạch, tránh nhầm lẫn với tiền ảo như Bitcoin, Ethereum, LiteCoin... (chưa được pháp luật thừa nhận) và các loại hình thanh toán khác không thuộc lĩnh vực hoạt động ngân hàng (ví dụ, thanh toán bằng giá trị tiền trong thẻ điện thoại).

Trên cơ sở đó, xác định thẩm quyền cung ứng, phát hành tiền điện tử dưới dạng thẻ trả trước là ngân hàng, chi nhánh ngân hàng nước, tổ chức không phải là ngân hàng được cung ứng và phát hành tiền điện tử dưới dạng ví điện tử.

Thứ hai, bổ sung các nguyên tắc trong quản lý các hoạt động thanh toán, chuyển tiền quốc tế; bổ sung điều kiện cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán; điều kiện kinh doanh cung ứng dịch vụ thanh toán không qua tài khoản thanh toán đối với doanh nghiệp cung ứng dịch vụ bưu chính công ích; cụ thể hóa quy định về nhà đầu tư nước ngoài tham gia vào lĩnh vực cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán; bổ sung quy định về hoạt động đại lý thanh toán, quản lý cung ứng phương tiện thanh toán, dịch vụ thanh toán.

Thứ ba, hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về phòng ngừa hoặc khắc phục rủi ro pháp lý trong thanh toán không dùng tiền mặt cần được hoàn thiện. Trong đó, rà soát, sửa đổi, bổ sung để quy chuẩn thống nhất, minh bạch, công khai hợp đồng theo mẫu, điều kiện giao dịch chung trong xác lập, thực hiện các giao dịch có sử dụng thanh toán không dùng tiền mặt. Việc công khai đầy đủ các rủi ro pháp lý mà người sử dụng có thể đối diện nếu thiếu sự hiểu biết, cẩn trọng phải là nghĩa vụ bắt buộc của tổ chức cung ứng, phát hành dịch vụ.

Đồng thời, rà soát, khắc phục tối đa những rủi ro pháp lý do thiếu quy định của pháp luật, pháp luật không dự kiến, quy định của pháp luật không còn phù hợp, giữa các quy định liên quan còn chưa đồng bộ, thống nhất, chồng chéo hoặc pháp luật trong nước không phù hợp với các chuẩn mực, thông lệ quốc tế, nhất là đối với các hoạt động thanh toán đa biên.

Trên cơ sở các nguyên tắc chung về nghĩa vụ, trách nhiệm dân sự quy định tại Bộ luật Dân sự, luật khác có liên quan, cần cụ thể hóa, phân định rõ quyền, trách nhiệm của các chủ thể (bên thanh toán, bên nhận thanh toán, tổ chức cung ứng, phát hành tiền điện tử, tổ chức trung gian thanh toán) như đối với các trường hợp: thời điểm giao dịch được xác lập, thực hiện, chấm dứt; người nhận thanh toán đã chuyển giao hoặc cung ứng hàng hóa, dịch vụ nhưng không nhận được tiền thanh toán;

Người thanh toán đã thực hiện thanh toán nhưng không nhận được hàng hóa, dịch vụ; một hoặc cả hai bên thanh toán, nhận thanh toán không thanh toán toàn bộ giá trị của một nghĩa vụ thanh toán khi đến hạn; tổ chức trung gian thanh toán chậm hoặc không thực hiện được nghĩa vụ trung gian thanh toán do sự yếu kém trong hệ thống thông tin hoặc quy trình nội bộ, do hạn chế trong quản lý của con người, hay do các sự kiện khách quan…

Bên cạnh đó, hoàn thiện cơ chế pháp lý cho kiểm soát rủi ro pháp lý trong thanh toán không dùng tiền mặt, phù hợp với các tiêu chuẩn, thông lệ quốc tế, tạo lập môi trường cạnh tranh công bằng, khả năng tiếp cận thị trường và dịch vụ của các chủ thể tham gia, hình thành cơ chế bảo vệ khách hàng hữu hiệu và bảo đảm quy trình giải quyết tranh chấp khách quan…

Theo số liệu của Hội thẻ Việt Nam, tính đến hết năm 2018, số lượng thẻ tín dụng đạt khoảng 11,1 triệu thẻ tăng 17% so với năm trước, cao hơn mức tăng trưởng của thẻ nội địa. Doanh số sử dụng thẻ quốc tế cũng tăng cao, đạt khoảng 44% trong năm ngoái.

Ông Nguyễn Hoàng Minh, Phó giám đốc NH Nhà nước Chi nhánh TP HCM, cho biết thanh toán không dùng tiền mặt là định hướng, nhiệm vụ trọng tâm của NH Nhà nước, Chính phủ, có những tác động tích cực hơn đến sự phát triển kinh tế xã hội, ngành ngân hàng và người tiêu dùng.

Dù vậy, hạn chế của phương thức này là khoảng 60% dân số Việt Nam sống ở nông thôn, trong khi các đơn vị chấp nhận thanh toán không tiền mặt tập trung ở đô thị lớn như TP HCM, Hà Nội, Đà Nẵng.

Một hạn chế khác, đó là vùng trũng như có những rủi ro trong thanh toán thẻ mất tiền trong thẻ, các đơn vị mở thẻ chưa xử lý kịp thời bảo đảm quyền lợi khách hàng.

Luật sư Trần Minh Hải, Giám đốc Công ty Luật BASICO, cũng nhìn nhận tâm lý e ngại về việc sử dụng thẻ tín dụng và thẻ nói chung vẫn còn với người dùng. Sự e ngại có thể đến từ nhiều người, tâm lý người dùng xưa nay thường là thanh toán tiền mặt để dễ quản lý, kiểu "tiền trao cháo múc". Trong khi đó, giao dịch qua thẻ họ khó kiểm soát hơn. Do đó để phát triển thẻ, ngân hàng cần gia tăng hơn nữa niềm tin cho cộng đồng, giải bài toán tâm lý e ngại, vấn đề bảo mật, an toàn.