Nợ công 3,2 triệu tỷ, cách nào giải bài toán vay nợ mới trả nợ cũ?

Hiện nợ công Việt Nam ở ngưỡng 3,2 triệu tỷ đồng. Trung bình mỗi người dân gánh 32 triệu đồng nợ công. Mức này đã giảm nhưng khả năng trả nợ lại là vấn đề cần phải lưu ý.

Theo báo cáo của  Cục Quản lý nợ và tài chính đối ngoại (Bộ Tài chính), năm 2018 đã huy động vốn vay trong nước 250,5 nghìn tỷ đồng để đáp ứng nhu cầu bù đắp bội chi ngân sách trung ương và trả nợ gốc.

Con số vay trong nước đạt 90,8% so với kế hoạch và chiếm 78,6% cơ cấu vay vốn của Chính phủ, trong đó kênh phát hành trái phiếu Chính phủ vẫn tiếp tục đóng vai trò chủ đạo.

Ngoài nguồn vay trong nước, cũng trong năm 2018, giải ngân vốn vay ODA, vay ưu đãi nước ngoài của Chính phủ khoảng 3.010 triệu USD, chiếm 21,4% cơ cấu huy động vốn của Chính phủ.

Việc thực hiện nghĩa vụ trả các khoản trả gốc, lãi của Chính phủ nằm trong mức đã được phê duyệt tại các Nghị quyết của Quốc hội, đảm bảo đầy đủ, đúng hạn theo cam kết.

Ngoài ra, Ngân hàng phát triển huy động được 16.545 tỷ đồng (bằng 95% kế hoạch) với 74,3% khối lượng phát hành có kỳ hạn từ 5 năm trở lên; Ngân hàng chính sách xã hội huy động được 9.670 tỷ đồng (bằng 100% hạn mức phát hành) với 71% khối lượng phát hành có kỳ hạn từ 5 năm trở lên.

Đến 31/12/2018, dư nợ trái phiếu được Chính phủ bảo lãnh của 2 ngân hàng chính sách là 157.738 tỷ đồng, giảm 4,8% so với cuối năm 2017.

Về nợ công đến ngày 31/12/2018, nợ công/GDP đạt 58,4%GDP, thấp hơn mức trần là 65%; Nợ Chính phủ/GDP đạt 50,0%GDP, mức trần là 54%; Nghĩa vụ trả nợ trực tiếp của Chính phủ/Thu NSNN là 15,9%, thấp hơn nhiều so với yêu cầu là 25%; Nợ nước ngoài quốc gia/GDP là 46%, trong khi mục tiêu đặt ra là 50%.

Trước đó, tại phiên thảo luận trong Kỳ hợp thứ 7 diễn ra mới đây, đại biểu Hoàng Quang Hàm (đoàn Phú Thọ) cho rằng, sức ép trả nợ đang tăng, có thời điểm số nợ đến hạn trả rất lớn, tiềm ẩn rủi ro thanh khoản, khó khăn cho vay đảo nợ. Ông dẫn chứng, năm 2019 có 9,3% danh mục nợ trong nước của Chính phủ đến hạn. Cả giai đoạn 2019-2021 sẽ là 32,7%.

Theo đại biểu Hàm, nhu cầu vay để trả nợ đến hạn giai đoạn 2019-2021 khoảng 700.000 tỷ đồng, có thời điểm vay để trả nợ gốc lên 20.000-40.000 tỷ đồng trên một tháng.

Đại biểu Phạm Đình Toản (đoàn Hưng Yên) cho rằng, nợ công được cải thiện nhưng vẫn cao và chưa thể yên tâm bởi Việt Nam mới trả được lãi, trả nợ gốc đến hạn.

Cùng với đó, đại biểu Hoàng Quang Hàm cho rằng, tình hình thu ngân sách hiện không bền vững, thu từ tài nguyên, đất đai vẫn có tỷ trọng lớn, tăng nhanh. Trong khi đó, một số khoản thu quan trọng từ sản xuất kinh doanh các năm gần đây không đạt dự toán.

Theo Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ, trước đây, trong cơ cấu nợ công, nợ nước ngoài chiếm 60% còn nợ trong nước là 40% thì nay ngược lại, nợ trong nước chiếm tới 60%, nợ nước ngoài chỉ chiếm 40%, góp phần đỡ sức ép về chênh lệnh tỷ giá.

Cùng với đó, bình quân thời gian trả nợ nước ngoài là 7 năm và lãi suất thấp, so với những năm trước chỉ 2, 3 năm và chịu lãi suất cao. Trong năm 2018, các khoản nợ nước ngoài còn có thời gian trả nợ lên tới 15 năm.

Nợ công giảm nhưng ta không huy động thêm vì chi phí trả nợ quyết định. Năm 2015 chi phí trả nợ cả gốc, lãi là 27,6% thu ngân sách nhưng tới năm 2018, tỷ lệ này được kéo giảm còn 18,3%. Dưới mức an toàn rồi nhưng áp lực vẫn lớn.