Ngân sách đang căng thẳng, sân bay Sa Pa không phải là ưu tiên cấp bách

Văn phòng Chính phủ đang lấy ý kiến về việc đầu tư xây dựng dự án CHK Sa Pa, tỉnh Lào Cai trước khi trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định.

Trước đó, Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai Đặng Xuân Phong đã trình Thủ tướng đề xuất dự án. Theo đó, Lào Cai đề nghị Thủ tướng cho phép xây dựng sân bay cấp 4C (theo tiêu chuẩn của Tổ chức hàng không dân dụng thế giới ICAO) có công suất 2,5 - 3 triệu khách/năm với 9 vị trí tàu bay code C (hoặc tương đương) có thể đón được các loại máy may A320, A321 và tương đương.

Hình thức đầu tư mà Lào Cai đề xuất là kết hợp giữa ngân sách nhà nước (đầu tư công) và đầu tư theo hình thức PPP với tổng mức đầu tư dự án khoảng hơn 5.900 tỷ đồng.

Cụ thể, trong số này, ngân sách Trung ương hỗ trợ gần 3.100 tỷ đồng, bao gồm tiền xây dựng khu bay và đường trục vào cảng. Vốn kêu gọi nhà đầu tư là hơn 1.700 tỷ đồng (xây dựng khu hàng không dân dụng và kho nhiên liệu hàng không).

Trả lời Môi trường Đô thị, Tiến sĩ Lê Đăng Doanh, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương khẳng định: "Tôi không rõ nhu cầu của sân bay Sa Pa lớn đến đâu. Tôi không được tiếp cận báo cáo tiền khả thi nhưng xây dựng sân bay cần một diện tích lớn, chi phí cũng lớn nên cần tính toán cụ thể về khấu hao, thu hồi như thế nào".

Theo vị này, Sa Pa được biết đến chủ yếu là khách du lịch, cần đặt ra câu hỏi là mật độ hành khách như thế nào, đem lại lợi ích đến đâu, liệu xây dựng sân bay có phù hợp? …

Vấn đề này nên được xem xét cẩn trọng vì hiện nay ở Việt Nam vùng phía nam còn rất nhiều sân bay mà trước năm 1975 được xây dựng với mục đích quân sự cho đến nay vẫn chưa sử dụng hết. Chúng ta cần hết sức cân nhắc việc xây dựng sân bay Sa Pa mới này với lợi ích thực sự mà nó mang lại.

"Đề xuất dự án này cần có một hội đồng thẩm định để phân tích, đánh giá hiệu quả trên thực tế", ông Doanh nói.

Hội đồng thẩm định nên có chuyên gia độc lập về lĩnh vực hàng không, giao thông, du lịch, kế hoạch đầu tư, cũng cần tham khảo ý kiến bên quốc phòng nữa vì sân bay đặt ở khu vực gần biên giới, có thể sử dụng cho cả mục đích dân dụng và quân sự. Không nên mời nhiều các đại diện của các bộ ngành mà nên mời các thành viên độc lập để việc xem xét đánh giá một cách khách quan. Nếu không có hội đồng thẩm định thì có thể sẽ dẫn đến đầu tư vì lợi ích của một nhóm và sau đó thì không biết nguồn tài chính sẽ như thế nào, ai sẽ chịu trách nhiệm hoàn trả vốn, lãi. Tất cả các vấn đề này cần phải được tính toán cẩn thận.

Tiến sĩ Doanh kết luận: “Tôi thấy xây sân bay Sa Pa là chưa cần thiết. Hiện nay tình hình ngân sách đang căng thẳng. Tôi không nghĩ là sân bay Sa Pa là một ưu tiên cấp bách đối với nền kinh tế.”

Chung quan điểm, TS Nguyễn Xuân Thủy cho rằng, thời gian qua đang có hiện tượng chạy đua xin dự án sân bay ở nhiều địa phương. Trước đó Sơn La, Lai Châu cũng dự định làm sân bay. Đất nước nghèo trong khi tỉnh nào cũng muốn làm sân bay là không nên.

Trao đổi với chúng tôi TS Nguyễn Xuân Thủy có 3 lý do không nên xây dựng sân bay Sa Pa. Thứ nhất, Lào Cai là địa phương có thuận lợi giao thông đường bộ nối với thủ đô Hà Nội khi có cao tốc Nội Bài – Lào Cai. Thời gian di chuyển từ Lào Cai – Hà Nội và ngược lại thường từ 6 đến 7 giờ đi xe ô tô thì nay chỉ còn hơn 4 giờ.

Thứ hai tuyến đường sắt từ Hà Nội – Lào Cai đang được khai thác với tầng suất 8 chuyển/ngày. Ngoài ra đường sắt kết nối Hà Nội – Lào Cai với Côn Minh (Trung Quốc) giúp vận chuyển hành khách hàng hóa lớn.

Mới đây Bộ GTVT họp bàn về quy hoạch đầu kỳ tuyến đường sắt Hải Phòng - Hà Nội - Lào Cai (tuyến Đông-Tây). Như vậy ngoài đường bộ, Lào Cai có lợi thế về giao thông đường sắt, đường sắt có khả năng vận chuyển hành khách, hàng hóa lớn và an toàn.

Thứ ba giao thông đường thủy dọc tuyến sông Hồng kết nối Lào Cai với các tỉnh.

Theo tìm hiểu của phóng viên, từ kế hoạch xây dựng sân bay sân bay Lào Cai... đối chiếu với khoảng cách địa lý giữa sân bay và khu vực thị trấn Sa Pa huyện Sa Pa nhiều câu hỏi về hiệu quả kinh tế của dự án được đặt ra.

Sân bay Lào Cai dự định xây dựng tại huyện Bảo Yên, khoảng cách từ Bảo Yên đến TP Lào Cai khoảng 75km. Khoảng cách từ xã Cam Cọn, huyện Bảo Yên lên thị trấn Sa Pa khoảng 80km.

Như vậy, sau khi sân bay hoàn thành hành khách bay lên sân bay Sa Pa sẽ phải di chuyển khoảng hơn 2 tiếng bằng ô tô mới lên đến Sa Pa và TP Lào Cai.

Trong khi hiện nay thời gian di chuyển bằng ô tô từ sân bay Nội Bài lên Sa Pa vào khoảng 4,5 tiếng với quãng đường 293km. Khi sân bay Sa Pa hoàn thành, người dân có thể lựa chọn di chuyển bằng 2 cách đường bộ và hàng không từ khu vực Hà Nội lên. Chưa nói đến vấn đề giá vé cao, nhiều thủ tục trong hàng không chỉ nói đến những bất tiện trong việc di chuyển.

Đặt giả thiết hành khách bay từ TP HCM ra sân bay Sa Pa thời gian bay và thủ tục hàng không mất khoảng 4h tiếng, sau khi xuống sân bay Sa Pa hành khách phải di chuyển hơn 2 tiếng mới có mặt tại thị trấn Sa Pa hoặc TP Lào Cai. Nhìn vào lịch trình với khoảng 6 tiếng di chuyển như vậy đã khiến hành khách không mặn mà.

Nếu hành khách đến sân bay Sa Pa sau đó nghỉ lại trước khi tiếp tục hành trình lên thị trấn Sa Pa hoặc Lào cai đòi hỏi cơ sở hạ tầng, khu phụ trợ khu vực quanh sân bay phải tốt, chuyên nghiệp.