Xã hội
26/03/2016 21:10Tết hàn thực Bánh trôi bánh chay và 7 điều cấm kị
Tết hàn thực Bánh trôi bánh chay và 7 điều cấm kị, tết bánh trôi bánh chay hay còn được gọi là tết Hàn thực được xem là một trong những ngày lễ không thể bỏ qua của người Việt Nam, đặc biệt là người dân đồng bằng miền Bắc. Vào những ngày này bên cạnh việc làm một số điều để may mắn thì người ta cũng kiêng một số việc vào ngày này.
Theo tương truyền tết bánh trôi bánh chay hay còn gọi là tết Hàn thực có nguồn gốc sâu xa từ một điển tích của Trung Quốc. Chuyện kể rằng từ đời Xuân Xuân Thu, vua Tấn Văn Công nước Tấn, gặp loạn nên phải bỏ nước lưu vong sống cảnh nay trú nước Tề, mai ở nước Sở. Bấy giờ, có một hiền sĩ tên là Giới Tử Thôi, theo phò vua đã giúp đỡ nhiều mưu kế. Một hôm, trên đường lánh nạn, lương thực cạn kiệt, Giới Tử Thôi phải lén cắt một miếng thịt đùi mình nấu lên dâng vua. Vua ăn xong, hỏi ra mới biết đem lòng cảm kích vô cùng.
Giới Tử Thôi theo phò vua Tấn Văn Công trong vòng mười chín năm trời, cùng nhau nếm mật nằm gai, khổ luyện thành tài. Về sau, Tấn Văn Công dành lại được ngôi vương, trở về làm vua nước Tấn, phong thưởng rất hậu cho những người có công khi tòng vong, nhưng lại quên mất Giới Tử Thôi. Giới Tử Thôi cũng không oán giận gì, nghĩ mình theo vua phò vua là chuyện nên làm, ông cho rằng những việc đó đâu có gì đáng nói.
Tết hàn thực Bánh trôi bánh chay và 7 điều cấm kị: Tết bánh trôi bánh chay
Vì thế, ông về nhà đưa mẹ vào núi Điền Sơn ở ẩn. Tấn Văn Công về sau nhớ ra, cho người đi tìm Tử Thôi. Nhưng vì là người không tham danh vọng, Tử Thôi nhất quyết không quay về lĩnh thưởng, Tấn Văn Công ra lệnh đốt rừng (muốn thúc ép Tử Thôi quay về). Không ngờ Tử Thôi quyết chí, hai mẹ con cùng chịu chết cháy trong rừng.
Vua đau lòng, thương xót nên đã lập miếu thờ và hạ lệnh trong dân gian phải kiêng đốt lửa ba ngày, chỉ ăn đồ nguội nấu sẵn tưởng niệm Giới Tử Thôi.
Cũng từ đó, ngày mùng 3/3 âm lịch hằng năm được coi là ngày Tết Hàn thực, nhằm tưởng nhớ đến công ơn dưỡng dục của những người đã khuất. Vào những ngày này, người dân đều ăn đồ nấu chín để nguội với tấm lòng thành kính nhất.
Tết Hàn thực đối với người Việt Nam có ý nghĩa rất lớn và là một ngày lễ vô cùng quan trọng không thể bỏ qua, tuy có nguồn gốc từ Trung Quốc xong tết Hàn thực của Việt Nam không giống với Trung Quốc, ngày 3/3 của Việt Nam mang bản sắc riêng, mang đậm nét Việt. Không giống với phong tục của người Trunng Quốc, vào ngày này người Việt không kiêng lửa, vẫn nấu nướng bình thường. Điều đặc biệt, người Việt còn sáng tạo nên bánh trôi, bánh chay với ý nghĩa tượng trưng đó là những thức ăn nguội – hàn thực.
Tết hàn thực Bánh trôi bánh chay và 7 điều cấm kị: Tết bánh trôi bánh chay
Đối với người Việt Nam ngày 3/3 không chỉ đơn thuần là ngày để con cháu sum họp, làm bánh, thắp nén hương lên ông bà tổ tiên mà đây còn là ngày để con cháu hướng về cội nguồn.
Tết Hàn thực của người Việt chủ yếu mang ý nghĩa hướng về cội nguồn, tưởng nhớ công lao của những người đã khuất. Chẳng hạn người Việt có lệ dâng bánh trôi lễ Hai Bà Trưng vào ngày mùng 6/3 ở Hà Tây. Tiếp đó, ngày giỗ tổ Hùng vương mùng 10/3 người Việt từ khắp mọi miền tổ quốc về đền Hùng, Phú Thọ thắp hương và dâng cúng những đĩa bánh trôi bánh chay, tưởng nhớ cội nguồn… Như thế, rõ ràng tết Hàn thực của ta mang màu sắc dân tộc riêng, trường tồn trong quá trình dựng nước và giữ nước.
