Theo TS Nguyễn Trí Hiếu chúng ta chưa có chính sách ưu đãi để thu hút đầu tư từ nguồn tiền kiều hối vì thế dù mỗi năm dù có cho hàng tỷ USD của kiều bào từ nước ngoài chuyển về nhưng số tiền đó chủ yếu được cất giữ, không mang ra đầu tư.
kieuhoi
Kiều hối chuyển về Việt Nam qua các dịch vụ chuyển ngoại tệ, ngân hàng ngày càng nhiều. Ảnh: Lã Anh

Ngân hàng Nhà nước chi nhánh TP HCM cho biết, lượng tiền kiều hối chuyển về TP HCM trong 9 tháng qua vượt ngưỡng 3,3 tỷ USD tăng 12,5% so với cuối tháng 8 và tăng 6% so với cùng kỳ năm trước.

Trong số hơn 3,3 tỷ USD kiều hối chuyển về trong 9 tháng đầu năm thì chủ yếu vẫn đến từ thị trường Mỹ (chiếm trên 60%) và châu Âu (khoảng hơn 19%)

"Nếu từ nay đến cuối năm không xảy ra những biến động gì lớn thì lượng kiều hối chuyển về TP HCM sẽ đạt khoảng 5,7 tỷ USD", Ngân hàng Nhà nước chi nhánh TP HCM dự báo.

Theo đánh giá Ngân hàng Nhà nước trong số các địa phương, TP HCM là nơi chiếm khoảng 50% lượng kiều hối của cả nước với mức tăng trung bình liên tục những năm gần đây là 10 đến 15%/năm.

Nguồn cung kiều hối từ thị trường Mỹ chiếm khoảng 60% tổng kiều hối từ hơn bốn triệu người Việt Nam sinh sống và làm việc tại 187 quốc gia trên thế giới, khi kiều hối từ thị trường này giảm sẽ ảnh hưởng rất lớn đến tổng lượng kiều hối về Việt Nam.

Hơn 23 năm qua, dòng kiều hối về nước đã tăng khoảng gần 100 lần, từ mức 0,14 tỷ USD năm 1993 lên 10 tỷ USD năm 2012; 11 tỷ USD năm 2013; 12 tỷ USD năm 2014 và hơn 13,2 tỷ USD năm 2015, đưa Việt Nam đứng thứ ba tại châu Á và đứng thứ 11 trên thế giới về thu hút kiều hối.

Giai đoạn 2002-2015, kiều hối chiếm khoảng 6,0% GDP, trong khi vốn FDI và ODA vào Việt Nam lần lượt là 7,7% và 3,0% GDP.

Nhìn vào con số thống kê trên có thể thấy nguồn tiền kiều hối đóng góp rất lớn cho nền kinh tế, tuy nhiên theo đánh giá của các chuyên gia kinh tế, chúng ta chưa phát huy vai trò của nguồn tài chính này, hầu hết lượng kiều hối chuyển về vẫn chưa được đưa vào đầu tư sản xuất kinh doanh đúng nghĩa.

TSNguyentrihieu
TS Nguyễn Trí Hiếu – Chuyên gia tài chính ngân hàng cho rằng, chúng ta chưa có chính sách thu hút nguồn tiền kiều hối vào đầu tư sản xuất, vào khởi nghiệp

TS Nguyễn Trí Hiếu – Chuyên gia tài chính ngân hàng cho biết, trước đây khi lãi suất tiền gửi USD Việt Nam chưa bị đưa về mức 0%, hầu hết kiều hối gửi về người dân không đổi sang tiền đồng mà gửi bằng USD lấy lãi tại các ngân hàng.

Năm 2014, Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) từng đưa ra nghiên cứu cho thấy, tỉ trọng người nhận kiều hối dùng tiền để gửi ngân hàng nhận tiền lãi chiếm cao nhất với 30%, sản xuất và dịch vụ chiếm 27-30%, đầu tư kinh doanh vàng chiếm khoảng 20% và 16-17% đổ vào bất động sản.

TS Nguyễn Trí Hiếu cho rằng, ngay cả khi lãi suất tiền gửi USD đã về mức 0% nhưng nguồn kiều hối vẫn được chưa được đưa vào sản xuất kinh doanh thay vào đó người dân chủ yếu mua vàng dự trữ, mua bất động sản hoặc đổi sang tiền đồng để gửi ngân hàng hưởng lãi suất…

“Vấn đề quan trọng đặt ra lúc này là làm sao để người dân dùng số tiền do người thân tích lũy, tiết kiệm từ nước ngoài chuyển về vào khởi nghiệp, vào đầu tư sản xuất kinh doanh tạo việc làm, tạo thu nhập. Ở góc cạnh này chúng ta thiếu cơ chế chính sách”, TS Hiếu cho biết.

 Theo TS Hiếu, thay vì để người dân tự tìm kênh đầu tư (chủ yếu bất động sản) TP HCM hoàn toàn có thể đưa ra chính sách thu hút đầu tư từ kiều hối vào các dự án xây dựng đô thị thông minh, đô thị xanh …

Ông Hiếu chỉ rõ, những sách chính ưu đãi cần cụ thể, rõ ràng và thông tin trực tiếp đến kiều bào. Ví dụ có thể qua kênh như hội người Việt Nam ở các nước, đại sứ quan để thông tin các chính sách ưu đãi về đất, về vốn, về thuế...cho doanh nghiệp khởi nghiệp từ nguồn tiền kiều hối.

buikienthanh
Chuyên gia kinh tế Bùi Kiến Thành cho rằng vẫn còn tâm lý e ngại trong việc đưa tiền kiều hối vào mở doanh nghiệp, công ty để sản xuất kinh doanh

Chung quan điểm, chuyên gia kinh tế Bùi Kiến Thành cho rằng nếu đưa được nguồn tiền kiều hối vào sản xuất kinh doanh thì kinh tế đất nước có lợi. Bởi ở góc độ tài chính kiều hối có lợn hơn rất nhiều so với vốn đầu tư ODA, FDI bởi kiều hối chuyển về vô điều kiện (do kiều bào gửi về cho người thân không chịu lãi suất, không điều kiện đầu tư...).

Chuyên gia kinh tế Bùi Kiến Thành cho rằng, hiện nay đang có những e ngại đưa nguồn tiền kiều hối gửi về để đầu tư, ngoài việc thiếu một cơ chế chính sách cụ thể để ưu tiên ưu đãi riêng dành cho các dự án đầu tư sản xuất kinh doanh từ nguồn tiền kiều hối.

Người dân lo ngại khi đầu tư sản xuất kinh doanh vấn đề tiêu cực, chi phí quan hệ bôi trơn, trong khi số tiền kiều hối đồng bào gửi về là tiền tiết kiệm có được, nếu như đem đầu tư dự án sản xuất kinh doanh tại Việt Nam lại phải lo chi phí quan hệ 5-10% thì chắc chắn không ai muốn đầu tư.