Ngân hàng Eximbank làm ăn ra sao khi lãnh đạo tranh giành quyền lực?

Tranh chấp quyền lực ngân hàng Eximbank

Năm 2015 khi ông Lê Hùng Dũng rút khỏi ghế chủ tịch Ngân hàng Eximbank, những mâu thuẫn bắt đầu nảy sinh giữa các nhóm cổ đông của Eximbank khi chọn thêm người vào ban quản trị.

Thời điểm đó, NamABank đã cử người tham gia ứng cử vào thành viên HĐQT của Eximbank, làm dấy lên nghi vấn Eximbank sẽ sáp nhập NamABank (Ngân hàng Nam Á).

Ông Lê Minh Quốc trúng cử vào HĐQT ngân hàng Eximbank vào tháng 12/2015 với tư cách là thành viên HĐQT độc lập. Ông Quốc được bầu giữ chức danh Chủ tịch HĐQT từ cuối năm 2015 cho đến tháng 3/2019 sau khi ngân hàng Eximbank công bố “thay tướng”.

Ngay sau khi Eximbank công bố việc bầu bà Lương Thị Cẩm Tú, cựu CEO Nam A Bank, lên thay sau cuộc họp ngày 22/3. Ông Lê Minh Quốc - người vừa bị bãi nhiệm, đã có đơn gửi Toà án Nhân dân TP HCM đề nghị áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời, yêu cầu tạm thời dừng việc thực hiện nghị quyết 112/2019/EIB/NQ-HĐQT ngày 22/3 của HĐQT Eximbank.

Lý do ông Lê Minh Quốc gửi đơn Tòa án nhân dân TP HCM vì cho rằng cuộc họp của HĐQTđể bầu bà Lương Thị Cẩm Tú là trái quy định pháp luật.

Được biết, trước khi nhận được thư triệu tập họp HĐQT vào ngày 19/3, ông Quốc đã phản ánh tình hình Eximbank lên NHNN xin can thiệp “khẩn cấp và triệt để nhằm bảo vệ sự nghiêm minh của pháp luật, giúp ổn định hoạt động của Eximbank nói riêng và đảm bảo an ninh tiền tệ quốc gia nói chung”.

Ngày 19/3 Chánh Thanh tra, Giám sát NHNN đã yêu cầu Chủ tịch HĐQT, HĐQT Eximbank gửi toàn bộ hồ sơ tài liệu về Ngân hàng Nhà nước để được xem xét và giải quyết.

Ông Quốc cũng cho biết ngày 20/3 đã có văn bản yêu cầu không thực hiện cuộc họp HĐQT vào ngày 22/3 nhưng cuộc họp vẫn diễn ra do 5 thành viên HĐQT tổ chức cuộc để bầu bà Lương Thị Cẩm Tú thay thế làm Chủ tịch HĐQT Eximbank.

Về phía Eximbank, ngân hàng cho biết, ngày 22/3 HĐQT đã tổ chức họp phiên để bổ nhiệm bà Lương Thị Cẩm Tú - Thành viên HĐQT giữ chức vụ Chủ tịch HĐQT Eximbank theo đúng quy định của Luật doanh nghiệp (Điều 53) và theo điều lệ Eximbank (Điều 44).

Ngày 27/3, Toà án nhân dân TP HCM đã ban hành quyết định áp dụng biện pháp khẩn cấp, yêu cầu Eximbank tạm dừng việc miễn nhiệm và bổ nhiệm Chủ tịch Hội đồng Quản trị ngân hàng.

Đáp lại, Eximbank lên tiếng cho rằng, đã thực hiện quy trình miễn nhiệm và bổ nhiệm đúng luật. Ngân hàng này sẽ sử dụng các biện pháp hợp pháp, kiến nghị hủy bỏ Quyết định áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời của Tòa án.

Ngân hàng Eximbank làm ăn ra sao?

Báo cáo tài chính hợp nhất quý 3/2016 của ngân hàng Eximbank với các kết quả kém khả quan. Tính đến 30/9/2016, tổng tài sản còn 123.996,69 tỷ đồng, giảm nhẹ so với mức 124.849,67 tỷ đồng cuối 2015.

Trong bối cảnh nhiều ngân hàng thương mại tăng mạnh tín dụng, thì thị phần mảng này của Eximbank tiếp tục mất đi, khi cho vay khách hàng tiếp tục giảm xuống còn 79.502,75 tỷ đồng, giảm đáng kể so với mức 83.889,88 tỷ đồng cuối năm ngoái.

Tín dụng tiếp tục giảm, nợ xấu tăng lên mức cao, đi cùng với lượng trích lập dự phòng rủi ro lớn khiến kết quả lợi nhuận của Eximbank tiếp tục ở mức thấp.

