Ngày bầu cử tổng thống Mỹ? Tiến trình bầu cử tổng thống Mỹ

Tiện ích

Kết quả xổ số

Giá vàng

Thời tiết

Phim chiếu rạp

Vé máy bay

Vé tàu

Thứ ba, 03/11/2020, 05:53 AM
  • Click để copy

Ngày bầu cử tổng thống Mỹ? Tiến trình bầu cử tổng thống Mỹ

Dân Mỹ sẽ bỏ phiếu chọn tổng thống nhiệm kỳ 2021 - 2024 trong cuộc bầu cử dự kiến diễn ra ngày 3/11, kết thúc tiến trình kéo dài gần một năm.

Ngày bầu cử tổng thống Mỹ? Tiến trình bầu cử tổng thống Mỹ

Ngày bầu cử tổng thống Mỹ? Tiến trình bầu cử tổng thống Mỹ

Ngày bầu cử tổng thống Mỹ?

Luật pháp Mỹ quy định cuộc bầu cử Tổng thống sẽ diễn ra 4 năm một lần, vào năm chẵn, trong ngày thứ Ba đầu tiên sau thứ Hai đầu tiên của tháng 11. Như vậy ngày bầu cử sớm nhất trong năm sẽ là ngày 2/11, muộn nhất ngày 8/11.

Cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ năm 2016 rơi vào ngày 8/11. Trong xã hội hiện đại đó chỉ là một ngày ngẫu nhiên nhưng lại từng có rất nhiều ý nghĩa với nước Mỹ vào những năm 1800.

Trong những năm đầu tiên mới thành lập nước Mỹ, ngày bầu cử Tổng thống được ấn định cho từng bang riêng biệt, vì vậy có nhiều ngày bầu cử nhưng chủ yếu đều tập trung vào tháng 11.

Lý do là vì các đại cử tri phải gặp mặt ở các bang vào ngày thứ tư đầu tiên của tháng 12, mà cuộc gặp đó phải diễn ra trước ngày bầu cử 34 ngày, do đó ngày bầu cử phải được tổ chức trong tháng 11.

Việc tổ chức bầu cử trong tháng 11 còn có ý nghĩa quan trọng đối với đất nước nông nghiệp thế kỷ XIX. Khi đó, việc thu hoạch mùa màng đã hoàn tất và mùa đông chưa đến nên cử tri sẽ tích cực đi bỏ phiếu hơn.

Đến những năm 1840, Quốc hội Mỹ đưa ra quyết định bỏ phiếu thống nhất trong một ngày trên toàn nước Mỹ.

Cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ diễn ra vào ngày thứ ba là bởi trước kia cử tri Mỹ thường đi cả ngày đường để đến địa điểm bỏ phiếu.

Mặt khác, để tránh cho ngày bầu cử rơi vào ngày nghỉ hoặc ngày lễ tôn giáo. Quốc hội Mỹ chọn ngày thứ ba để cử tri dành ngày thứ hai để đi đến địa điểm bỏ phiếu và ngày thứ tư để trở về.

Và việc ấn định ngày bỏ phiếu vào ngày thứ ba đầu tiên sau ngày thứ hai đầu tiên của tháng 11 không hề bị gián đoạn từ năm 1840 đến nay.

Cuộc bầu cử kế tiếp dự kiến diễn ra vào Ngày Bầu cử - ngày thứ Ba, sau thứ Hai đầu tiên của tháng 11, tức là 3/11/2020.

Tiến trình bầu cử Tổng thống Mỹ

Thể thức và quy định bầu cử ở Mỹ được coi là khá phức tạp, đòi hỏi sự tuân thủ nghiêm ngặt theo các quy định của luật pháp Mỹ.

Quá trình bầu cử Tổng thống Mỹ gồm 2 giai đoạn: Giai đoạn bầu chọn các ứng cử viên của các đảng gọi là bầu cử sơ bộ (primary election) và giai đoạn chính thức bầu chọn Tổng thống từ trong số các ứng cử viên gọi là tổng tuyển cử (general election).       

Ứng cử viên Tổng thống Mỹ phải thoả mãn những tiêu chuẩn bắt buộc do Hiến pháp nước này quy định: không dưới 35 tuổi, đã sinh sống tại Mỹ liên tục trên 14 năm, là công dân Mỹ, và được sinh ra tại Mỹ.      

