Phản đối Uber, Grab: Taxi truyền thống sao không nhìn thấy hạn chế của mình

Chậm chân

Điện thoại di động thông minh smartphone bùng nổ phát triển với giá thành rẻ. Đi cùng với đó là những ứng dụng phụ trợ giúp con người dễ dàng thực hiện các dịch vụ mua bán, trao đổi, hợp tác mà không cần phải mất thời gian đi lại.

Trong thời kỳ công nghệ số hiện nay người nào nắm được công nghệ, có ý tưởng sáng tạo sẽ thành công. Uber và Grab chính là điển hình cho việc nắm bắt công nghệ với kết hợp với ý tưởng kết nối giữa người có nhu cầu đi lại và người có phương tiện (ô tô, xe máy).

Trước đây thay vì phải gọi điện đến tổng đài của hãng taxi hay phải ra ngoài chờ vẫy taxi, bằng ứng dụng Uber và Grab với chiếc điện thoại smartphone kết nối mạng mọi người có thể đặt xe, trên thông tin hiện lên cả giá tiền, quãng đường, đặc điểm, biển số xe.

Sự tiện lợi đó khiến việc sử dụng xe chạy Uber và Grab phục vụ cho việc đi lại ngày một phổ biến đặc biệt trong giới trẻ.

Ngay thời điểm Uber và Grab manh nha tại Việt Nam không phải các hãng taxi truyền thống không biết. Vấn đề là ở chỗ các doanh nghiệp taxi chậm thay đổi.

Thực tế trước thời điểm Bộ GTVT ban hành Quyết định 24 cho thí điểm xe chạy Uber Grab nhiều người đã cài đặt hai ứng dụng này để gọi xe và nhiều người có phương tiện đã kết hợp với Uber và Grab để phục vụ nhu cầu đi lại của người dân.

Sau khi Quyết định 24 được ban hành, phải đến hơn 1 năm sau đầu năm 2017 các hãng taxi truyền thống như Vinasun, Mai Linh mới phát triển ứng dụng tìm xe có tính năng tương tự như Uber và Grab.

Cùng đưa ra một sản phẩm vận tải hành khách nhưng những ứng dụng của Vinasun và Mai Linh không có nhiều khác biệt vi thế khó có thể cạnh tranh với Uber và Grab.

Mặt khác, dù có công nghệ ứng dụng hỗ trợ nhưng bản thân doanh nghiệp taxi truyền thống vẫn “bình mới – rượu cũ”. So với giá cước Uber và Grab giá taxi truyền thống vẫn có phần cao hơn.

Nhìn vào hạn chế của mình

Trước việc mất dần thị phần khách hàng vào xe chạy Uber và Grab, taxi truyền thống đã có cách phản ứng khác nhau.

Theo đó Hiệp hội Taxi Hà Nội gửi đơn đến các cơ quan có thẩm quyền đề nghị dừng “khẩn cấp” Uber, Grab. Theo Hiệp hội này, trong quá trình thực hiện kế hoạch thí điểm, Uber và Grab đã bộc lộ nhiều sai phạm và gây ra hệ luỵ bất ổn cho xã hội.

Tương tự Hiệp hội Taxi TP HCM vừa có văn bản về việc đồng tình với Hiệp hội Taxi Hà Nội kiến nghị dừng ngay hoạt động thí điểm xe hợp đồng điện tử 9 chỗ trở xuống theo quyết định của Bộ Giao thông vận tải.

Trong khi đó hãng taxi như Thành Lợi, Hoàn Kiếm, Vinasun đuôi xe gắn dòng chữ nhằm phản đối Quyết định 24 của Bộ Giao thông Vận tải như: “50.000 xe thí điểm theo QĐ 24 của Bộ GTVT thu 18.000 nhưng chỉ nộp thuế 15,8 tỷ. Vậy ngân sách thất thu ở đâu?”; “chúng tôi phản đối kế hoạch thí điểm QĐ 24 của Bộ GTVT có nhiều sai phạm, yêu cầu dừng ngay việc cấp phù hiệu cho xe thí điểm vì phá vỡ quy hoạch, gây ách tắc giao thông”; "Yêu cầu Uber và Grab phải tuân thủ pháp luật Việt Nam"...

Trước phản ứng có phần thái quá có dấu hiệu vi phạm luật cạnh tranh, Sở Giao thông vận tải TP Hà Nội và TP HCM đã yêu cầu các hãng phải gỡ bỏ các khẩu hiệu. Bên cạnh đó Bộ Công Thương cũng vào cuộc xem xét xử lý vấn đề này.

