Tết Hàn thực cúng gì? Cách làm bánh trôi bánh chay cúng tết Hàn thực 3/3

Sự tích, nguồn gốc ngày bánh trôi bánh chay 3/3 âm lịch

Ngày bánh trôi bánh chay - Tết Hàn thực ở Việt Nam bắt nguồn từ một điển tích của Trung Quốc mà vẫn được lưu truyền cho tới ngày nay.

 Tương truyền rằng từ đời Xuân Thu, vua Tấn Văn Công nước Tấn, gặp loạn nên phải bỏ nước lưu vong sống cảnh nay trú nước Tề, mai ở nước Sở. Bấy giờ, có một hiền sĩ tên là Giới Tử Thôi, theo phò vua đã giúp đỡ nhiều mưu kế.

Một hôm, trên đường lánh nạn, lương thực cạn kiệt, Giới Tử Thôi phải lén cắt một miếng thịt đùi mình nấu lên dâng vua. Vua ăn xong, hỏi ra mới biết đem lòng cảm kích vô cùng.

Giới Tử Thôi theo phò vua Tấn Văn Công trong vòng mười chín năm trời, cùng nhau nếm mật nằm gai, khổ luyện thành tài.

Về sau, Tấn Văn Công dành lại được ngôi vương, phong thưởng rất hậu cho những người có công nhưng lại quên mất Giới Tử Thôi. Giới Tử Thôi không oán giận gì, về nhà đưa mẹ vào núi Điền Sơn ở ẩn.

Tấn Văn Công về sau nhớ ra, cho người đi tìm Tử Thôi. Nhưng vì là người không tham danh vọng, Tử Thôi nhất quyết không quay về lĩnh thưởng. Tấn Văn Công ra lệnh đốt rừng (muốn thúc ép Tử Thôi quay về). Không ngờ Tử Thôi quyết chí, hai mẹ con cùng chịu chết cháy trong rừng.

Vua đau lòng, thương xót nên đã lập miếu thờ và hạ lệnh trong dân gian phải kiêng đốt lửa ba ngày, chỉ ăn đồ nguội nấu sẵn tưởng niệm Giới Tử Thôi.

Ý nghĩa ngày bánh trôi bánh chay 3/3 âm lịch hàng năm

Từ sự tích xa xưa kể trên, ngày mùng 3/3 âm lịch hằng năm được coi là ngày Tết Hàn thực, nhằm tưởng nhớ đến công ơn dưỡng dục của những người đã khuất. Vào những ngày này, người dân đều ăn đồ nấu chín để nguội với tấm lòng thành kính nhất.

Từ thời Lý, Tết Hàn thực đã được Việt hóa. Người Việt Nam ăn tết Hàn thực với mục đích chủ yếu là để lễ Phật và cúng gia tiên. Tết Hàn thực ở Việt Nam không kiêng lửa, mọi việc nấu nướng vẫn được thực hiện.

Người Việt tượng trưng cho Tết Hàn thực bằng bánh trôi bánh chay với ý nghĩa đó là những thức ăn nguội (hàn thực) và gọi tết này là “Tết bánh trôi bánh chay". Hiện nay, Tết này vẫn được duy trì ở miền Bắc, nhất là các tỉnh xung quanh Hà Nội.

Tết Hàn thực cúng gì?

Tết Hàn thực cúng gì còn tùy vào phong tục từng vùng miền, từng gia đình, tuy nhiên cũng có những thứ cơ bản như sau:

- Bánh trôi, bánh chay

- Hương, hoa quả

- Trầu cau

- Ly nước sạch

- Mâm ngũ quả

Cách trình bày của các lễ vật cho mâm cúng cũng như cách trình bày các mâm cúng thông thường. Tuy nhiên, điều cần chú ý nhất là làm bánh trôi, bánh chay – món ăn đặc trưng của tết Hàn thực.

Cách làm bánh trôi, bánh chay cúng tết Hàn thựcBánh trôi – bánh chay có nguồn gốc Trung Quốc, nhưng đã phổ biến tại miền Bắc nước ta từ lâu đời. Món bánh này gắn liền với phong tục ngày tết Hàn thực mùng 3 tháng 3 âm lịch hàng năm. Vào ngày này, bên cạnh mâm cỗ thông thường để cúng tổ tiên, chúng ta cũng làm cả bánh trôi, bánh chay để thể hiện lòng thành kính và tưởng nhớ đến công ơn dưỡng dục của những người đã khuất.

Cách làm bánh trôi, bánh chay cúng tết Hàn thực đơn giản như sau:

Chuẩn bị nguyên liệu:

500 gram

Bột gạo nếp

50 gram

Bột gạo tẻ

Nước hoa bưởi

vani

2 thìa canh Bột sắn dây

150 gram Đường Đường phên, dừa nạo

Cách làm bột bánh trôi, bánh chay:

Cho bột nếp và bột gạo tẻ vào âu, trộn đều cho hỗn hợp đồng nhất. Thêm nước vào âu bột và trộn đều tay cho các nguyên liệu hòa quyện với nhau thật mịn mượt. Để âu bột trong khoảng 3 giờ cho phần bột tách thành 2 phần nước ở trên mặt và bột ở dưới.

Sử dụng một chiếc khăn sạch cho phần bột vào khăn, buộc túm đầu khăn lại rồi treo lên cao cho bột róc hết nước trong khoảng 1 tiếng. Khi nào bột không còn dính tay và trở nên mịn là được.

Tạo hình bánh:

Chia bánh thành các phần nhỏ bằng đầu ngón tay để làm bánh trôi và bằng quả chanh nhỏ để làm bánh chay.

Với bánh trôi, cần chuẩn bị đường phên cắt thành những viên nhỏ hình hạt lựu. Dùng tay ấn dẹt bột vỏ bánh rồi cho hạt đường phên vừa cắt vào giữa. Khéo léo dùng tay bọc kín phần bột bánh quanh đường.

Với bánh chay, cần hấp đỗ xanh rồi xay nhuyễn cùng đường, dừa tươi để làm nhân. Tạo hình với bột bánh.

Luộc bánh:

Chuẩn bị 1 nồi nước sôi và 1 bát nước lạnhVới bánh trôi: Đúng câu "Bảy nổi ba chìm", khi thả bánh vào nồi, bánh sẽ chìm xuống dưới (tức bánh sống), khi bánh chín sẽ nổi lên trên mặt nước. Tuy nhiên, khi bánh mới nổi lên mặt nước cứ để tầm 3-5 phút cho bánh chín kỹ thì vướt sang bên tô nước lạnh để làm lạnh nhanh bánh.Với bánh chay:

Bạn có thể tận dụng nồi nước luộc bánh chay để nấu chè rồi thêm đường cho đủ ngọt, nấu cho sôi lên.

Trong khi đó bạn cho bột năng hoặc bột sắn dây vào bát và thêm nước khuấy đều cho tan, tiếp theo bạn chế từ từ vào nồi chè, vừa chế vừa khuấy để chè không bị vón cục. Khi thấy nồi chè có độ sánh đặc thì dừng lại, nấu cho chè sôi lên mới cho đậu xanh nguyên hạt đã để lại khi nãy vào, khuấy đều là tắt bếp, cho thêm chút tinh dầu hoa bưởi hoặc dầu chuối cho thơm sau đó khuấy thêm lần nữa là xong phần chè.

Vớt bánh chay bày ra bát sau đó bạn múc phần chè vừa nấu vào cùng, rắc thêm vừng trắng rang chín lên trên, để cho nguội là có thể thưởng thức, vậy là món bánh chay đã hoàn thành.