Ông Bùi Kiến Thành: Vốn FDI tăng nhưng phải xem nhà đầu tư có ngụ ý gì về chủ quyền không?

Kỳ họp thứ 7, Quốc hội Khóa XIV đang diễn ra với phiên thảo luận tại tổ về kinh tế xã hội. Theo đó nhiều đại biểu Quốc hội nêu quan ngại về sự dịch chuyển dòng vốn Trung Quốc sang Việt Nam khi chiến tranh thương mại Mỹ - Trung leo thang.

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Văn Chương (TP HCM) nêu quan ngại về sự dịch chuyển dòng vốn Trung Quốc sang Việt Nam khi chiến tranh thương mại Mỹ - Trung leo thang.

Theo đại biểu TP HCM, Việt Nam đón đầu tư nước ngoài phải chọn lọc chứ không phải "nhắm mắt tiếp nhận". "Chúng ta cần đề phòng họ đưa những công nghệ đã lỗi thời vào", ông lưu ý. Theo ông, chính sách thu hút đầu tư cần xem lại để không ưu đãi quá nhiều cho doanh nghiệp FDI, khiến các công ty trong nước khó cạnh tranh, không thể vươn lên.

Ở một khía cạnh khác, đại biểu Quốc hộiTrần Hoàng Ngân nhắc tới câu chuyện Standard & Poor's nâng xếp hạng tín dụng Việt Nam từ BB- lên BB, dẫn tới việc đầu tư nước ngoài vào Việt Nam tăng mạnh. Từ năm 2018 đến 2019, làn sóng FDI đổ vào Việt Nam với sự dẫn đầu của Trung Quốc nhờ số lượng dự án đầu tư cao.

Đại biểu Quốc hội Trần Hoàng Ngân nói: "Vấn đề đặt ra là chúng ta kiểm soát đầu tư nước ngoài vào Việt Nam như thế nào cho đảm bảo. Chúng ta phải làm sao để chọn lọc nhà đầu tư có công nghệ tốt, đảm bảo yếu tố môi trường, tránh những sự việc tương tự như Formosa Hà Tĩnh. Chúng ta phải lập hàng rào kỹ thuật như thế nào để ngăn ngừa, kiểm tra những công nghệ lỗi thời, chọn lọc lấy những công nghệ tốt".

“Làm sao để bảo đảm công bằng với các nhà đầu tư trong nước, không quá ưu đãi cho FDI, cần bảo đảm công bằng với các nhà đầu tư trong nước. Đó cũng là vấn đề phải tính toán”, đại biểu Trần Hoàng Ngân nói.

Liên quan vấn đề lựa chọn nhà đầu tư nước ngoài, trao đổi với phóng viên chuyên gia kinh tế Bùi Kiến Thành cho biết, vấn đề lựa chọn nhà đầu tư, lựa chọn lĩnh vực đầu tư, công nghệ được đặt ra từ lâu.

“Việt Nam chào đón nhà đầu tư nước ngoài nhưng không phải bất kỳ doanh nghiệp nào cũng mở cửa, nhà đầu tư nào cũng chào đón. Chính phủ phải xem xét từng dự án, từng công nghệ, từng lĩnh vực đầu tư. Đặc biệt phải xem nhà đầu tư có nghiêm túc không? Nhà đầu tư mang lại gì về công nghệ, quản trị cho Việt Nam. Không thể mở cửa ồ ạt chỉ đề hút vốn rồi biến Việt Nam trở thành bãi rác công nghệ được”, ông Bùi Kiến Thành cho biết.

Theo chuyên gia kinh tế Bùi Kiến Thành việc lựa chọn nhà đầu tư phải thận trọng. “Thận trọng không chỉ lĩnh vực đầu tư, công nghệ đầu tư mà khi xem xét lựa chọn nhà đầu tư phải xem nhà đầu tư đó có ngụ ý gì về chủ quyền không. Không nên ngủ quên trên số liệu thống kê thu hút bao nhiêu tỷ đô la”, ông Thành nhấn mạnh.

Nói về xu hướng doanh nghiệp Trung Quốc đầu tư sang Việt Nam theo ông Thành đây là vấn đề đã được dự báo từ trước, đồng thời vị chuyên gia kinh tế này cho rằng, vốn đầu tư FDI từ Trung Quốc về Việt Nam số lượng lớn cũng là thách thức không nhỏ.

“Lúc này tại thị trường Trung Quốc nhiều doanh nghiệp, tập đoàn kinh tế lớn trên thế giới đã rời bỏ vì nhiều lý do. Trong bối cảnh như vậy Trung Quốc phải đầu tư nơi khác để đón thị trường. Với lợi thế thị trường gần 100 triệu dân, giá nhân công thấp Trung Quốc quay sang đầu tư sản xuất tại Việt Nam là điều dễ hiểu.

Mặt khác với độ mở của kinh tế Việt Nam, đặc biệt việc Việt Nam tham gia nhiều hiệp định thương mại tư do, điển hình như iệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP).

“Hàng hóa sản xuất tại Trung Quốc không nhận được sự ưu đãi trong cộng đồng CPTPP, do đó nếu rời sang Việt Nam sản xuất, với xuất xứ hàng hóa Việt Nam nhà đầu tư Trung Quốc có thể nhận được ưu đãi thuế. Đây là một trong số nguyên nhân làm vốn đầu tư FDI từ Trung Quốc vào Việt Nam tăng lên.

Theo ông Bùi Kiến Thành, doanh nghiệp Trung Quốc vào Việt Nam phải xem xét vấn đề công nghệ, dây truyền sản xuất. Tránh việc nhà đầu tư đưa sang công nghệ lạc hậu, dây truyền sản xuất ngốn nhiều năng lượng điện, xăng dầu. Những vấn đề xả thải, xử lý chất thải phải thận trọng.

Trong lựa chọn nhà đầu tư cần xem xét lĩnh vực đầu tư nào mà sử dụng nguyên liệu Việt Nam sản xuất ra được hoặc có sẵn ở Việt Nam, tránh việc sản xuất Việt Nam chỉ là gia công thuần túy. Và chỉ lĩnh vực ấy mới được xuất khẩu vào thị trường như CPTPP.