Nước Mỹ dưới thời ông Biden sẽ làm gì trước ảnh hưởng gia tăng của Trung Quốc

Mỹ và đồng minh cần đặt tiêu chuẩn thương mại toàn cầu để đối phó Trung Quốc?

Tại cuộc họp báo ở Wilmington, bang Delaware, ông được hỏi rằng liệu Mỹ có tham giam Hiệp định kinh tế toàn diện khu vực (RCEP) giữa ASEAN và 5 nước đối tác hay không, ông Biden nói rằng ông chưa bàn về chính sách thương mại của Mỹ vì ông chưa lên nắm quyền, và “mỗi thời điểm chỉ có một tổng thống”.

“Chúng ta chiếm tới 25% nền kinh tế toàn cầu”, ông Biden nói về Mỹ. “Chúng ta cần thống nhất với những nền kinh tế khác, thêm 25% hoặc hơn nữa để chúng ta có thể thiết lập quy tắc thay vì để Trung Quốc hay nước khác quyết định”, ông Biden nói.

RCEP, được ký kết nhân dịp Hội nghị cấp cao ASEAN ở Hà Nội, trở thành thỏa thuận thương mại lớn nhất thế giới, chiếm tới 30% nền kinh tế toàn cầu, với sự tham gia của Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc.

Hiệp định này được đánh giá là một bước lùi đối với ảnh hưởng của Mỹ ở khu vực sau khi Tổng thống Donald Trump rời khỏi hiệp định TPP năm 2017. Ông Biden nói rằng ông đã có một kế hoạch thương mại chi tiết để đưa ra bàn vào ngày 21/1/2021, ngày ông dự kiến sẽ tuyên thệ nhậm chức.

Mạnh tay ngăn tham vọng chủ quyền ở Biển Đông

Một trong những “điểm đồng thuận” hiếm hoi với chính sách của chính quyền Tổng thống Donald Trump, người được truyền thông Mỹ “xướng tên” là Tổng thống đắc cử Joe Biden sẽ tiếp tục giữ lập trường cứng rắn về các vấn đề an ninh, Biển Đông nhằm bảo vệ những lợi ích cốt lõi của nước Mỹ về một vùng biển chiến lược ổn định, an ninh, tự do hàng hải và hàng không.

Đã có những câu hỏi cùng băn khoăn về chính sách của ông Joe Biden đối với vấn đề Biển Đông, nhất là khi ông tuyên bố thay đổi nhiều chính sách đối nội và đối ngoại quan trọng của chính quyền Tổng thống Donald Trump cũng như có ý kiến cho rằng ứng cử viên đảng Dân chủ này sẽ có cách tiếp cận “dân sự hơn” và “hướng tới đồng thuận” đối với các mối quan hệ quốc tế. Thế nhưng, qua những gì mà ông Joe Biden đã tuyên bố và cam kết trong quá trình tranh cử, giới quan sát cùng chung nhận định rằng, lập trường của Mỹ về Biển Đông không thay đổi, tiếp tục cứng răn hơn dưới thời người mà truyền thông Mỹ đã “xướng tên” là Tổng thống đắc cử.

Trong một chuyến thăm Australia vào năm 2016, ông Joe Biden khi đó là Phó Tổng thống Mỹ đã cam kết rằng, Washington sẽ “đảm bảo các tuyến đường biển được an toàn và bầu trời rộng mở” và rằng “Tôi đảm bảo với bạn rằng Mỹ sẽ không đi đâu cả. Mỹ sẽ luôn có mặt ở Thái Bình Dương”. Giới phân tích nhận định, lập trường của ông Joe Biden với Trung Quốc sẽ có nhiều điểm tương đồng với chính quyền Tổng thống Donald Trump.

Trong chiến dịch vận động tranh cử, ông Joe Biden đã có nhiều chỉ trích đối với Trung Quốc, tuyên bố không công nhận bất kỳ Vùng nhận dạng phòng không (ADIZ) nào do Trung Quốc thiết lập trái phép ở Biển Đông. Ông cam kết kết sẽ tiếp tục cho “máy bay ném bom B-1 bay qua đó” và buộc Bắc Kinh phải “tuân thủ luật chơi quốc tế”.

