Đời sống
01/03/2018 07:09Status hay ngày 1/3: Ai có quyền phán xét chém lợn?
Mấy nay nay, dư luận đang tồn tại nhiều luồng ý kiến trái chiều về lễ hội chém lợn của làng Ném Thượng, Bắc Ninh. Một luồng ý kiến thì cho rằng đây là một lễ hội dân gian của đia phương với đầy đủ các đặc trưng văn hóa cộng đồng, nó đã tồn tại qua nhiều năm và cần bảo tồn; Một luồng ý kiến khác lại cho rằng cần can thiệp, thậm chí chấm dứt vì đây là một lễ hội bạo lực, một hủ tục, có những yếu tố đi ngược giá trị nhân văn cộng đồng... Status hay ngày 1/3 xin được giới thiệu bài viết trên trang cá nhân của nhà báo Phạm Mỹ - Ai có quyền phán xét chém lợn để bạn đọc có thêm một góc nhìn về vấn đề này.
Ai có quyền phán xét chém lợn?
Tôi không buồn lo về việc lễ hội sẽ bị “chấm dứt” như lời kêu gọi vì đó còn đang là vấn đề cần bàn luận. Tôi chỉ buồn vì văn hóa ứng xử khi một tổ chức bên ngoài trực tiếp tác động và gây sức ép vào đời sống văn hóa của một cộng đồng khác (cụ thể ở đây là cộng đồng dân cư làng Ném Thượng, Bắc Ninh).
Nhà báo Phạm Mỹ hiện đang công tác tại báo Thể thao và Văn hóa. Được đánh giá là một cây bút sắc sảo, trên Facebook cá nhân của mình, Phạm Mỹ cũng thường bày tỏ quan điểm, thái độ về các vấn đề văn hóa, xã hội với những cách viết khá độc đáo.
Phàm đã là văn hóa thì không có cao - thấp. Văn hóa chấp nhận những sự đa dạng, sự khác biệt. Các cộng đồng người với những văn hóa khác nhau cần tôn trọng sự khác biệt thay vì lấy chuẩn của hệ thống này áp đặt vào hệ thống khác.
Và nữa, văn hóa có cơ chế tự cân bằng. Nếu là “hủ tục”, đi ngược với giá trị nhân văn của cộng đồng như lời của tổ chức nọ thì nội hàm cộng đồng làng Ném Thượng sẽ tự điều chỉnh. Mọi sự tác động từ bên ngoài dưới hình thức này, hình thức khác đều là phản văn hóa.
***Điều Animals Asia đã từng nhấn mạnh nhất trong thông cáo báo chí là việc cho trẻ em chứng kiến nghi thức chém lợn sẽ khiến các em ưa bạo lực, trơ lì cảm xúc (?!). Cần nhắc lại, nghi lễ cộng đồng dành cho tất cả mọi người, kể cả trẻ em.
Thông qua môi trường sống, các em sẽ hiểu về những giá trị thiêng liêng trao truyền từ ngàn đời của nghi lễ. Bởi con người tham gia lễ hội với tâm thức khác, tâm thức hướng thượng chứ không phải nhìn hiện tượng trần trụi. Việc tách rời hiện tượng khỏi chuỗi sinh hoạt tín ngưỡng để phán xét là điều không nên.
Viết đến đây, tôi chợt nhớ tới lời thầy tôi, GS.TS Trần Ngọc Vương, căn dặn chúng tôi trước khi ra trường. Thầy nói: Vạn vật đều có lý khi ở trong hệ thống và đều có khả năng vô lý khi đứng ngoài hệ thống. Nên trước khi đưa ra bất cứ nhận định, phán xét sự việc gì, các em cần thử đặt mình trong hệ thống để thấu hiểu thực sự bản chất sự việc. Mọi đánh giá vội vàng, sơ sài đều rất nguy hiểm…
Nên là, chẳng ai có quyền phán xét nghi lễ của cộng đồng khác cả. Mà kêu gọi văn bản hành chính ngăn cấm tín ngưỡng là vi phạm quyền con người.
Status hay ngày 22/2: Đi chùa làm gì?Mùa lễ hội, mùa đi đền chùa trong tháng Giêng đang diễn ra. Người Việt nô nức rủ nhau đi đền đi chùa, với hai mục đích chính là đi lễ cầu an cầu may và đi hội trong "tháng ăn chơi". Tuy nhiên, ngày nay, việc đi chùa, đi đền đã biến tướng với nhiều suy nghĩ sai lệch. Ban biên tập xin gửi tới độc giả những suy ngẫm của nhà báo Phạm Ngọc Dương trên trang cá nhân, quanh câu chuyện "Đi chùa làm gì?" |
Status hay ngày 23/2: Đức Phật không phải là vị thần linhStatus hay ngày 23/2 xin giới thiệu một bài viết khác, một quan điểm khác nữa về câu chuyện tâm linh và tín ngưỡng của người dân Việt Nam từ Hoàng Anh Sướng - tác giả cuốn "Bùa ngải xứ Mường". |
