Người Việt bạo chi dịp Tết: 'Bệnh sĩ' khiến nhiều người vừa thoát nghèo lại...tái nghèo

Nghiên cứu của Nielsen Việt Nam cho thấy, mức chi chi tiêu của người tiêu dùng Việt Nam trong suốt dịp Tết lên đến 643 USD (tương đương 14,2 triệu đồng). Trong khi đó thu nhập bình quân đầu người của Việt Nam năm 2017 ước tính đạt 53,5 triệu đồng, tương đương 2.385 USD.

Mức thu nhập bình quân đầu người 53,5 triệu đồng/người/năm có nghĩa mỗi tháng người Việt thu nhập khoảng 4,45 triệu đồng. Như vậy riêng chi tiêu trong dịp Tết bằng hơn 3 tháng lương.

Trước kết quả khảo sát của Nielsen Việt Nam, hiện có hai luồng ý kiến trái chiều: Thứ nhất, nhiều ý kiến cho rằng việc người dân tăng chi tiêu dịp Tết sẽ giúp kích cầu, đóng góp vào tăng trưởng GDP; Thứ hai, cần giảm số ngày nghỉ Tết Nguyên đán, thực hành tiết kiệm cho nền kinh tế.

Nhận định về mức chi tiêu ngày Tết của người dân Chuyên gia kinh tế - TS Cao Sỹ Kiêm cho rằng mức chi tiêu hơn 14 triệu đồng là hơi quá mức cho nhiều người dân, nhất là so với GDP bình quân đầu người của Việt Nam.

“Thật ra, tiết kiệm quá thì không ra một cái Tết. Số tiền chi tiêu đó nếu so với đời sống thực tế thì cũng chưa phải là lãng phí, nhưng mức chi tiêu này sẽ khiến nhiều gia đình giật gấu vá vai sau tết chứ không phải đùa”, TS Cao Sỹ Kiêm cho biết.

Trao đổi với phóng viên về mức chi tiêu trung bình của người Việt trong ngày Tết tác động tốt lên tăng trưởng GDP. Chuyên gia kinh tế Bùi Trinh thừa nhận, có 3 yếu tố quan trọng để “thúc” tăng trưởng kinh tế đó là tiêu dùng, xuất nhập khẩu và đầu tư . Nếu đẩy các yếu tố này lên thì tăng trưởng sẽ cao.

Tuy nhiên, ông Trinh cho rằng nếu tăng trưởng kinh tế chỉ dựa vào tiêu dùng là sai lầm bởi sức khoẻ nền kinh tế phụ thuộc rất nhiều vào khả năng tích lũy, vì tích lũy chính là nguồn lực cơ bản để đầu tư.

Đáng ngại nhất để kích cầu tiêu dùng ngày Tết đang có nhiều dịch vụ cho vay chi tiêu, TS Trinh cho rằng, cần phải kiểm soát tín dụng tiêu dùng bởi nếu không được kiểm soát tốt, nguồn tín dụng đi vào tiêu dùng sẽ có nguy cơ rủi ro, lạm phát cao và dễ phát sinh nợ xấu.

Trở lại vấn đề mức chi tiêu của người Việt ngày Tết, TS Bùi Trinh cho rằng, người dân “vung tay quá trán” không chỉ khiến túi tiền bị hao mòn mà cả giá trị thu được của nền kinh tế không nhiều.

TS Bùi Trinh phân tích, ở những nền kinh tế phát triển kích cầu được quan tâm vì giá trị hàng hóa tiêu dùng mang về cho nền kinh tế lớn do sản xuất phát triển. Nhưng giá trị mà Việt Nam thu về từ hàng hóa rất thấp bởi hầu hết là sản phẩm nhập khẩu hoặc sản xuất trong nước nhưng giá trị chúng ta thu về ít do chỉ làm khâu gia công.

“Bao lâu nay chúng ta kêu gọi “Người Việt Nam dùng hàng Việt Nam”, nếu cho rằng hàng Việt Nam tức là sản xuất ở Việt Nam thì chúng ta thành công. Tuy nhiên cần xem xét giá trị mà Việt Nam thu về từ sản phẩm hàng hóa sản xuất ra là bao nhiêu”, TS Bùi Trinh cho biết.

Nêu quan điểm việc giảm ngày nghỉ Tết, thực hành tiết kiệm dịp Tết, TS Bùi Trinh cho rằng đây là điều cần thiết cho nền kinh tế. Tiết kiệm trong dịp Tết theo ông Trinh thể hiện ở ngay cơ quan công quyền, thực tế Tết đến công sở nào cũng trưng cây đào, từ ngay sảnh vào cho đến phòng lãnh đạo. Số tiền mua, thuê đào đó lây ở đâu?

Tiết kiệm thứ hai là thời gian, trước và sau nghỉ Tết khoảng 5 ngày nhiều nơi xuất hiện tình trạng chúc Tết dẫn đến giải quyết công việc đình trệ.

Nói về tình trạng lãng phí dịp Tết Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan cho biết, tình trạng lãng phí ở nước ta hiện nay đã thực sự nghiêm trọng. Người dân, doanh nghiệp và các ban ngành vẫn quá coi trọng hình thức, nó đã trở thành một nếp văn hóa trong cộng đồng người Việt mà lâu nay chúng ta chưa thể thay đổi.

Chuyên gia kinh tế này cho rằng tính sĩ diện đã ăn sâu vào đời sống người dân. Ai cũng muốn đua nhau chạy theo hình thức bề ngoài. Xu hướng này không tốt chút nào trong bối cảnh kinh tế chung đang khó khăn, đất nước còn nhiều hộ nghèo và cận nghèo. Chính bệnh sĩ này lại là nguyên nhân khiến nhiều hộ gia đình vừa thoát khỏi ngưỡng nghèo lại... tái nghèo.

Có những địa phương hay cơ quan nợ đầm đìa nhưng trụ sở cứ phải xây hoành tráng. Việc trang hoàng công sở cũng như những nơi công cộng vào những dịp lễ Tết thì lãng phí và không hiệu quả.

“Tết năm nay, các địa phương không tổ chức bắn pháo hoa, đó là một quyết định theo tôi là đúng đắn. Nhưng, sự lãng phí vẫn hiển hiện, đập vào mắt người dân qua việc trang trí đường phố bằng những bông hoa có kích thước khổng lồ, nhìn rất thô kệch. Đèn đóm lập lòe ở khắp các con phố, những thứ đó nhìn rất xấu và rối mắt chứ đâu có đẹp", bà Lan nói.