Cụ thể, trong quý 3 vừa qua, lợi nhuận trước thuế chỉ đạt 123,09 tỷ đồng, lũy kế 9 tháng đầu năm chỉ đạt 202,33 tỷ đồng, chưa bằng một phần ba của cùng kỳ năm trước (677,87 tỷ đồng).

Điểm đáng chú ý là tình hình nợ xấu tại Eximbank tiếp tục gia tăng, đặc biệt tăng rất mạnh tại nhóm 3 (nợ dưới tiêu chuẩn), tăng từ 182 tỷ cuối 2015 lên tới hơn 1.006 tỷ đồng tại 30/9/2016; nhóm nợ có khả năng mất vốn cũng tăng mạnh từ 802,16 tỷ cuối 2015 lên hơn 1.079 tỷ đồng.

Tính chung, tổng nợ xấu của Eximbank đến 30/9/2016 ở mức 2.706 tỷ đồng, chiếm 3,35% tổng dư nợ; trong khi cuối 2015 chỉ 1.575,5 tỷ, chiếm 1,86% tổng dư nợ.

Theo báo cáo tài chính năm 2016, Eximbank đạt 390 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế, gấp hơn 6 lần năm 2015. Tổng tài sản của ngân hàng đạt trên 128.000 tỷ đồng. Cho vay khách hàng đạt hơn 86.000 tỷ đồng, tăng 2,5%. Tiền gửi của khách hàng đạt 102.000 tỷ đồng, tăng gần 4%, nợ xấu ghi nhận là 2.558 tỷ đồng, chiếm 2,94% tổng dư nợ (cao hơn mức 1,85% của đầu năm).

Năm 2017, tổng tài sản của Eximbank ghi nhận khi kết thúc năm 2017 là 149.000 tỷ đồng, tăng 16% so với thời điểm đầu năm. Huy động vốn tăng 15,6%, đạt 117.500 tỷ đồng. Dư nợ cho vay khách hàng tăng 17% so với năm 2016, đạt 101.300 tỷ đồng. Tại thời điểm 31/12/2017, nợ ngắn hạn của Eximbank đạt gần 47.000 tỷ đồng, tăng 37% so với đầu năm. Lợi nhuận trước thuế đạt hơn 1.118 tỷ đồng, gấp hơn 2,5 lần năm 2016 và đạt 169% kế hoạch năm.

Cũng trong năm 2017, ngân hàng Eximbank vướng vào lùm xùm vụ vay và xử lý nợ giữa Eximbank với công ty TNHH Quốc Hân. Theo đó, Phó thủ tướng Trương Hòa Bình yêu cầu Ngân hàng Nhà nước tiến hành thanh tra Ngân hàng Thương mại Cổ phần Xuất nhập khẩu Việt Nam (Eximbank) - Chi nhánh Nha.

Năm 2018, việc kinh doanh của nhà băng này không mấy khả quan. Đặc biệt là để xảy ra 2 vụ hàng trăm tỷ đồng của khách hàng "không cánh mà bay".

Cụ thể, trong trong quý II/2018, Eximbank phải cắt đi hơn 84% chi phí dự phòng mới giữ được tăng trưởng lợi nhuận trong quý II. Mặc dù tăng trưởng hơn 22% thu nhập từ lãi thuần nhưng do các hoạt động kinh doanh khác không mấy khả quan.

Lợi nhuận Eximbank tăng 3 quý đầu năm 2018 chủ yếu đến từ nguồn thu đột biến do việc thoái vốn khỏi Sacombank trong quý I/2018.

Thu nhập từ thoái vốn đối với khoản đầu tư này đã đóng góp vào lợi nhuận tổng cộng gần 648 tỷ đồng cho Eximbank, trong đó năm 2017 ghi nhận hơn 126 tỷ đồng vào lãi thuần và quý 1/2018 ghi nhận hơn 521 tỷ đồng vào lợi nhuận Eximbank.

Cả năm 2018, Eximbank báo lãi trước thuế chỉ đạt 827 tỷ đồng, giảm 19% so với năm 2017, hoàn thành gần 51,7% chỉ tiêu đề ra.

Lãi từ hoạt động dịch vụ chỉ tăng nhẹ 4,7% đạt 347 tỷ đồng, lãi từ kinh doanh ngoại hối tăng 18,1% đạt 269 tỷ. Hoạt động mua bán chứng khoán lỗ 116 tỷ; lãi từ hoạt động khác giảm 48% chỉ còn đạt 226 tỷ đồng.

Trong 3 năm (2016 - 2018), Eximbank mới chỉ xử lý được 1.900 tỷ đồng nợ xấu tại VAMC. Kết thúc năm 2018, lượng nợ xấu tại VAMC vẫn còn tới 3.351 tỷ đồng, chiếm 3,1% tổng dư nợ cho vay.