Xuyên suốt chiến dịch tranh cử, ông Joe Biden luôn nhấn mạnh tới tầm quan trọng của việc tăng cường các liên minh với Mỹ nhằm khôi phục vị thế lãnh đạo của quốc gia này. Đối với vấn đề Biển Đông, điều này có nghĩa Mỹ sẽ hợp tác nhiều hơn với các quốc gia Đông Nam Á.

Giới phân tích nhìn nhận, ông Joe Biden sẽ đưa ra một phiên bản cập nhật và cứng rắn hơn chính sách “tái cân bằng” và “xoay trục” về châu Á-Thái Bình Dương dưới thời chính quyền Tổng thống Barack Obamatheo đó là coi trọng các lợi ích khu vực hơn. Chính sách của Mỹ dưới thời ông Joe Biden được đánh giá sẽ được xây dựng chặt chẽ hơn với thông điệp đáng tin cậy hơn đối với Đông Nam Á.

Ông Biden chọn con đường riêng về vấn đề Trung Quốc

Một trong những vấn đề cộng đồng quốc tế hết sức quan tâm là quan hệ Mỹ - Trung sẽ ra sao sau khi ông Joe Biden chính thức nhậm chức tổng thống Mỹ vào năm sau. Hiện mọi thông tin đều chỉ là phỏng đoán dựa trên những phát biểu và lịch sử hoạt động của ông, song nhìn vào những nhân vật có thể sẽ là thành viên nội các chính phủ của ông phần nào hình dung được lập trường của Washington về Bắc Kinh trong bốn năm tới.

Việc giữ quan hệ hai nước trong tầm kiểm soát không chỉ là yêu cầu cần thiết cho Mỹ mà còn cho cả thế giới nói chung. Những mâu thuẫn về lợi ích vì vậy được chính quyền Tổng thống Obama hạn chế ở mức tối thiểu, chỉ tập trung các vấn đề an ninh - quốc phòng như việc quân sự hóa Biển Đông hay những chiến dịch tấn công mạng của TQ.

Dù vậy, cách tiếp cận nói trên càng về cuối nhiệm kỳ của ông Obama càng tỏ ra thiếu hiệu quả khi không ngăn được TQ tăng tốc độ mở rộng quy mô kinh tế, quân sự và ảnh hưởng. Khi tổng thống kế nhiệm Donald Trump nhậm chức thì quan hệ Mỹ - Trung bắt đầu trên đà xuống cấp nghiêm trọng, mâu thuẫn lợi ích lan ra thêm những lĩnh vực khác như thương mại hay công nghệ.

Ông Trump còn đẩy thêm một bước xa hơn khi công khai gọi TQ là đối thủ chiến lược của trật tự thế giới nói chung và Mỹ nói riêng. Hàng loạt động thái nhằm kìm hãm Bắc Kinh cũng được chính quyền ông Trump tiến hành, trong đó nổi bật là chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do, rộng mở và cuộc thương chiến Mỹ - Trung kéo dài gần hai năm. Là người từng phục vụ dưới quyền của một tổng thống và quan sát nỗ lực cải cách của một tổng thống khác, giới chuyên gia cho rằng ông Biden sẽ tìm cách dung hòa hai đường lối đối ngoại của ông Trump và ông Obama, theo đài CNBC.

Cụ thể, chính quyền ông Biden vẫn sẽ tiếp tục coi TQ là đối thủ chính và là mối đe dọa lớn nhất với vị thế siêu cường số một của Mỹ. Tuy nhiên, để ngăn chặn mối đe dọa này như thế nào đòi hỏi ông Biden phải có cách giải quyết mềm dẻo hơn ông Trump, thể hiện trước hết qua việc sử dụng lại bộ máy từng làm việc cho ông Obama.

Bài liên quan

>>Ông Trump thua ở quận có nhiều người thất nghiệp, GSA chưa xác định ông Biden thắng cử