Một loạt ‘ông lớn’ nợ bảo hiểm xã hội

Nợ hàng trăm tỷ đồng

Thời gian qua tình trạng nợ đóng các loại bảo hiểm xã hội, Bảo hiểm y tế, bảo hiểm tự nguyện kéo dài, chây ỳ trở nên nghiêm trọng. Các biện pháp như kiểm tra, đôn đốc, dọa công khai danh tính doanh nghiệp ... không giải quyết triệt để tình trạng này.

Thống kê các doanh nghiệp nợ nhiều, nợ lâu trên địa bàn Hà Nội cho thấy hầu hết rơi vào nhóm doanh nghiệp xây dựng, xây lắp. Các công ty thuộc “họ” CIENCO1, Licogi, Lilama, Sông Đà... xuất hiện nhiều lần.

Trong danh sách doanh nghiệp nợ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế tính đến hết tháng 11/2017 dẫn đầu là Công ty CP Lilama 3 (KCN Quang Minh, Mê Linh, Hà Nội) với số nợ lên đến 60 tháng (5 năm) là hơn 28,4 tỷ đồng, đứng thứ hai trong danh sách này là Công ty TNHH May mặc XK VIT Garment hơn 24 tỷ đồng. Tiếp đến là Công ty CP Cầu 12 CIENCO1 (P. Phúc Đồng, Long Biên, Hà Nội) nợ hơn 16,9 tỷ đồng.

Có thể nói trong danh sách doanh nghiệp nợ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế các doanh thuộc “họ” CIENCO1 nợ nhiều nhất gồm: Công ty CP 116; Công ty CP Cơ khí xây dựng 121; Xí nghiệp cầu 17; Xí nghiệp cầu 18; Công ty CP 16; Xí nghiệp xây dựng công trình… số tiền doanh nghiệp thuộc “họ” CIENCO1 nợ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế giao động từ 6 đến hơn 16 tỷ đồng.

Bên cạnh đó nhiều công ty có tên Licogi cũng xuất hiện trong danh sách nợ. Tổng công ty CP Locogi (Thanh Xuân Nam, Thanh Xuân, Hà Nội)  nợ 80 tháng bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế với tổng số tiền 8,098 tỷ đồng. Công ty CP lắp điện máy nước Licogi (Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội nợ 7,431 tỷ đồng;

Doanh nghiệp nợ nhiều nhất thuộc họ “Lilama”, ngoài Công ty CP Lilama 3, còn có Công ty CP Lilama Hà Nội (52 Lĩnh Nam, Hoàng Mai, Hà Nội) nợ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế gần 5 năm với số tiền 9,981 tỷ đồng, Công ty CP Lilama 3.3 nợ 7,707 tỷ đồng.

Một số công ty khác có tên Sông Đà cũng nằm trong danh sách đen nợ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế. Điển hình là Công ty CP Sông Đà – Thăng Long (La Khê, Hà Đông, Hà Nội) chây ỳ 6 năm đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế với số tiền nợ hơn 14 tỷ đồng. Không kém cạnh Công ty CP Đầu tư và xây lắp Sông Đà nợ đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế với hơn 5 năm với số tiền 7,682 tỷ đồng; Công ty CP xây dựng hạ tầng Sông Đà nợ đến 103 tháng (hơn 8 năm) đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế với số tiền hơn 7 tỷ đồng; Công ty CP Sông Đà 6 nợ 5,890 tỷ đồng; Công ty CP Sông Đà 207 nợ 5,569 tỷ đồng…

Ngoài ra trong danh sách nợ đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế còn có Công ty Mai Linh miền Bắc (Dịch Vọng Hậu, Cầu Giấy) nợ hơn 4 tỷ đồng, Công ty CP Mai Linh Đông Đô (Nam Từ Liêm, Hà Nội) 3,944 tỷ đồng;

Tổng Công ty CP Sông Hồng (Yên Phụ, Tây Hồ, Hà Nội) nợ 2,643 tỷ đồng; Công ty CP Tập đoàn Haprosimex (22 Hàng Lược, Hoàn Kiếm, Hà Nội) nợ 2,072 tỷ đồng; Chi nhánh Công ty CP ô tô Xuân Kiên Vinaxuki (Mê Linh, Hà Nội) nợ 16,907 tỷ đồng.

Xử lý hình sự

Theo Chánh án Tòa án nhân dân Tối cao Nguyễn Hòa Bình, nguyên nhân việc doanh nghiệp nợ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế là do quy định pháp luật chưa giao cơ quan bảo hiểm xã hội có quyền kiểm tra, xử phạt.

Sau kiểm tra, xử phạt, trình tự hành chính xong, Tòa mới giải quyết. Chính vì vậy, Tòa có công văn yêu cầu không thụ lý đơn này nữa vì không đúng quy định của tố tụng hình sự mới được ban hành.

Để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của tập thể người lao động, Luật Công đoàn, Bộ luật Lao động năm 2012, Luật BHXH năm 2014 và gần đây nhất là Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 có quy định, tổ chức công đoàn có quyền đại diện cho tập thể người lao động khởi kiện doanh nghiệp nợ BHXH ra tòa.

Các tổ chức công đoàn cũng khởi kiện 138 vụ. Trong quá trình xét xử lại gặp vướng mắc về luật. Theo ông Nguyễn Hòa Bình, đây là vụ kiện dân sự. Bên nguyên đơn và bên bị đơn bình đẳng với nhau theo nguyên tắc “việc dân sự cốt ở đôi bên”, các bên quyền thỏa thuận. Nhưng công đoàn không được quyền thỏa thuận.

Quốc hội cũng đã thông qua Bộ luật Hình sự và quy định từ ngày 1/1/2018, các hành vi gian lận, nợ, trốn đóng BHXH bắt buộc coi như là tội phạm.

Hiện Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội đang lấy ý kiến về sửa đổi Bộ Luật Lao động. Một trong những nội dung đáng chú ý trong việc sửa đổi Bộ Luật Lao động là vấn đề nâng tuổi nghỉ hưu của người lao động theo lộ trình.

Theo phương án của Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội từ ngày 1/1/2021, lao động nam đủ 60 tuổi, nữ 55 cứ mỗi năm tăng thêm 6 tháng làm việc cho đến khi nam đủ 62, nữ 60 tuổi sẽ nghỉ hưu.

Lý do chính của đề xuất tăng tuổi nghỉ hưu cho rằng đây một giải pháp nhằm bảo đảm cân đối quỹ hưu trí và tử tuất trong dài hạn. Nếu tiếp tục giữ nguyên các quy định hiện nay về mức đóng - mức hưởng, thời gian đóng - thời gian hưởng thì sẽ mất cân đối quỹ này.

Một phần nguyên nhân gây ra vỡ quỹ bảo hiểm xã hội chính là việc các doanh nghiệp chây ỳ nộp bảo hiểm xã hội. Số liệu 3 tháng đầu năm 2017 được Bảo hiểm xã hội Việt Nam công bố cho thấy, số tiền nợ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp của các tỉnh, TP là 14.019 tỷ đồng, trong đó nợ bảo hiểm xã hội là 10.001 tỷ đồng, nợ bảo hiểm thất nghiệp là 552 tỷ đồng và nợ bảo hiểm y tế là 3.499 tỷ đồng.