Thấy gì từ việc Trung Quốc vượt Nhật Bản, Hàn Quốc đổ vốn FDI lớn vào Việt Nam?

Theo Tổng cục Thống kê, hoạt động đầu tư trong tháng 2/2019 tập trung chủ yếu vào thực hiện các dự án, công trình chuyển tiếp từ năm trước và triển khai kế hoạch đầu tư năm 2019.

Số liệu từ Tổng cục Thốn kê cho thấy, vốn đầu tư thực hiện từ nguồn ngân sách Nhà nước tháng 2 ước tính đạt 13.079 tỷ đồng, giảm 3,6% so với cùng kỳ năm trước, bao gồm: Vốn Trung ương 1.737 tỷ đồng, giảm 35,5%; vốn địa phương 11.342 tỷ đồng, tăng 4,2%.

Tính chung 2 tháng đầu năm nay, vốn đầu tư thực hiện từ nguồn ngân sách Nhà nước đạt 30.220 tỷ đồng, bằng 9,1% kế hoạch năm và tăng 0,1% so với cùng kỳ năm trước (cùng kỳ năm 2018 bằng 8,6% và tăng 10,1%), gồm có:

Về đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), từ đầu năm đến ngày 20/2/2019 thu hút 514 dự án cấp phép mới với số vốn đăng ký đạt 2.444,9 triệu USD, tăng 25,1% về số dự án và tăng 75,7% về vốn đăng ký so với cùng kỳ năm 2018.

Trong 2 tháng năm nay, ngành công nghiệp chế biến, chế tạo thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài lớn nhất với số vốn đăng ký của các dự án được cấp phép mới đạt 1.874,4 triệu USD, chiếm 76,7% tổng vốn đăng ký cấp mới.

Trong số 38 quốc gia và vùng lãnh thổ có dự án đầu tư được cấp phép mới tại Việt Nam trong 2 tháng đầu năm 2019, Trung Quốc là nhà đầu tư lớn nhất với 588,9 triệu USD, chiếm 24,1% tổng vốn đăng ký cấp mới. Tiếp đến là Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore...

“Cánh cửa” để vào CPTPP

Trao đổi với chúng tôi về nguồn vốn FDI từ Trung Quốc đổ vào Việt Nam tăng mạnh 2 tháng đầu năm nay. Chuyên gia kinh tế - TS. Bùi Trinh cho biết, không phải năm 2019 mà từ nhiều năm nay doanh nghiệp Trung Quốc đổ vốn đầu tư sang Việt Nam Nhiều hơn.

Bùi Trinh phân tích, từ khi Việt Nam bắt đầu mở cửa hội nhập kinh tế quốc tế để thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài, dòng vốn từ Trung Quốc (bao gồm cả Đài Loan, Hồng Kông). Trong top 10 quốc gia đầu tư vào Việt Nam, hầu như không có tên của Trung Quốc.

“Nhưng gió đã đổi chiều, kể từ năm 2011 trở lại đây, vốn FDI Trung Quốc vào Việt Nam có sự thay đổi đáng kể. FDI của Trung Quốc tại Việt Nam liên tục vươn lên trong vị trí xếp hạng, tăng về quy mô, thay đổi về hình thức, lĩnh vực, mở rộng về địa bàn.

Điển hình là từ năm 2015 trở lại đây, cùng với việc Việt Nam tham gia Hiệp định Ðối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), Trung Quốc thường nằm trong top 10 các quốc gia đầu tư nhiều nhất vào Việt Nam để đón đầu cơ hội thâm nhập thị trường béo bở này”, TS. Bùi Trinh cho biết.

Dẫn số liệu thống kê TS. Bùi Trinh cho biết, năm 2011 số vốn đăng ký của Trung Quốc (bao gồm Đài loan) là 1,3 tỷ đô la thì đến năm 2017 số vốn Trung Quốc tăng lên 2,7 lần, bình quân mỗi năm tăng khoảng 18%. Cơ cấu vốn của Trung Quốc chiếm trong tổng số vốn đăng ký của khu vực FDI là 12% sau Nhật Bản (30%), Hàn Quốc (28%) và Singgapore (19%).

“Mặc dù dòng vốn FDI từ Trung Quốc đang "ào ạt" đổ vào Việt Nam trên mọi lĩnh vực. Đây là cơ hội để Việt Nam bổ sung thêm nguồn vốn cho phát triển kinh tế, tuy nhiên theo các chuyên gia, cần hết sức cẩn trọng bởi uy tín của những nhà đầu tư này thường không được đánh giá cao”, TS. Bùi Trinh nói.

Vấn đề nội tại kinh tế Trung Quốc

Theo TS. Bùi Trinh, các nhà đầu tư Trung Quốc chọn Việt Nam bởi vì chiến lược của Chính phủ Trung Quốc hiện nay có phần thay đổi đó là khuyến khích, thúc đẩy các doanh nghiệp đầu tư ra nước ngoài để thu lợi từ cổ tức, bù đắp cho những khó khăn ở trong nước.

“Cho đến nay thực trạng kinh tế Trung Quốc đã được che đậy dưới lớp vải điều hào nhoáng của một tỷ lệ tăng trưởng kinh tế ngoạn mục khiến nhiều người quên rằng kinh tế không phải là vấn đề nghiêm trọng nhất của Trung Quốc”, chuyên gia kinh tế Bùi Trinh nhận định.

Bùi Trinh phân tích, năng suất nhân tố tổng hợp và hiệu quả đầu tư của Trung Quốc sụt giảm liên tục cho thấy muốn duy trì tăng trưởng phải tăng cường đầu tư. Những ngờ vực về sức mạnh thực sự về nền kinh tế Trung Quốc xuất hiện ngày càng nhiều, khi hiệu quả sản xuất ngày càng đi xuống điều này đồng nghĩa với tỷ lệ giá trị gia tăng trên giá trị sản xuất của Trung Quốc ngày càng giảm. Như vậy, tăng trưởng của Trung Quốc không thể đạt tốc độ như đã công bố, thậm chí tốc độ tăng trưởng GDP của Trung Quốc thấp hơn số công bố khá nhiều.

Hơn nữa kinh tế Trung Quốc là một nền kinh tế “công xưởng” phía cung dựa vào nhập khẩu khá nhiều và phía cầu dựa vào xuất khẩu, khi nhập khẩu giảm cũng có nghĩa sản xuất giảm sút và phía cầu xuất khẩu giảm cũng tạo vòng xoáy cho việc sụt giảm GDP.

Khi cố gắng tạo sự che đậy về nội tai kinh tế, Trung Quốc càng đẩy mạnh đầu tư, chiếm khoảng 50% GDP, cầu tiêu dùng của Trung Quốc cũng chỉ loanh quanh ở mức 50% và sự cố gắng này dường như đã tới hạn với nợ công ngày càng có xu hướng tăng cao.