PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh: ‘Sữa học đường không phải của ban ơn’

Sữa học đường mỗi nơi một phách

Chương trình sữa học đường đã được một số địa phương thực hiện từ cách đây 10 năm, điển hình như Bà Rịa – Vũng Tàu triển khai từ năm 2006. Tuy niên bắt đầu từ tháng 7/2016 khi Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 1340/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình sữa học đường quốc gia giai đoạn 2016 – 2020, chính thức Chương trình Sữa học đường được áp dụng trên quy mô cả nước.

Mục tiêu của chương trình sữa học đường nhằm cải thiện tình trạng dinh dưỡng của trẻ em mẫu giáo và tiểu học thông qua hoạt động cho trẻ em uống sữa hàng ngày nhằm giảm tỉ lệ suy dinh dưỡng, nâng cao tầm vóc, thể lực của trẻ em Việt Nam góp phần phát triển nguồn nhân lực trong tương lai.

Trong đó chương trình sữa học đường hướng đến năm 2020 sẽ có: 100% số học sinh mẫu giáo và tiểu học của các huyện nghèo được uống sữa theo Chương trình Sữa học đường; 70% số học sinh mẫu giáo và tiểu học ở vùng thành thị, nông thôn được uống sữa theo chương trình sữa học đường;

Thông qua chương trình sữa học đường năm 2020 giảm tỷ lệ suy dinh dưỡng thể nhẹ cân ở trẻ em mẫu giáo và tiểu học trung bình 0,6%/năm; Giảm tỷ lệ suy dinh dưỡng thể thấp còi ở trẻ em mẫu giáo và tiểu học trung bình 0,7%/năm;

Cùng với đó, chiều cao trung bình của trẻ tuổi nhập học (6 tuổi) tăng từ 1,5 cm - 2 cm ở cả trẻ trai và gái so với năm 2010.

Cũng theo Quyết định số 1340/QĐ-TTg nguồn kinh phí thực hiện chương trình sữa học đường sẽ bao gồm: Huy động sự tham gia, hỗ trợ của các doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước; đóng góp của gia đình và cộng đồng; sự hỗ trợ của ngân sách địa phương theo khả năng cân đối.

Sau khi Chính phủ ban hành Quyết định số 1340/QĐ-TTg, Bộ Y tế đã ban hành Quyết định số 5450/BYT về việc Quy định tạm thời đối với sản phẩm sữa tươi phục vụ Chương trình Sữa học đường.

Theo đó sữa được sử dụng trong chương trình sữa học đường phải là sản phẩm sữa tươi, đạt tiêu chuẩn theo QCVN 5:1-2010. Cụ thể, theo QCVN 5:1-2010 sữa tươi chia làm hai dạng sản phẩm sữa tươi thanh trùng và sữa tươi tiệt trùng.

Đáng chú ý sữa tươi theo quy chuẩn chương trình sữa học đường phải được chế biến hoàn toàn từ sữa tươi nguyên liệu, không bổ sung hoặc bổ sung đường và các loại nguyên liệu khác ví dụ như nước quả, cacao, cà phê, phụ gia thực phẩm đã qua thanh trùng hoặc tiệt trùng.

Ngoài ra sữa sử dụng trong chương trình sữa học đường phải là sản phẩm sữa phải được bổ sung vi chất dinh dưỡng (vitamin và khoáng chất theo nghiên cứu khuyến nghị của Viện Dinh dưỡng Quốc gia).

Tuy nhiên kể từ khi trường chương sữa học đường được Chính phủ phê duyệt thực tế, trong quá trình thực hiện đã xuất hiện tình trạng hiểu và áp dụng nội dung này khác nhau ở các địa phương. Nhiều tỉnh thành quyết định sử dụng sữa tươi cho chương trình nhưng không ít địa phương áp dụng có sự sai khác.

Trong đó nhầm lẫn đáng kể là nhầm giữa “sữa tươi tiệt trùng” và “sữa tiệt trùng” nên có tỉnh yêu cầu sản phẩm cung cấp cho chương trình là “sữa tiệt trùng”. Trong khi, loại sữa dưới tên gọi “sữa tiệt trùng” là sản phẩm làm từ sữa bột pha, không phải sữa tươi.

 

Uống sữa Milo, NutiFood học sinh ngộ độc: Chất lượng sữa trong chương trình sữa học đường có vấn đề?

 

Đáng chú ý, nhiều nơi sau khi học sinh sử dụng sản phẩm sữa thuộc chương trình sữa học đường xảy ra hiện tượng ngộ độc thực phẩm.

Mới đây nhất ngày ngày 2/3, 73 em học sinh Trường Tiểu học Phạm Văn Đồng và Trường Mầm non Phú Lộc (cùng đóng tại xã Phú Lộc, huyện Tân Phú) bị ngộ độc thực phẩm sau khi uống sữa NutiFood.

