Thế giới
09/05/2020 10:13Ngày của mẹ trong thần thoại cổ và trong lịch sử hiện đại
Ngày của mẹ năm nay - tức Chủ Nhật thứ hai của tháng Năm hàng năm - rơi vào 10/5. Đây là dịp để những người con thể hiện sự quan tâm tới bậc sinh thành đã mang nặng đẻ đau và sinh ra mình.
Dịp lễ này có rất nhiều bối cảnh trước khi được nước Mỹ chính thức công nhận là một ngày lễ. Nhưng xuất phát đầu tiên để ngày của mẹ hình thành chính là hình tượng nữ thần Cybele - mẫu thần của người Anatolia cổ đại.
Hình tượng Cybele và ngày của mẹ
Hình tượng nữ thần Cybele gắn liền với sư tử và là cảm hứng hình thành Ngày của mẹ.
Cybele vốn là mẫu thần (mother goddess) của người Anatolia cổ đại, nhưng cũng được người Hy Lạp thờ phụng như một nữ thần ngoại quốc.
Theo học giả người Đức Walter Burkert chuyên về thần thoại Hy Lạp, hình ảnh của nữ thần Cybele trong thần thoại Hy Lạp là sự kết hợp giữa văn hóa thờ cúng của vùng Phrygia du nhập từ Tiểu Á hòa quyện với truyền thống của vùng Minoa-Mycenae. Homer gọi Cybele là một potnia theron (“bà chúa của muôn loài”) thông qua hình tượng bà gắn liền với loài sư tử: sư tử theo hầu, sư tử nằm trên đùi hay sư tử là thú kéo xe cho bà. Phiên bản La Mã là nữ thần Magna Mater.
Lý do nữ thần Cybele được gọi là mẫu thần bởi bà vốn gắn liền với nguyên tố “đất”, đem lại sự màu mỡ, giúp cây trái đâm chồi, sinh sôi nảy nở tốt. Cybele được xem như một nữ thần tối cao, ngang hàng các thần Olympia, với chức năng na ná Demeter (thần trồng trọt) và Gaia (đất mẹ).
Sau này, khi mẫu thần Cybele được người Hy Lạp tôn thờ, họ dành một ngày trong năm để tôn vinh và tưởng nhớ đến bà. Họ xem bà là mẹ của tất cả các vị thần Hy Lạp. Lễ tôn vinh nữ thần Cybele được tổ chức vào thời điểm xuân phân (khi mặt trời ở gần xích đạo nhất).
Ở các nền văn minh khác cũng có những biến thể của việc tôn vinh một vị thần được xem là mẹ của muôn loài.
Tại La Mã cổ đại, người ta tổ chức lễ hội Matronialia để tôn vinh nữ thần Juno, nữ hoàng của các vị thần La Mã, vợ của thần Jupiter. Theo phong tục, các người mẹ tại La Mã cũng được tặng quà trong ngày này.
Tại Châu Âu, nhiều quốc gia có tục lệ để dành riêng một ngày Chủ Nhật trong năm để tôn vinh những người mẹ hiền, điển hình là ngày Mothering Sunday tại những nước có đông giáo dân của các chi nhánh Thiên Chúa giáo như Vương quốc Anh. Lễ Mothering Sunday được tổ chức vào Chủ Nhật thứ tư của Mùa Chay, cũng là để tôn vinh Đức Mẹ Maria.
Ngày của mẹ trong lịch sử hiện đại
Ngày của mẹ 2020 là lúc bạn có thể thể hiện tình yêu với người mẹ đã sinh ra mình. Đừng ngần ngại nói ra câu: Mẹ ơi, con yêu mẹ.
Năm 1870, bà Julia Ward Howe thay mặt những người mẹ viết Bản Tuyên ngôn Ngày của Mẹ ("The Mother's Day Proclamation"). Bản tuyên ngôn này kêu gọi cần tôn vinh những người mẹ ở đất nước cờ hoa, đồng thời thể hiện sự phản ứng ôn hòa đối với sự tàn phá của cuộc Nội chiến Hoa Kỳ cũng như cuộc Chiến tranh Pháp - Phổ.
Đây là văn bản đầu tiên trên thế giới chỉ rõ trách nhiệm của người phụ nữ trong việc tham gia con đường chính trị, đóng góp vào việc uốn nắn xã hội, thừa kế từ những nền tảng chủ nghĩa nữ quyền cơ bản trước đó.
Tác giả bản tuyên ngôn có ý định thành lập một ngày lễ mang tên "Ngày của Mẹ vì Hòa bình" (Mother's Day for Peace), nhưng phong trào này dần lụi tàn vì không đủ kinh phí và không vượt ra khỏi khu vực địa phương. Tuy nhiên, ý tưởng của bà Howe đã gây ảnh hưởng lớn đến không ít phụ nữ trong xã hội.
Tiếp tục kế thừa bà Howe, nữ giáo viên trường Thánh Andrew ở tiểu bang Tây Virginia có tên là Ann Maria Reeves Jarvis đã tập hợp những người phụ nữ khác tiến hành sứ mệnh chăm sóc thương binh trong cuộc nội chiến Hoa Kỳ.
Sau khi cuộc chiến chấm dứt, bà khởi xướng phong trào mang tên Ngày các Hiền Mẫu làm việc (Mothers' Work Days) vào năm 1858 cùng với các bà mẹ của các chiến binh từ cả hai miền để nhấn mạnh các hoạt động xã hội vì hòa bình và hòa giải.
Bà Ann Maria Reeves Jarvis sau đó qua đời tại thành phố Philadelphia vào năm 1905. Trên ngôi mộ của mẹ mình, cô con gái Anna Marie Jarvis hứa sẽ nối gót lý tưởng nữ quyền của mẹ, thành lập một ngày lễ dành riêng cho các bà mẹ, còn sống cũng như đã qua đời.
Năm 1910, Thống đốc bang Tây Virginia, William E. Glasscock là người đầu tiên công bố ngày của mẹ và Anna Marie đấu tranh không ngừng để quảng bá ngày lễ này khắp nơi.
Năm 1914, Tổng thống Mỹ Woodrow Wilson chính thức công nhận Ngày của Mẹ vào ngày Chủ Nhật thứ 2 trong tháng 5. Từ đó, lễ vinh danh hiền mẫu đã lan rộng và đã được thông qua bởi các quốc gia khác và hiện nay được tổ chức trên toàn thế giới.
