Quy hoạch đô thị ven biển, ven sông: Cần tránh tư duy 'bán lúa non' vì lợi ích kinh tế trước mắt

Nhiều vấn đề đặt ra tại hội thảo được các đại biểu góp ý, bàn bạc như thực trạng quy hoạch, quản lý phát triển đô thị ven biển, ven sông, xu hướng phát triển bất động sản nghỉ dưỡng ven biển của duyên hải miền Trung và Quảng Nam, định hướng phát triển đô thị ven biển, ven sông theo mô hình sinh thái, tăng trưởng xanh, thông minh gắn với phát triển du lịch bền vững, đề xuất các giải pháp quy hoạch không gian đô thị ven biển, sông…

Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam Lê Trí Thanh cho biết, hiện đang lập quy hoạch tỉnh giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến 2050.

Lợi thế của tỉnh được Chủ tịch UBND tỉnh cho biết đó chính là khu vực tiếp giáp với TP Đà Nẵng, Quảng Ngãi.

Nơi đây có những đô thị hiện hữu mang tính chất đặc thù. Trong đó, đô thị Điện Bàn tiếp giáp với Đà Nẵng như một không gian mở rộng về phía Nam của đô thị Đà Nẵng, mở rộng về phía Bắc của đô thị Hội An.

Quảng Nam còn có những đô thị phía Nam sông Thu Bồn gồm: Duy Xuyên, Thăng Bình, đây là những đô thị hiện nay có điều kiện phát triển rất tốt bám theo dọc sông Thu Bồn, Trường Giang, có cơ hội khai thác quỹ đất ven biển, sông, diện tích vô cùng rộng lớn, khai thác được những lợi thế. Ngoài ra còn có đô thị như Tam Kỳ, Núi Thành, nhiều hệ thống sông, biển.

TS Đặng Việt Dũng, Chủ tịch Tổng Hội xây dựng Việt Nam cho rằng, sự phát triển của đô thị và đô thị biển luôn tạo ra động lực tăng trưởng.

TS Dũng chỉ ra những tồn tại trong quá trình phát triển của các đô thị du lịch biển ở một số địa phương hiện nay. Đó là sự phát triển quá mức các cơ sở lưu trú, ăn uống dọc theo các tuyến đường ven bờ biển, hiện tượng “phân lô, bán nền” mặt tiền biển…

Các tồn tại nêu trên đều bắt nguồn từ việc lúng túng trong định danh loại hình đô thị du lịch biển ở các văn bản quy phạm pháp luật. Tư duy quy hoạch chưa đủ tầm nhìn và không theo kịp với sự phát triển của thực tiễn. Công tác quản lý, đầu tư, khai thác đô thị có biển thiếu tính tổng thể, đồng bộ, còn nặng về lợi ích kinh tế trước mắt, cá biệt có nơi còn bỏ qua lợi ích cộng đồng.

Trước bất cập này, người đứng đầu Tổng hội Xây dựng Việt Nam cũng đưa ra một số giải pháp cụ thể, cần tính toán cân đối quy mô phát triển công nghiệp ở phân vùng phía Nam với quy mô phát triển du lịch ở phân vùng phía Bắc đảm bảo sự phát triển đồng đều, hỗ trợ lẫn nhau.

Khu vực phân vùng phía Nam xây dựng đô thị công nghiệp gắn với cảng và khu công nghiệp. Xem xét mở rộng chùm đô thị du lịch biển Hội An – Điện Bàn sang địa bàn Thăng Bình (xã Bình Minh) nhằm khai thác nguồn tài nguyên biển khu vực này, xây dựng vùng đô thị du lịch lấy Hội An làm hạt nhân...

“Bên cạnh hình thành các phân khu chức năng cho đô thị nói chung, quy hoạch xây dựng đô thị du lịch biển Hội An – Điện Bàn cần có ưu tiên không gian phát triển du lịch, hài hòa lợi ích cộng đồng...

Xác định ngưỡng phát triển du lịch đảm bảo hiệu quả kinh tế, bảo vệ được môi trường, bảo vệ được điều kiện sinh hoạt của người dân địa phương”, ông Dũng đề xuất.

Chung quan điểm, KTS Trần Ngọc Chính - chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam, hiện nay phần lớn các đô thị có biển, không gian dải ven biển luôn được ưu tiên quy hoạch cho mục đích phát triển các công trình dịch vụ du lịch nhằm tạo điều kiện tốt nhất cho du lịch phát triển.

Các đô thị biển có thể phát triển chức năng chủ đạo đem lại bản sắc khác biệt như: sinh thái, nghỉ dưỡng, đô thị đại học, kinh tế tài chính, ngư nghiệp, cảng biển hay giao thương quốc tế... Nó có thể tạo thành một mạng lưới đô thị biển quốc gia đa dạng, kết nối với nhau qua hệ thống đường thủy cũng như đường bộ ven biển.

Tuy nhiên, đối với khu vực ven biển quy hoạch xây dựng và công tác quản lý đầu tư xây dựng theo quy hoạch chưa được quan tâm đúng mức.

Nhiều dự án tập trung ven biển dẫn đến thiếu không gian, cự ly cần thiết để tạo không gian công cộng dành cho cộng đồng. Quy hoạch sử dụng đất chưa sát thực tế dẫn tới tình trạng dự án "treo", gây lãng phí đất đai.

Để tăng cường công tác quản lý về quy hoạch, đầu tư xây dựng và đảm bảo khai thác hiệu quả, bền vững quỹ đất ven biển, cần thực hiện một số giải pháp như cần phân loại dự án ưu tiên đầu tư xây dựng và có giải pháp cụ thể đối với từng nhóm dự án nhằm đảm bảo việc đầu tư xây dựng có hiệu quả, tránh lãng phí đất đai, bảo vệ môi trường.

Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, quản lý các dự án, bảo vệ tài nguyên và môi trường đất đai ven biển.