Sáng nay 9/10, rất nhiều thế hệ học trò trên cả nước, những người đã may mắn được học và cả những người chỉ biết thầy qua những cuốn sách, trang báo đều vô cùng thương tiếc biết tin PGS. Văn Như Cương đã qua đời do bệnh ung thư gan ở tuổi 80.

Tiểu sử PGS Văn Như Cương chỉ có những gạch rất ngắn ngủi về công danh, bằng cấp. Còn lại, đó là một cuộc đời nguyên vẹn chỉ có một mối quan tâm duy nhất dành cho lớp lớp học sinh.

Van Nhu Cuong 2
PGS Văn Như Cương phát biểu trong Lễ khai giảng năm học 2014-2015 tại trường Lương Thế Vinh. Ảnh: Hoàng Nam

PGS Văn Như Cương sinh năm 1937 trong một gia đình dạy chữ Hán tại làng Quỳnh Đôi, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An. 

Năm 1954, cậu học trò Văn Như Cương kết thúc giai đoạn học phổ thông, rời nhà ra Hà Nội học khoa Toán, đại học Sư phạm Hà Nội. Tốt nghiệp, sinh viên Văn Như Cương được giữ lại làm cán bộ giảng dạy tại trường; năm 1966 tiếp tục chương trình nghiên cứu sinh ngành Toán tại Viện toán học, Viện Hàn lâm Khoa học Liên Xô (cũ). Năm 1971, bảo vệ thành công luận án phó tiến sĩ, thầy Văn Như Cương về nước. Thầy đã được Nhà nước công nhận chức danh Phó giáo sư.

Không chỉ là người chủ biên, trực tiếp biên soạn hơn 60 đầu sách giáo khoa, sách tham khảo phổ thông và giáo trình đại học về chuyên ngành hình học; là tác giả của bộ sách giáo khoa hình học phổ thông (chương trình nâng cao) của Việt Nam; là thành viên Hội đồng giáo dục quốc gia Việt Nam, PGS Văn Như Cương được biết đến là người thành lập trường phổ thông dân lập đầu tiên tại Việt Nam với nhiều quan điểm giáo dục vô cùng mới mẻ.

Năm 1989, khi Nhà nước bắt đầu có những chính sách mở cửa hơn với các lĩnh vực, trong đó có giáo dục, thầy Văn Như Cương đã thành lập trường Lương Thế Vinh. Thầy là hiệu trưởng của trường liên tục đến năm 2014, sau đó tiếp tục làm Chủ tịch Hội đồng quản trị trường THPT Lương Thế Vinh.

Van Nhu Cuong
Thầy Văn Như Cương trò chuyện với học sinh trường Lương Thế Vinh. Nguồn ảnh: Internet

Trong cuộc đời hoạt động giáo dục của mình, PGS Văn Như Cương được biết đến là một người thầy hết mực nghiêm khắc nhưng vô cùng yêu thương học trò. Trường Lương Thế Vinh cũng nổi danh là ngôi trường nền nếp bậc nhất Thủ đô, với tỉ lệ học sinh đỗ đại học nhiều năm liền đạt 100%.

Sinh thời, thầy Văn Như Cương luôn mơ ước các thế hệ học sinh Việt Nam sẽ phấn đấu lớn mạnh, tiến bộ không ngừng để bắt kịp những xu thế của thời đại; trở thành những công dân có ích cho đất nước bằng tình yêu và trí tuệ của chính mình.

Tháng 7/2014, PGS Văn Như Cương được phát hiện ung thư gan giai đoạn cuối. Tuy nhiên, trái với dự đoán kém lạc quan của các bác sĩ, thầy đã chiến đấu với bệnh tật vô cùng kiên cường bằng một tinh thần lạc quan hiếm có, kéo dài sự sống tới hơn 3 năm. Mỗi khi sức khỏe tốt hơn, học trò lại thấy thầy Văn Như Cương xuất hiện trên báo chí chia sẻ về các quan điểm của mình với những vấn đề thời sự của ngành giáo dục; Thầy cũng luôn có mặt trong những ngày khai giảng, đón những lớp học trò mới của trường Lương Thế Vinh.

Còn nhớ, Lễ khai giảng 2014-2015 – không lâu sau khi biết mình mắc bệnh ung thư, thầy Văn Như Cương đã có lời phát biểu vô cùng xúc động về lòng yêu nước, tinh thần học tập trong khung cảnh đẹp đẽ và thiêng liêng khi gần 4000 học trò và giáo viên của trường Lương Thế Vinh đã mặc trên mình chiếc áo màu cờ đỏ sao vàng dự lễ khai giảng.

Thầy Văn Như Cương đã mở đầu bài phát biểu của mình bằng đề nghị: “mọi người cùng giơ cao bàn tay phải của mình, và đặt lên lồng ngực bên trái… Chúng ta sẽ cảm nhận tiếng đập của trái tim mình, một trong 90 triệu trái tim Việt Nam, tiếng đập rộn ràng dưới sắc vàng của ngôi sao năm cánh.”

Trong lời phát biểu, thầy nói: “Các em học sinh thân yêu! Hôm nay, mở đầu một năm học mới, sân trường chúng ta tràn ngập sắc màu của lá cờ Tổ quốc vinh quang. Buổi tựu trường hôm nay sẽ nhắc nhở chúng ta rất nhiều điều. Chúng ta hãy thể hiện tình yêu nồng thắm và lớn lao đối với đất nước mình. Chúng ta yêu núi cao, sông dài, yêu rừng xanh, biển bạc, yêu đất liền và đảo xa. Một nắm đất ở vùng biên giới, một vốc cát ở Trường Sa, hay Hoàng Sa đều do ông cha ta để lại, đều không thể mất… Chúng ta hãy yêu mến nhân dân mình, gần gũi nhất là yêu gia đình mình, yêu bạn bè, yêu thầy cô… Hãy nhớ rằng chúng ta được nuôi dưỡng bằng dòng sữa MẸ VIÊT NAM, tuy rất ngọt ngào nhưng được chắt lọc từ biết bao nhọc nhằn và cay đắng.”

Trong lễ khai giảng cuối cùng của cuộc đời mình với học trò, khai giảng năm học 2017-2018, thầy Văn Như Cương nói về bệnh lười. Thầy đã nhắn nhủ với học trò của mình: Hãy nhớ rằng “việc gì có thể làm ngày hôm nay thì đừng để đến ngày mai”.

Suốt cuộc đời mình, từ lúc còn trẻ cho tới khi bạc trắng mái đầu, chống chọi với bệnh tật, PGS Văn Như Cương là tấm gương phấn đấu không ngừng đối với học trò – một tấm gương nghiêm khắc với bản thân, lao động tận tụy, yêu Tổ quốc.

Thầy Văn Như Cương – một con người đã hết mực yêu thương, đã tận hiến toàn bộ trí tuệ và tình cảm cho sự nghiệp giáo dục đã khép lại cuộc đời mình bằng nụ cười thanh thản giữa sự yêu thương của các thế hệ học trò. Nhưng những di sản thầy để lại sẽ còn được truyền mãi, và là ngọn lửa đốt lên tinh thần học tập, tinh thần sống chăm chỉ, kiên trì, liên tục rèn giũa, để mở ra nhiều trang sáng lạn cho bao thế hệ học trò sau này!