Theo bà Trương Thị Kim Huệ, Phó giám đốc Sở Giáo dục – Đào tạo tỉnh Đồng Nai cho biết, sữa NutiFood là đơn vị cung cấp sữa cho đề án sữa học đường của tỉnh Đồng Nai.

Được biết, đề án sữa học đường được triển khai tại tỉnh Đồng Nai từ năm 2014. Đối tượng được uống là trẻ từ mẫu giáo, mầm non tới học sinh tiểu học. Giá mỗi hộp sữa được tỉnh dùng ngân sách để hỗ trợ là 35%, công ty trúng thầu cung cấp sữa hỗ trợ 15%, 50% còn lại do phụ huynh đóng góp hàng tháng. Học sinh được uống sữa vào các ngày thứ hai tới thứ năm hàng tuần.

Được biết Công ty Nutifood trúng thầu Đề án sữa học đường tại Đồng Nai từ năm 2017. Thời gian trước học sinh được uống loại sữa khác. Còn sữa khiến học sinh bị ngộ độc hàng loạt vừa qua là sữa tươi, loại hộp giấy.

Sữa học đường không phải ban ơn

Trước thực trạng học sinh ngộ độc sau khi uống sữa thuộc chương trình sữa học, trao đổi với phóng viên PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh, Viện Công nghệ Sinh học và Thực phẩm - Đại học Bách Khoa Hà Nội, cho biết: “Việc học sinh sau khi uống sữa thuộc chương trình sữa học đường bị ngộ độc đặt ra trách nhiệm của nhà trường, ngành y tế, ngành giáo dục trong kiểm soát chất lượng sữa khi đưa vào nhà trường”.

Nhấn mạnh chương trình sữa học đường chính sách đúng đắn tuy nhiên PGS Nguyễn Duy Thịnh khẳng định, chính sách đưa ra chỉ đúng khi kiểm soát tốt việc thực hiện, nếu không kiểm soát tốt thì dù chính sách đúng cũng không tốt.

PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh phân tích, chương trình sữa học đường rất có ý nghĩa nhằm giáo dục và tư vấn về dinh dưỡng cho trẻ em, hình thành thói quen uống sữa, giúp các em uống sữa nâng cao thể chất, tầm vóc người Việt.

Tuy nhiên, đến nay dù chương trình sữa học đường đã được đưa vào chương trình hành động quốc gia nhưng còn mang tính hình thức, mang tính tượng trưng nhiều. Nhiều địa phương vẫn chưa thực hiện hoặc thực hiện chưa đồng bộ.

“Khi đưa ra chương trình sữa học đường, phải có người kiểm soát nguồn sữa, người tổ chức thực hiện để mang lại tác động tốt cho xã hội, chứ không phải đưa ra cho xong.

Nếu không có cơ chế kiểm soát để sữa chất lượng kém, không đảm bảo chất lượng cho trẻ em sử dụng thì lỗi tại người tổ chức chính sách, người thực hiện”, PGS Thịnh nói.  

Theo PGS Nguyễn Duy Thịnh chương trình sữa học đường đang bị lạm dụng là nơi để doanh nghiệp bán sữa, quảng bá sản phẩm, làm PR thương hiệu. Thực tế này đặt ra trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước.

“Khi phát động chương trình sữa học đường doanh nghiệp đua nhau tham gia và coi chương trình sữa học đường như công cụ trang trí, quảng bá thương hiệu doanh nghiệp. Doanh nghiệp tham gia chương trình nhằm mục tiêu gắn tên sản phẩm sữa, gắn tên doanh nghiệp vào các hoạt động từ thiện, hoạt động học đường mang tính xã hội”, PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh cho biết.

Về việc học sinh sau khi uống sữa học đường bị ngộ độc PGS Thịnh đặt câu hỏi: “Trách nhiệm thuộc về cơ quan quản lý nhà nước ở đâu trong vụ việc học sinh sau khi uống sữa từ chương trình sữa học đường lại xảy ra ngộ độc thực phẩm. Phải chăng chúng ta chưa có chính sách quản lý, chưa có bộ phận kiểm soát chất lượng sữa khi đưa vào chương trình sữa học đường?”

Nhận định về nguyên nhân dẫn đến ngộ độc do uống sữa, PGS Nguyễn Duy Thịnh cho biết, nguyên nhân học sinh ngộ độc thực phẩm từ sữa rất dễ bởi sữa rất dễ bị nhiễm khuẩn. Ngộ độc thực phẩm khi uống sữa chủ yếu do học sinh uống phải sữa nhiễm khuẩn. Do đó kiểm soát chất lượng sữa khi đưa vào nhà trường cho học sinh sử dụng cần kiểm soát chất lượng gắt gao.

“Sữa đưa vào chương trình sữa học đường không phải ban ơn, vậy kiểm soát sữa thế nào chúng ta cần đặt ra và nghiêm túc thực hiện”, ông Thịnh cho biết.