Thanh tra giá điện: Báo cáo của Bộ Công Thương chưa thuyết phục

Trước việc dư luận “dậy sóng” về hóa đơn tiền điện, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo Bộ Công Thương phải tiến hành thanh tra giá điện và việc chốt chỉ số công tơ, ban hành hóa đơn điện.

Chỉ trong 3 ngày, 3 đoàn làm việc của Bộ đã tiến hành thanh tra các vấn đề liên quan ở 3 Tổng công ty điện miền Bắc, Trung, Nam. Kết quả kiểm tra cho thấy, công tác ghi chỉ số công tơ, chốt chỉ số, tính tiền điện (trong tháng thay đổi giá) và thanh toán tiền điện đã được các đơn vị thực hiện theo đúng quy trình, tuân thủ quy định của Chính phủ.

Trong báo cáo gửi Thủ tướng, Bộ này giải thích việc tăng tiền điện tháng 4 là do 3 nguyên nhân: Sản lượng điện tiêu thụ của khách hàng tăng do thời tiết nắng nóng; tác động của việc điều chỉnh tăng giá điện 8,36%; kỳ ghi chỉ số công tơ của tháng 4 dài hơn 3 ngày so với kỳ ghi chỉ số công tơ tháng 3/2019.

Báo cáo của Bộ Công thương cũng cho hay, trong khoảng thời gian từ ngày 20/3 đến ngày 4/5/2019, ngành Điện đã tiếp nhận và giải quyết hơn 71.500 yêu cầu của khách hàng liên quan đến hoá đơn tiền điện. Trong đó, hơn 14.500 kiến nghị thắc mắc về chỉ số công tơ, hoá đơn tiền điện. Và các thắc mắc này đã được trả lời 100%, các khách hàng đều hài lòng, đồng ý với kết quả.  

Ngoài ra, báo cáo của Bộ Công Thương cũng so sánh giá điện với các nước trong khu vực Đông Nam Á và Việt Nam sau khi diễn ra việc điều chỉnh giá điện ngày 20/3/2019.  Theo đó, mức giá bán lẻ điện bình quân của Việt Nam bằng 66% giá điện bình quân 8 nước trong khu vực và bằng 37% của Campuchia và 78% giá điện của Lào...

Dễ thấy là sau khi kết luận kiểm tra giá điện của Bộ Công Thương được công bố và báo cáo Thủ tướng, dường như công luận vẫn không cảm thấy thuyết phục và đưa ra nhiều thắc mắc.

Bộ Công Thương không trả lời thẳng và đúng trọng tâm vào câu hỏi: Vì sao vừa qua hóa đơn tính tiền điện của rất nhiều hộ tăng gấp đôi, gấp ba, thậm chí cao hơn? Vì sao công thức tính giá điện và cách thức phân bổ chi phí cũng như chi phí trong cơ cấu giá điện còn thiếu minh bạch? Có hay không chuyển lỗ từ các khoản đầu tư kém hiệu quả vào chi phí điện năng, bắt dân phải gánh? Phải chăng chính phương pháp tính lũy tiến không còn phù hợp thực tế, dẫn đến tình trạng dân vừa phải trả thêm tiền điện do giá tăng cao, vừa trả thêm tiền do nhảy bậc?... 

Trong báo cáo Bộ Công Thương so sánh giá điện Việt Nam đang thấp hơn rất nhiều nước thì phải so sánh với cả đồng lương và thu nhập thực tế; phải so sánh với chi phí đầu vào của ngành điện các nước, so sánh với mức an sinh xã hội. Đặc biệt có chuyên gia còn cho rằng nếu tính theo các bậc trên cao, giá Việt Nam lại thuộc hàng đắt đỏ chứ không hề rẻ.   

Hơn nữa chỉ có những con số biết nói về thực tế chi phí sản xuất, kinh doanh, quản lý ngành điện; chi phí, giá thành đầu vào… mới có thể thuyết phục được cả người dân lẫn doanh nghiệp. Đáng tiếc là những thông tin cơ bản này lại chưa được công bố chi tiết, kịp thời, công khai rộng rãi cho người dân, những người  đóng thuế biết.