Máy bay Su-22 có tính năng gì đặc biệt?

Máy bay Su-22 là loại máy bay cường kích làm nhiệm vụ tấn công tiêu diệt mọi mục tiêu trên mặt đất hoặc trên biển với các loại vũ khí có điều khiển, không điều khiển. Thậm chí, khi cần nó cũng có khả năng tác chiến phòng không.

Nói tới máy bay Su-22, điểm đặc biệt nhất của nó là thiết kế cánh cụp cánh xòe. Nghĩa là, khi máy bay mang nặng, bay ở độ cao thấp, cánh sẽ xòe ra rộng 38,5m2 để tăng chiều dài đòn bẩy của lực cân bằng khí động. Ngược lại, khi bay với tốc độ cao, cánh sẽ cụp lại chỉ còn 34,5m2 thành dạng cánh tam giác giống như tiêm kích MiG-21, để máy bay ổn định hơn, tiện cho cơ động không chiến.

Thiết kế này là giải pháp phù hợp cho những năm 1960, khi việc cân bằng tự động máy bay bằng máy tính còn khá mới mẻ. Tuy nhiên, kết cấu cánh cụp cánh xòe cơ khí khá nặng nề, khiến Su-22 sớm trở nên bất lợi so với các máy bay chiến đấu thế hệ mới tự động hóa cao. Đặc biệt là kiểu cánh này không phù hợp với nhiệm vụ không chiến.

Máy bay Su-22 cường kích được trang bị động cơ tuốc bin phản lực Lyuka AL-21F3 cho phép đạt tốc độ tối đa 1.860km/h ở trên độ cao lớn, bán kính chiến đấu hơn 500km, trần bay hơn 14km, vận tốc leo cao 230m/s.

Về mặt hỏa lực, máy bay Su-22 cường kích thiết kế với với 2 pháo 30mm (cơ số đạn 80 viên) đặt ở 2 cánh, 2 giá treo dưới cánh mang 2 tên lửa đối không R-60 (tầm bắn 8km) và 10 giá treo (6 đặt ở dưới cánh và 4 đặt trên thân máy bay).

Trong tấn công mục tiêu mặt đất, máy bay Su-22 có thể mang được bom, rocket. Riêng biến thể máy bay Su-22 M4 mang được cả vũ khí có điều khiển gồm: tên lửa không đối đất Kh-23; tên lửa đối đất/chống radar Kh-25; tên lửa chống radar Kh-28; tên lửa đối đất/đối hải Kh-29 và bom có điều khiển bằng lade, quang học.

Máy bay Su-22 chính thức được Liên Xô giới thiệu năm 1970, đi vào sản xuất từ năm 1969 tới tận 1990 tại Liên hiệp sản xuất máy bay Komsomolsk-on-Amur với tổng cộng 2.867 chiếc. Quá nửa trong số này được xuất khẩu cũng như viện trợ miễn phí tới khoảng 20 quốc gia trên thế giới ở châu Á, châu Phi, châu Âu. Chính vì vậy, nó nhanh chóng bắt đầu có các cuộc tham chiến thử nghiệm đầu tiên.

Trút bom ở Afghanistan Đầu tiên là cuộc chiến tranh ở Afghanistan, Không quân Liên Xô đã điều động các máy bay Su-17 (tên gọi biến thể nội địa của máy bay Su-22) để tham chiến chống phiến quân Mujahideen.

Trong điều kiện khắc nghiệt của vùng nhiệt đới, với những sân bay nằm ở độ cao lớn, nhiệt độ cao, nhiều bụi cát… Khoảng 100 chiếc Su-17 ở nhiều phiên bản đã phải hoạt động liên tục, với mức độ sẵn sàng chiến đấu vượt qua cả máy bay cường kích Su-25 và các trực thăng vũ trang. Vào mùa hè, mật độ xuất kích của Su-17 tăng gấp rưỡi. Nhiều máy bay khi hạ cánh đã bị nổ lốp do nhiệt độ cao.

Trong các biến thể của máy bay Su-22 mà Việt Nam đang sử dụng thì mẫu Su-22M4 là loại hiện đại nhất. Đấy là biến thể sản xuất cuối cùng với nâng cấp đáng kể về hệ thống điện tử gồm: hệ thống dẫn đường RSDN, hệ thống dẫn đường quán tính, hệ thống đo khoảng cách bằng lade, hệ thống radar cảnh báo SPO-15LE. Trên máy bay Su-22 thiết kế thêm khe nạp không khí bổ sung để có thêm luồng không khí làm mát động cơ. 

Biến thể máy bay Su-22 M4 Việt Nam dùng cũng đã được trang bị hệ thống phóng mồi bẫy nhiệt đánh lừa tên lửa không đối không dẫn đường hồng ngoại. Về mặt hỏa lực, máy bay Su-22 cường kích thiết kế với với 2 pháo 30mm (cơ số đạn 80 viên) đặt ở 2 cánh, 2 giá treo dưới cánh mang 2 tên lửa đối không R-60 (tầm bắn 8km) và 10 giá treo (6 đặt ở dưới cánh và 4 đặt trên thân máy bay).