Giai đoạn bầu cử sơ bộ

Giai đoạn bầu cử sơ bộ là quá trình các đảng viên của các đảng lựa chọn ứng cử viên của đảng mình ra tranh cử Tổng thống, thường bắt đầu vào tháng 1 của năm bầu cử bằng các cuộc bầu cử sơ bộ tại các bang, kết thúc vào tháng 8 bằng Đại hội đại biểu toàn quốc của các đảng.

Tại các bang, cử tri các đảng bầu đại biểu của bang tham dự Đại hội đảng toàn quốc (số lượng đại biểu của từng bang do Ủy ban toàn quốc của đảng quyết định, căn cứ số lượng đảng viên và truyền thống chính trị). Phần lớn các bang hiện nay tiến hành bầu cử sơ bộ theo hình thức “phổ thông đầu phiếu”.

Tại Đại hội đảng toàn quốc, mỗi đảng sẽ chọn liên danh ứng cử viên Tổng thống và Phó Tổng thống và đề ra cương lĩnh tranh cử của mình.      

Ứng cử viên độc lập hoặc của đảng thứ 3 (ngoài hai đảng lớn là Cộng hoà và Dân chủ) phải thu được chữ ký ủng hộ ra tranh cử của hàng trăm nghìn cử tri ở từng bang trong tất cả 50 bang của Mỹ mới được đưa vào danh sách ứng cử viên.

Sau khi quá trình chọn ứng cử viên hoàn tất, ứng cử viên được chọn sẽ bước vào chiến dịch quảng bá, vận động ở các bang. Ngoài ra, họ cũng thực hiện các cuộc tranh luận trực tiếp trên truyền hình để cử tri hiểu rõ quan điểm, năng lực của từng ứng cử viên.

Giai đoạn tổng tuyển cử

Đây là giai đoạn bầu chọn Tổng thống và Phó Tổng thống từ danh sách ứng cử viên. Tổng thống và Phó Tổng thống Mỹ không do công dân trực tiếp bầu ra, mà được bầu gián tiếp qua các đại cử tri (electors).       

Về ngày bầu cử, luật pháp Mỹ quy định là ngày Thứ 3, nhưng phải ngay sau ngày Thứ 2 đầu tiên của tháng 11, các cử tri (công dân) ở các bang tiến hành bỏ phiếu trong cuộc bỏ phiếu phổ thông. (Theo quy định này, ngày tổng tuyển cử năm nay của Mỹ là ngày thứ Ba 3/11/2020). 

Khác với nhiều quốc gia trên thế giới, Mỹ không áp dụng hình thức tổng tuyển cử, tức người dân bầu trực tiếp cho Tổng thống, mà “ủy quyền” cho các đại cử tri, những người trực tiếp chọn ứng viên theo kết quả phiếu phổ thông của bang.

Điều này có nghĩa là, người dân Mỹ không trực tiếp bầu Tổng thống mà họ dùng lá phiếu của họ (gọi là phiếu phổ thông) để chọn ra các “đại cử tri” trong bang, những người ủng hộ ứng cử viên mà họ muốn trở thành Tổng thống. Đây gọi là quy trình bầu cử tri đoàn.

Trong tổng số 50 bang của Mỹ, mỗi bang sẽ được trao một số đại cử tri nhất định, phân bổ dựa trên quy mô dân số của mỗi bang, tương ứng số ghế trong Hạ viện và Thượng viện Mỹ. Ví dụ như bang California là bang có dân số lớn nhất, có 55 đại cử tri. Ngược lại, Delaware, bang có dân số nhỏ nhất, chỉ có 3 đại cử tri. 

Hiện Hạ viện Mỹ bao gồm 435 ghế, Thượng viện gồm 100 ghế. Riêng Quận Columbia không có đại diện tại Quốc hội nhưng được bầu 3 đại cử tri. Như vậy, tổng số đại cử tri tương ứng sẽ là 538. Để chiến thắng trong cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ thì ứng cử viên phải giành được tối thiểu 270 phiếu đại cử tri.

Theo thể thức, vào ngày thứ Hai của tuần thứ ba của tháng 12 (năm nay sẽ là vào ngày 14/12/2020), các đại cử tri ở các bang sẽ tiến hành họp để bỏ phiếu bầu Tổng thống và Phó Tổng thống.

