‘Sức khỏe’ Habeco trước khi thoái vốn

2 tháng đầu năm 2018, đã có hàng chục phiên cổ phần hóa doanh nghiệp Nhà nước được diễn ra với các tên tuổi như Công ty Lọc hóa dầu Bình Sơn (BSR), Tổng công ty Điện lực dầu khí Việt Nam (PVPower), Tổng công ty Dầu Việt Nam (PVOil), Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam (VRG)… và thu về cho Nhà nước khoảng 30.000 tỷ đồng.

Trong năm nay, còn có khoảng 64 doanh nghiệp được cổ phần hóa, trong đó có Habeco.

Trước thềm cổ phần hóa nhìn bức tranh hoạt động sản xuất của Habeco không ít lo ngại liệu với vốn đầu tư ngoài ngành chằng chịt, thị phần, lợi nhuận giảm khi IPO Habeco nhà nước sẽ thu về bao nhiêu?

Đầu tư ngoài ngành hàng trăm tỷ

Theo báo cáo tài chính hợp nhất quý IV/2017, Habeco hiện có 16 công ty con, với vốn nắm giữ từ 53,89% trở lên. Các công ty này đều kinh doanh trong lĩnh vực sản xuất bia, rượu và phụ trợ đồ uống.

Bên cạnh đó, “ông lớn” thị trường bia phía Bắc còn rót vốn vào các công ty liên kết sản xuất đồ phụ trợ như vận tải, thương mại, sành sứ… với tổng giá trị hơn 343 tỷ.

Cũng giống Sabeco, Habeco cũng có những khoản đầu tư ngoài ngành với tổng giá trị đến cuối năm 2017 là 43,75 tỷ đồng. Trong đó bao gồm các lĩnh vực như bất động sản, giáo dục...

Cụ thể, Habeco hiện có khoản đầu tư 16,25 tỷ đồng (15,52% vốn) tại Công ty CP Bất động sản Lilama. Đây là công ty bất động sản được thành lập từ năm 2007, do Habeco cùng với Tổng công ty Lắp máy Việt Nam, Tổng công ty Thuốc lá Việt Nam, Công ty TNHH Tân Long; Tổng công ty Tư vấn xây dựng Việt Nam là cổ đông sáng lập.

Báo cáo kết quả kinh doanh năm 2015 của Lilama cho thấy công ty này chỉ thu về khoản lợi nhuận vài trăm triệu đồng mỗi năm. Tính đến cuối 2015, lãi lũy kế của công ty mới đạt 2,6 tỷ đồng.

Bên cạnh đó, Habeco còn có 5 tỷ đồng (3,58% vốn) tại Đại học Công nghiệp Vinh. Cùng với 2 khoản đầu tư khác tại Công ty CP Sành sứ Thủy tinh Việt Nam và Công ty CP TM Bia Hà Nội - Hưng Yên 89 với giá trị lần lượt 12 tỷ (6% vốn) và 10,5 tỷ đồng (12,5% vốn).

Với 4 khoản đầu tư vào đơn vị khác này, Habeco đang phải dự phòng giảm giá đầu tư gần 2 tỷ đồng.

Với hàng trăm tỷ đầu tư vào các công ty liên doanh, liên kết, khoản lợi nhuận Habeco thu về lại trồi sụt, không ổn định. Trong năm 2017, công ty chỉ thu về vỏn vẹn 3,5 tỷ tiền lãi trong các khoản đầu tư tại công ty liên doanh, liên kết, giảm gần 9 lần so với năm 2016.

Thậm chí, trong quý IV/2017 công ty còn lỗ tới 19,6 tỷ đồng. Các khoản đầu tư này có năm mang về cho Habeco hàng chục tỷ đồng nhưng cũng có năm khiến công ty chịu lỗ tương ứng.

Lợi nhuận, doanh thu giảm

Theo báo cáo tài chính hợp nhất quý 4/2017, doanh thu thuần của Habeco đạt 2.597 tỷ đồng, giảm tới 30% so cùng kỳ. Lợi nhuận sau thuế của Công ty đạt 127 tỷ đồng, trong khi năm ngoái Công ty ghi nhận khoản lỗ gần 19 tỷ đồng.

Cả năm 2017, doanh thu thuần của Habeco đạt 9.800 tỷ đồng, giảm nhẹ 2% so với kết quả của năm 2016. Đồng thời giá vốn hàng bán tăng nhẹ lên mức 7.228 tỷ đồng khiến cho biên lợi nhuận gộp của Habeco giảm. Kết quả lợi nhuận sau thuế năm 2017 của Công ty đạt 751 tỷ đồng, giảm hơn 4% so với năm trước.

Bên cạnh sự sụt giảm đến từ doanh thu, chi phí bán hàng trong năm tăng cao cũng là một trong những nguyên nhân góp phần làm giảm kết quả lợi nhuận sau thuế của Habeco.

So sánh với kế hoạch kinh doanh năm 2017, Habeco đã vượt 10% kế hoạch doanh thu 8.866 tỷ đồng. Còn về kế hoạch lợi nhuận sau thuế, Công ty đã thực hiện được gần 93% so con số 808,6 tỷ đồng.

Tại thời điểm cuối năm 2017, tổng tài sản của Habeco giảm 3% từ 9.753 tỷ đồng xuống còn 9.503 tỷ đồng so với đầu năm. Trong năm, tổng nợ phải trả của Công ty giảm gần 14% xuống mức còn 2.796 tỷ đồng. Các khoản vay nợ ngắn hạn và dài hạn đều giảm. Trong đó, vay nợ ngắn hạn giảm còn gần 600 tỷ đồng, ứng với tỷ lệ giảm là hơn 25%.

Theo báo cáo phân tích của Công ty chứng khoán Bản Việt (VCSC), ngành bia Việt Nam do 4 công ty lớn nắm giữ, gồm: Habeco, Hue Brewery (do Carlsberg sở hữu 100% vốn), Sabeco (Saigon Brewery) và Heineken NV.

Hiện Sabeco đang chiếm khoảng 41-43% thị phần về sản lượng, Heineken đứng thứ 2, nhưng chỉ chiếm cỡ 25-27%; tiếp đó là Habeco với khoảng 16%, Carlsberg chưa đến 10% và phần còn lại thuộc về các hãng bia khác. Trong đó, còn Heineken giữ thị phần chính tại phân khúc các sản phẩm trung và cao cấp.

Tổng cộng 4 doanh nghiệp kể trên theo ước tính giữ 90% sản lượng bia bán ra, 10% thị trường còn lại thuộc về một số doanh nghiệp mới như Masan Brewery, Sapporo, AB InBev hay Southeast Asia Brewery của Carlsberg.