Suy cho cùng cách dán khẩu hiệu thể hiện quan điểm về vấn đề xe Uber và Grab của lái xe taxi cũng xuất phát từ việc mất khách, ế khách ảnh hưởng thu nhập và cuộc sống.

Tuy nhiên nhìn ở tầm vĩ mô bản thân lãnh đạo doanh nghiệp taxi cần nhìn thấy hạn chế cố hữu để thay đổi chứ không phải chỉ lo giải thích vấn đề dán khẩu hiệu là việc làm của lái xe hay chủ trương của doanh nghiệp.

Bên cạnh vấn đề giá thành, taxi truyền thống thường bị kêu về việc từ chối khách đi quãng đường ngắn, cước phí không minh bạch hay lái xe có thể đi lòng vòng để tính thêm tiền cước…Những hạn chế này các hãng taxi truyền thống biết nhưng chưa thay đổi.

Cũng cần phải nhấn mạnh, ngoài việc taxi truyền thống tự phải thay đổi, chính sách cơ chế quản lý nhà nước cũng phải công bằng.

Theo Quyết định 24 của Bộ Giao thông Vận tải, xe ứng dụng công nghệ như Grab, Uber được phép triển khai thí điểm xe trong 2 năm (từ tháng 1/2016 đến 1/2018) ở 5 tỉnh, thành phố, với những điều kiện kinh doanh vận tải taxi được nới lỏng khá nhiều.

Ví dụ như xe Uber và Grab được chủ động tăng, giảm giá ở từng thời điểm trong ngày, số lượng xe thí điểm không bị giới hạn, không biển hiệu nên có thể chở khách vào đường cấm;… Số lượng xe chạy Grab, Uber sau 20 tháng thí điểm tăng lên 50.000 xe.

Trong khi đó, các hãng taxi đang hoạt động vận tải cùng có đối tượng khách hàng như Uber và Grab thì lại phải chịu những quy định rất chặt chẽ trong kinh doanh vận tải theo Nghị định 86 của Chính phủ, như phải phát triển số lượng xe theo đúng quy hoạch, đảm bảo các quy định về an toàn giao thông, nộp thuế theo doanh thu với tỷ lệ là 4,5%/tháng.

Ngoài ra, các taxi phải có màu, biển tên rõ ràng, thậm chí còn bị cấm đường trong khung giờ nhất định, trong khi Grab và Uber không bị ràng buộc bởi những quy định này.

Chưa hết quy định thời gian 1 ca làm việc của lái xe taxi là không quá 4 tiếng, trong khi lái xe Uber và Grab chạy bao nhiêu thời gian chưa bị quản lý.

Về quy định nộp thuế, cùng hoạt động kinh doanh vận tải tương đồng, nhưng mức thuế nộp có sự chênh lệch lớn đã khiến cuộc cạnh tranh trong lĩnh vực này không công bằng. Theo ước của Hiệp hội taxi Hà Nội, thì tổng số xe tham gia thí điểm là 50.000 xe. Doanh thu bình quân: 30 triệu đồng/ xe/ tháng (theo các công bố của Uber, Grab VN).

Tổng doanh thu một tháng: 1.500 tỷ đồng. Tỷ lệ thuế phải nộp: 4,5% (gồm: 3% thuế VAT và 1,5% thuế TNCN). Tổng số thuế phải nộp: 67,5 tỷ đồng/ tháng (810 tỷ đồng/ năm).

Tuy nhiên trên thực tế, năm 2016, công ty TNHH Grab taxi chỉ nộp ngân sách gần 5,8 tỷ đồng. Còn Công ty TNHH Uber từ khi thành lập đến nay chỉ nộp gần 10 tỷ đồng.

Chính mức thuế nộp thấp là một lợi thế để Uber và Grab có thể đưa ra những chương trình khuyến mại khủng để thu hút khách hàng.

Trở lại vấn đề, nếu các hãng taxi không thay đổi phương thức quản lý, nâng cao chất lượng phục vụ và giảm giá thành thì không thể cạnh tranh thị phần với xe chạy Uber và Grab cũng như hình thức vận tải dựa vào ứng dụng công nghệ mới. Bởi ở góc độ khách hàng chỉ cần giá thành rẻ, chất lượng tốt, tiện lợi.