Nếu được Chính phủ yêu cầu, Kiểm toán nhà nước sẵn sàng kiểm toán tăng giá điện

Tại buổi họp báo diễn ra ngày hôm qua 5/7, Kiểm toán Nhà nước cho biết cơ quan này sẵn sàng khảo sát, thu thập thông tin để kiểm toán về tăng giá điện nếu được Chính phủ yêu cầu.

Năm 2016, Kiểm toán Nhà nước đã có kiểm toán chuyên đề về giá điện của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) và công bố kết luận. Trong năm 2018 vừa qua, cơ quan kiểm toán chỉ kiểm toán báo cáo tài chính của EVN, gồm một số nội dung về giá thành nhưng chưa đủ cơ sở để kết luận về giá điện.

Từ ngày 20/3, Bộ Công Thương quyết định tăng giá điện lên 8,36%. Cụ thể, giá bán điện bình quân sẽ tăng từ 1.720,65 đồng lên hơn 1.864 đồng/kWh (chưa gồm thuế VAT).

Ngay tháng đầu tiên sau khi điều chỉnh giá điện, hóa đơn tiền điện nhiều hộ gia đình tăng lên, có trường hợp tăng gấp 2, thậm chí gấp 3 lần. Người dân cho rằng, nguyên nhân hóa đơn tiền điện tăng do việc điều chỉnh giá điện của EVN. 

Thảo luận tổ về kinh tế - xã hội sáng 22/5, khá nhiều vị đại biểu Quốc hội quan tâm đến lý giải của Chính phủ tại báo cáo về việc điều hành giá điện mới phát hành ngày 21/5.

Đại biểu Lê Thu Hà cho rằng, trên thực tế, giá điện không tăng 8,36% như EVN công bố.

Bà Hà chứng minh, bóc tách thực tế tăng giá điện lũy tiến so với mức cơ sở trước khi tăng giá, các chuyên gia kinh tế cho thấy, người tiêu dùng ở bậc 6 (từ 401 kwh trở lên) phải chi trả đến 2927 đồng cho 1kwh. Mức này tăng đến 189% so với giá cơ sở (1549 đồng), và tăng đến 15% so với bậc 6 (174%) trước khi chưa tăng giá - không phải là 8,37% như EVN đệ trình để Chính phủ thông qua cho bậc 6.

Đối với bậc 3 (101-200 kwh) theo EVN là phổ cập, thì mức giá mới 2014 đồng sẽ có sự gia tăng lên 130% so với mức cơ sở (1549 đồng) hơn 10% so với giá cũ 1858 đồng (120%), khác với 8,4% mà EVN thông báo.

Tương tự, sự gia tăng giá điện ở bậc 4 (201- 300 kwh) là 12,7% ( 163,7%-151%), và ở bậc 5 (301-400kwh) là 14.2% (183%-168,8%). Như vậy thực chất mức tăng mới là 10%, 12,7%, 14,2%,15%, khác với 8,33 - 8,40% trong đề xuất trình Chính phủ phê duyệt.

Phần lớn người dân phải chịu mức tăng lũy tiến ở các bậc 130%, 163%, 183% và 189% so với mức cơ sở trước tăng giá, bà Hà nói.

Cũng quan tâm đến giá điện, đại biểu Trần Hoàng Ngân (Tp. HCM) phản ánh, nhiều ngày nay đều nhận được câu hỏi của cử tri "giá điện liệu có giảm không?" khi hoá đơn tiền điện của người dân tăng cao sau đợt điều chỉnh giá bán lẻ điện bình quân thêm 8,36% từ ngày 20/3 và cử tri cho rằng ngành điện vẫn chưa minh bạch.

Ông Ngân nói, đọc báo cáo của Bộ trưởng Công Thương Trần Tuấn Anh thừa uỷ quyền Chính phủ gửi Quốc hội hôm qua (21/5) giải trình về tăng giá điện, ông chia sẻ với những nội dung và lý do tăng giá.

Trong khi đó, đại biểu Nguyễn Hữu Cầu (Nghệ An) đề nghị Quốc hội cho kiểm toán, sau đó công bố rõ ràng với dân, khi minh bạch rồi thì cho dù tăng hay giảm dân cũng hài lòng, bởi quan trọng nhất là "tính minh bạch".

Trước đề xuất của các đại biểu Quốc hội muốn Kiểm toán Nhà nước vào cuộc để xem xét việc điều hành giá điện và báo cáo tài chính của EVN, Chủ tịch EVN Dương Quang Thành nói rằng "đây là vấn đề tốt". Ông cũng bổ sung, năm 2017, Kiểm toán Nhà nước đã vào kiểm toán về giá điện và không phát hiện sai phạm.

Giải trình trước Quốc hội sau đó, Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ khẳng định, sắp tới Chính phủ và Thủ tướng chỉ đạo bộ ngành liên quan tiết giảm chi phí, minh bạch chi phí đầu vào, hoàn thiện văn bản pháp luật, rà soát nghiên cứu thị trường bán lẻ phù hợp với điều kiện Việt Nam.

"Chính phủ chỉ đạo Bộ Công Thương và EVN sớm nghiên cứu trình Chính phủ sửa đổi bổ sung biểu giá điện cho hợp lý, bảo vệ người thu nhập thấp nhưng cũng phù hợp nhu cầu hộ dân khi số sử dụng trên 200 kWh ngày càng tăng, đảm bảo hài hòa lợi ích người dùng", ông nói.

Đồng thời cho biết, Chính phủ cũng chỉ đạo Thanh tra Chính phủ sớm công bố kết luận kiểm tra giá điện và xử lý nghiêm sai phạm nếu có. "Chúng tôi đã đề xuất Kiểm toán Nhà nước nghiên cứu đưa vào năm 2019 kế hoạch kiểm toán tài chính và chuyên đề về giá điện, EVN trong năm 2019", Phó Thủ tướng nói thêm.

Trước đó, vào ngày 24/5, Phó tổng Thanh tra Chính phủ (TTCP) Bùi Ngọc Lam đã chủ trì công bố quyết định của TTCP về kiểm tra, xác minh việc chấp hành quy định của pháp luật trong việc điều chỉnh mức giá bán điện thời điểm ngày 20/3/2019, phương pháp tính giá và việc thu tiền điện thời gian qua theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.

Theo quyết định thanh tra được công bố, trong thời gian 35 ngày kể từ 24/5, Thanh tra Chính phủ sẽ tiến hành kiểm tra, xác minh việc chấp hành quy định của pháp luật trong việc điều chỉnh mức giá bán điện thời điểm ngày 20/3/2019, phương pháp tính giá và việc thu tiền điện thời gian qua.

Như vậy tính đến hôm nay (6/7) đã hết thời hạn 35 ngày thanh tra. Tuy nhiên vẫn kết luận thanh tra tăng giá điện, phương pháp tính giá điện vẫn chưa được công bố.