Tuy nhiên, thông thường thì ứng cử viên nào giành được thắng lợi trong cuộc bỏ phiếu phổ thông ở bang nào thì sẽ giành được phiếu của tất cả các đại cử tri của bang đó. Chỉ có một ngoại lệ là 4 đại cử tri của bang Main và 5 đại cử tri của bang Nebraska là được quyền bỏ phiếu cho ứng cử viên theo tỉ lệ phiếu bầu của dân chúng.

Đây là lệ riêng có từ thời thành lập Liên bang và điều này giúp lượng phiếu đại cử tri được phân bổ cho cả hai ứng viên, nhưng phần lớn thì vẫn nghiêng về người thắng cuộc.

Với hệ thống bầu cử như vậy, người ta thường có thể xác định được kết quả cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ ngay sau các cuộc bỏ phiếu phổ thông.

Tuy nhiên, do kết quả bầu Tổng thống Mỹ tuỳ thuộc vào số phiếu đại cử tri mà mỗi ứng cử viên Tổng thống thu được, nên điều này cũng có thể dẫn đến khả năng ứng cử viên dù giành được nhiều phiếu phổ thông hơn nhưng vẫn thua vì không giành được nhiều hơn phiếu đại cử tri.

Thực tế Hiến pháp Mỹ không quy định cử tri phải tuân theo quyết định của đa số phiếu bầu phổ thông, nên trong lịch sử Mỹ cũng đã từng xảy ra trường hợp đại cử tri bất tuân theo số phiếu phổ thông.

Trong lịch sử Mỹ, đã có 5 Tổng thống thắng phiếu bầu đại cử tri dù thua đa số phiếu bầu phổ thông. Ví dụ như vào năm 2000, Tổng thống George W.Bush nhận được 50,4 triệu phiếu phổ thông, ít hơn khoảng 500 nghìn phiếu so với đối thủ đảng Dân chủ Al Gore.

Tuy nhiên ông Bush lại giành chiến thắng ở những bang có số đại cử tri cao, điều này giúp ông thu về 271 phiếu đại cử tri và trở thành Tổng thống Mỹ. Hay như trong mùa bầu cử năm 2016, cựu Ngoại trưởng Hilary Clinton giành được nhiều hơn ông Trump gần 3 triệu phiếu phổ thông, song chỉ giành được 227 phiếu đại cử tri, trong khi ông Trump giành được 304 phiếu đại cử tri và trở thành người chiến thắng…

Thực tế trên cho thấy, chế độ bầu cử thông qua đại cử tri ở Mỹ có thể gây ra rắc rối. Các đại cử tri không bắt buộc phải bỏ phiếu cho ứng cử viên mà họ cam kết ủng hộ.

Như vậy, khi kết quả bầu cử quá sít sao ở bang nào đó, ứng cử viên kém thế hơn về phiếu bầu hoàn toàn có thể tìm cách thuyết phục vài đại cử tri thay đổi ý kiến để bầu cho mình mà giành phần thắng. Do thực tế đó, đã có rất nhiều ý kiến về việc có nên duy trì chế độ bầu cử qua đại cử tri hay không.

Những người tán thành chế độ đại cử tri thì lập luận rằng chế độ này đóng vai trò quan trọng trong việc cân bằng quan hệ giữa các bang và bảo vệ được lợi ích của các bang nhỏ.

Còn những người phản đối thì khẳng định, đó là một phương cách bầu cử không coi trọng nguyện vọng của đa số, trái với quá trình vận động tranh cử, và tiềm tàng khả năng gây ra các cuộc khủng hoảng thể chế nghiêm trọng.

Nếu trong trường hợp không có ứng cử viên nào thu được đa số tuyệt đối phiếu đại cử tri (ví dự như cả hai ứng cử viên đều được 269 phiếu), thì Hạ viện Mỹ sẽ quyết định ai sẽ trở thành Tổng thống, còn Thượng viện chọn Phó Tổng thống.

Trong lịch sử hiện đại Mỹ, trường hợp này mới xảy ra 2 lần, vào năm 1800 khi Hạ viện trực tiếp bầu ra Tổng thống là ông Thomas Jefferson, và vào năm 1824 Hạ viện bầu cho ông John Quincy Adams.

