Quy định mới về xây dựng công trình biên giới

Nghị định 340/2026/NĐ-CP bổ sung Điều 8a sau Điều 8 Nghị định 140/2004/NĐ-CP, quy định cụ thể về công trình biên giới.

Làm rõ các loại công trình biên giới

Theo quy định mới, công trình cố định đường biên giới quốc gia gồm các công trình xây dựng như kè gia cố, bảo vệ mốc quốc giới, cọc dấu biên giới, vật đánh dấu, dấu hiệu nhận biết đường biên giới; kè gia cố, bảo vệ bờ sông, suối biên giới, sống núi biên giới và các công trình khác nhằm bảo đảm tính nguyên trạng, ổn định của đường biên giới quốc gia.

Trong khi đó, công trình phục vụ hoạt động quản lý, bảo vệ biên giới quốc gia là các công trình được xây dựng hoàn toàn hoặc có một phần nằm trong khu vực biên giới, cửa khẩu.

Nhóm công trình này gồm hàng rào, tường rào biên giới; đường bộ, cầu, đường sắt, đường tuần tra biên giới, đường ra các mốc quốc giới; đài quan sát biên giới, cầu cảng, bến cảng, bãi đỗ phương tiện phục vụ hoạt động quản lý, bảo vệ biên giới quốc gia.

Ngoài ra, còn có các công trình phòng thủ biên giới, công trình phòng, chống dịch bệnh, khắc phục thiên tai, cứu hộ, cứu nạn khẩn cấp và các công trình khác phục vụ công tác quản lý, bảo vệ biên giới quốc gia.

Theo Bộ Quốc phòng, việc bổ sung các quy định này nhằm bảo đảm tính nguyên trạng, ổn định của đường biên giới và hệ thống mốc quốc giới; đồng thời phù hợp với các điều ước, thỏa thuận quốc tế về biên giới mà Việt Nam là thành viên, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật và đáp ứng yêu cầu quản lý, bảo vệ biên giới quốc gia trong tình hình mới.

Quy trình thẩm định kế hoạch xây dựng công trình biên giới được quy định cụ thể

Nghị định 340/2026/NĐ-CP đồng thời sửa đổi, bổ sung Điều 9 Nghị định 140/2004/NĐ-CP về đầu tư, xây dựng công trình biên giới, theo hướng quy định rõ hơn quy trình thẩm định kế hoạch trước khi trình Chính phủ xem xét, quyết định đầu tư và triển khai xây dựng.

Theo đó, Bộ, cơ quan ngang bộ và UBND cấp tỉnh nơi có biên giới quốc gia có dự án đầu tư, xây dựng công trình biên giới (gọi chung là cơ quan chủ quản) có trách nhiệm đề nghị cơ quan có thẩm quyền tổ chức đánh giá sự cần thiết xây dựng công trình.

Đối với công trình cố định đường biên giới quốc gia, Bộ Ngoại giao chủ trì, phối hợp với Bộ Quốc phòng và các bộ, ngành liên quan tổ chức khảo sát thực địa để đánh giá sự cần thiết xây dựng công trình.

Đối với công trình phục vụ hoạt động quản lý, bảo vệ biên giới quốc gia, cơ quan chủ quản chủ trì, lấy ý kiến Bộ Quốc phòng và các bộ, ngành liên quan để đánh giá sự cần thiết xây dựng công trình.

Trên cơ sở kết quả đánh giá, cơ quan chủ quản lập kế hoạch xây dựng công trình biên giới theo quy định tại Điều 26 Luật Biên giới quốc gia số 06/2003/QH11. Trước khi trình Chính phủ quyết định, cơ quan chủ quản phải lấy ý kiến bằng văn bản của các cơ quan liên quan, trong đó có Bộ Quốc phòng, Bộ Công an và Bộ Ngoại giao.

Trong thời hạn 10 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ, cơ quan được lấy ý kiến phải có văn bản trả lời.

Sau khi Chính phủ ban hành nghị quyết phê duyệt kế hoạch xây dựng công trình biên giới, cơ quan chủ quản tổ chức thực hiện trình tự, thủ tục đầu tư, xây dựng theo quy định của pháp luật hiện hành.

Bổ sung cơ chế xây dựng công trình biên giới trong trường hợp khẩn cấp

Một điểm đáng chú ý của Nghị định 340/2026/NĐ-CP là bổ sung Điều 9a và Điều 9b vào Nghị định 140/2004/NĐ-CP, quy định về đầu tư, xây dựng công trình biên giới trong trường hợp khẩn cấp, cấp bách, đặc biệt; đồng thời quy định việc xây dựng các dự án, công trình trong vành đai biên giới nhưng không phải là công trình biên giới.

Theo Điều 9a, dự án đầu tư, xây dựng công trình biên giới trong trường hợp khẩn cấp, cấp bách, đặc biệt được thực hiện theo quy định của pháp luật về đầu tư công và pháp luật về xây dựng.

Việc đánh giá tính cấp bách của công trình được thực hiện theo từng nhóm. Với công trình cố định đường biên giới quốc gia, Bộ Ngoại giao chủ trì, phối hợp với Bộ Quốc phòng và các bộ, ngành liên quan thực hiện. Với công trình phục vụ hoạt động quản lý, bảo vệ biên giới quốc gia, cơ quan chủ quản chủ trì, phối hợp với Bộ Quốc phòng và các bộ, ngành liên quan thực hiện.

Đối với các dự án, công trình nằm trong vành đai biên giới nhưng không phải công trình biên giới, Điều 9b quy định Bộ, cơ quan ngang bộ và UBND cấp tỉnh có dự án phải lấy ý kiến bằng văn bản của Bộ Quốc phòng, Bộ Công an và Bộ Ngoại giao trước khi trình cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Trong thời hạn 20 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ, cơ quan được lấy ý kiến phải có văn bản trả lời.

Khi triển khai dự án, chủ đầu tư phải thông báo bằng văn bản về thời điểm triển khai hoặc khởi công xây dựng cho Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng, Công an cấp tỉnh và chính quyền địa phương sở tại ít nhất 3 ngày làm việc trước khi thực hiện.

Nghị định 340/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 16/10/2026.

Đối với các dự án, công trình trong vành đai biên giới, cửa khẩu đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt trước thời điểm Nghị định này có hiệu lực, việc triển khai tiếp tục thực hiện theo quy định tại Nghị định số 34/2014/NĐ-CP.