Tết hàn thực Bánh trôi bánh chay và 7 điều cấm kị
Bên cạnh những việc cần phải làm vào ngày này thì tết Hàn thực cũng có những cấm kỵ nhất định.
Theo nghĩa chữ Hán, "Hàn" là lạnh, "thực" là ăn, "Tết Hàn thực" là Tết ăn đồ lạnh. Vì vậy nếu như ăn đồ nóng ngày này thì bạn đã phạm vào một trong số những nguyên tắc cấm kỵ của ngày này.
Tết hàn thực Bánh trôi bánh chay và 7 điều cấm kị: Tết Hàn thực - Tết thanh minh kiêng lửa
Nói về con số bát bánh trôi và bánh chay phải là 5 hoặc 3 bởi vì cha ông ta quan niệm số lẻ là số tâm linh. Người ta thắp hương cũng thường thắp 1 nén hoặc 3 nén, 5 nén chứ ít khi thắp số chẵn. Vì vậy nếu không đúng lượng bánh và lượng hương như trên thì cũng có thể xem là phạm úy.
Vào những ngày này cần phải làm bánh trôi để tưởng công ơn cũng như lưu giữ truyền thống tốt đẹp của tộc. "Uống nước nhớ nguồn" là câu nói ông cha ta vẫn nói từ trước đến nay.
Ở Trung Quốc người dân nơi đây còn gọi tết Hàn thực là tết Thanh minh. Không chỉ là thời gian để tưởng nhớ tới gia tiên mà tết Thanh minh còn là thời gian để điều chỉnh lại phong thủy, bởi vì phong thủy chia làm hai loại: phong thủy âm và phong thủy dương. Nếu như một người cảm thấy mọi chuyện đều không thuận lợi, thường xuyên gặp trắc trở, tiết Thanh Minh đi tảo mộ, cúng bái Tổ tiên sẽ có tác dụng điều chỉnh lại phong thủy, thay đổi vận thế sau này.
Tết hàn thực Bánh trôi bánh chay và 7 điều cấm kị: Tết Hàn thực còn gọi là tảo mộ
Trong ngày này, điều không nên làm là đi cúng tế ở nơi hẻo lánh, tốt nhất nên đi những con đường mà mọi người hay đi để tránh gặp nguy hiểm. Hơn nữa, theo quan niệm phong thủy, đi đến những nơi như vậy sẽ dễ nhiễm tà khí, nếu như thật sự cần đi thì nên đi cùng nhiều người.
Nếu bạn đi lễ chùa, cúng bái thì phải chân thành, trên đường đi nếu có mộ, dù đi hay đứng lại đều cần phải lễ độ cung kính. Trong quá trình tảo mộ không nên làm lộn xộn quá nhiều các mảnh đất vụn đá vụn để tránh ảnh hưởng đến môi trường xung quanh.
Mộ phần của tổ tiên cần phải được quét dọn cỏ dại, thêm đất mới và hoa tươi, đừng quên quét dọn cả phía sau mộ. Khi làm mới lại diện mạo của mộ phần, trong lòng nhất thiết phải thật cung kính.
Tết hàn thực Bánh trôi bánh chay và 7 điều cấm kị: Tết Hàn thực còn gọi là tảo mộ
Khi tảo mộ, không nên dẫm đạp lên mộ của nhà khác hoặc đá vào đồ cúng trên mộ của người khác, nếu không sẽ đem lại điều không may cho bản thân. Đặc biệt là những trẻ vị thành niên lại cần phải chú ý. Nếu như con gái đi tảo mộ, tốt nhất là tránh trong thời kỳ hành kinh. Phụ nữ có thai cũng không nên đi tảo mộ.
Những bạn có khí trường yếu, tốt nhất là về nhà bước qua chậu lửa hoặc rắc nước lá bưởi để xóa bỏ năng lượng xấu. Trong cuộc sống thường ngày chúng ta rất hay thấy có người đi tảo mộ về bị sốt hoặc cảm thấy không khỏe, cũng có thể dùng cách này để tránh. Bởi vì tảo mộ cũng thường là khoảng thời gian người thân tụ tập lại với nhau, lúc này cần chú ý không được chụp ảnh tập thể ở xung quanh mộ.
Khi tảo mộ, cần chú ý sửa sang bốn phía của ngôi mộ. Thứ nhất là để tỏ lòng kính trọng với những người đã khuất, thứ hai là để xem xét tình hình của mộ. Nếu như xung quanh mộ có nước (nước có thể vào bên trong hoặc vũng nước rất sát mộ) sẽ có ảnh hưởng không tốt cho vận thế của của người đời sau.
Tiết Thanh Minh có một số cấm kỵ phong thủy thường gặp cần phải đặc biệt tuân thủ. Tiết Thanh Minh không nên mua giày (vì trong tiếng Trung giày và từ tà (tà khí) đọc giống nhau). Thêm vào đó, những ngày này âm khí rất nặng, do vậy không nên đi đêm, nếu như có việc cần đi phải đem theo một số vật tránh tà.