Có thể thấy rõ, bầu cử Tổng thống Mỹ là một hệ thống vô cùng phức tạp. Mặc dù vậy nó vẫn luôn luôn thu hút sự chú ý và tốn nhiều giấy mực của giới truyền thông. Lý do là bởi Mỹ là cường quốc hàng đầu thế giới và mỗi một thay đổi, dù lớn hay nhỏ sẽ định hình diện mạo của nước Mỹ và một phần nào đó của cả thế giới.

Hiện cuộc chạy đua vào Nhà Trắng  đang trong giai đoạn nước rút và cả hai ứng viên là Donald Trump của đảng Cộng hòa và Joe Biden của đảng Dân chủ đều đang lên kế hoạch để thu hút thêm cử tri tại những bang chiến lược.

Đây là những bang vẫn còn khá dao động và thường có kết quả khác nhau trong các cuộc bầu cử. Các bang này chính là chìa khóa để giúp các ứng viên Tổng thống Mỹ giành thắng lợi.

Bài liên quan
Con gái đầu của vua Bảo Đại qua đời ở Pháp

Con gái đầu của vua Bảo Đại qua đời ở Pháp

23/01/2021 19:07

Công chúa Phương Mai, con gái đầu của vua Bảo Đại, đã qua đời tại Louveciennes (Pháp).

Cựu Tổng thống Trump nói gì về kế hoạch tương lai sau khi rời Nhà Trắng

Cựu Tổng thống Trump nói gì về kế hoạch tương lai sau khi rời Nhà Trắng

23/01/2021 18:53

Cựu Tổng thống Trump trả lời phóng viên của báo Washington Examiner khi người này hỏi ông về những dự định sắp tới.

Tuyên án vụ 39 người Việt tử nạn trong container ở thảm kịch Essex

Tuyên án vụ 39 người Việt tử nạn trong container ở thảm kịch Essex

23/01/2021 09:53

Hai kẻ cầm đầu đường dây buôn người dẫn đến cái chết của 39 người Việt trong xe chở hàng đông lạnh ở Anh lần lượt nhận mức án 27 và 20 năm tù.

Trump lần đầu lên tiếng sau khi mãn nhiệm

Trump lần đầu lên tiếng sau khi mãn nhiệm

23/01/2021 09:36

Trump úp mở về việc "làm gì đó" trong lần đầu trả lời câu hỏi của phóng viên sau khi rời Nhà Trắng về Florida.

Thượng viện Mỹ ấn định thời gian mở phiên tòa luận tội ông Trump

Thượng viện Mỹ ấn định thời gian mở phiên tòa luận tội ông Trump

23/01/2021 09:11

Phiên tòa luận tội ông Trump sẽ được khởi động vào ngày 8/2 để Thượng viện có thời gian xác nhận bổ nhiệm các thành viên nội các của chính quyền mới.

Ông Trump ung dung đi chơi golf dù phiên tòa luận tội cận kề, hàng loạt ngân hàng quay lưng

Ông Trump ung dung đi chơi golf dù phiên tòa luận tội cận kề, hàng loạt ngân hàng quay lưng

23/01/2021 06:50

Sau khi rời Nhà Trắng, cựu Tổng thống Trump vẫn giữ phong thái ung dung, ông lựa chọn chơi golf giữa lúc thông tin về phiên tòa luận tội cận kề.

Thượng viện Mỹ bắt đầu luận tội ông Trump vào tháng 2

Thượng viện Mỹ bắt đầu luận tội ông Trump vào tháng 2

22/01/2021 20:59

Lãnh đạo đa số của đảng Cộng hòa ở Thượng viện Mỹ Mitch McConnell cho biết, phiên luận tội cựu Tổng thống Donald Trump sẽ bắt đầu vào tháng Hai.

Mức lương hưu và quyền lợi khổng lồ ông Trump sẽ nhận được sau khi rời Nhà Trắng

Mức lương hưu và quyền lợi khổng lồ ông Trump sẽ nhận được sau khi rời Nhà Trắng

22/01/2021 13:30

Theo quy định hiện hành, một cựu tổng thống sau khi mãn nhiệm sẽ nhận được một khoản lương hưu hàng năm và các phúc lợi khác.

Biden sa thải loạt quan chức Trump bổ nhiệm

Biden sa thải loạt quan chức Trump bổ nhiệm

22/01/2021 11:01

Biden sa thải 4 quan chức được Trump bổ nhiệm ngay sau khi nhậm chức, động thái được đánh giá là thông điệp rõ ràng với người tiền nhiệm.