[TRỰC TIẾP] Hội thảo 'Đô thị công nghiệp gắn với nhà ở công nhân'

Hội thảo bắt đầu lúc 8h30 phút ngày 31/12/2021. Có 46 điểm cầu tham dự trực tuyến.

>>> Giải bài toán thiếu nhà ở công nhân trong khu đô thị công nghiệp

Đại dịch Covid 19 trong lần bùng phát thứ 4 đã tấn công mạnh mẽ vào các vùng kinh tế, thành phố trọng điểm công nghiệp của đất nước làm hàng loạt nhà máy phải đóng cửa hoặc hoạt động cầm chừng trong điều kiện phòng dịch nghiêm ngặt. Hình ảnh hàng chục ngàn công nhân và gia đình họ phải tháo chạy khỏi các khu công nghiệp để trở về quê, hoặc buộc phải ở trong các túp lều “ thời chiến” để thực hiện “3 tại chỗ” cho thấy những bất cập và tồn tại trong chính sách và thực hiện chính sách phát triển khu công nghiệp liên quan đến đảm bảo đời sống công nhân, và xa hơn nữa là việc giải bài toán đảm bảo sự đồng bộ giữa phát triển công nghiệp và đô thị, giữa phát triển kinh tế và đảm bảo chất lượng sống cho người dân. 

Theo thống kê, hiện cả nước có 2,7 triệu công nhân ở khu công nghiệp, trong đó khoảng 1,2 triệu công nhân có nhu cầu về nhà ở. Đến nay, nhà ở xã hội (NƠXH) dành cho công nhân khu công nghiệp (được đầu tư xây dựng gần hoặc bên cạnh khu công nghiệp) đã hoàn thành 116 dự án, với tổng diện tích 2,58 triệu m2, đáp ứng chỗ ở cho 330.000 lao động.

Cục Quản lý Nhà và Thị trường bất động sản (Bộ Xây dựng) cho biết theo số liệu tổng hợp chưa đầy đủ từ báo cáo của các địa phương, nhu cầu đầu tư xây dựng nhà ở xã hội cho các đối tượng là người thu nhập thấp khu vực đô thị và công nhân khu công nghiệp giai đoạn 2021-2025 là khoảng 294.600 căn, với tổng mức đầu tư khoảng 220.000 tỉ đồng.

Trong đó, nhà ở cho công nhân khu công nghiệp là 100 dự án, với quy mô xây dựng khoảng 134.000 căn hộ, có tổng mức đầu tư khoảng 67.000 tỉ đồng.

Theo lãnh đạo Cục Quản lý nhà và Thị trường bất động sản, việc phát triển nhà ở xã hội, trong đó có nhà ở cho công nhân, tuy đã có được một số kết quả đáng ghi nhận, tuy nhiên vẫn chưa đạt yêu cầu đề ra trong Chiến lược phát triển nhà ở quốc gia đến năm 2020 và tầm nhìn đến năm 2030 (phấn đấu thực hiện đầu tư xây dựng tối thiểu khoảng 12,5 triệu m2 nhà ở xã hội tại khu vực đô thị; đáp ứng cho khoảng 70% công nhân tại các khu công nghiệp có nhu cầu được giải quyết chỗ ở).

Nhằm tìm lời giải cho vấn đề nhà ở công nhân trong khu công nghiệp, ngày 31/12/2021 tại Hà Nội, Bộ Xây Dựng, Liên hiệp các Hội khoa học kỹ thuật Việt Nam và Tổng hội Xây Dựng Việt Nam phối hợp tổ chức Hội thảo “Đô thị công nghiệp gắn với nhà ở công nhân”.

Hội thảo sẽ tập trung nêu rõ thực trạng quá trình quy hoạch,đầu tư và phát triển khu công nghiệp gắn với quá trình phát triển đô thị, kinh tế xã hội của khu vực, của địa phương; thực trạng về công tác quản lý, tổ chức đời sống tinh thần, vật chất của công nhân tại các khu công nghiệp ở nước ta hiện nay, đặc biệt trong bối cảnh dịch bệnh Covid đang lan rộng, tác động mạnh mẽ đến đời sống của những người công nhân. Đồng thời  giới thiệu một số mô hình quy hoạch phát triển đô thị công nghiệp gắn với quản lý, tổ chức đời sống công nhân của các nước trên thế giới, đề xuất một số giải pháp quy hoạch phát triển công nghiệp, gắn với đô thị công nghiệp và quản lý, tổ chức đời sống của công nhân. 

Hội thảo có sự tham gia của  nhiều chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý thuộc các lĩnh vực công nghiệp, đô thị, kinh tế, xã hội ... đến từ các Ban, Bộ ngành, địa phương, viện nghiên cứu, trường đại học và các chuyên gia quốc tế.

8h30: Hội thảo bắt đầu - Giới thiệu Đoàn Chủ tịch điều hành phiên tham luận

TS. Phan Xuân Dũng – Chủ tịch Liên hiệp các Hội khoa học kỹ thuật Việt Nam, TS. Đặng Việt Dũng – Chủ tịch Tổng hội Xây dựng Việt Nam, TS. Lê Quang Hùng – Thứ trưởng Thường trực Bộ Xây dựng và PGS. TS. Lưu Đức Hải - Viện trưởng Viện nghiên cứu đô thị và Phát triển hạ tầng điều hành phiên thảo luận.

Theo chương trình, mở đầu phiên thảo luận PGS. TS. Lưu Đức Hải - Viện trưởng Viện nghiên cứu đô thị và Phát triển hạ tầng sẽ trình bày tham luận “Đô thị hóa, công nghiệp hóa và vấn đề nhà ở công nhân”.

Tiếp đến, KTS. Trần Ngọc Chính - Chủ tịch Hội Quy hoạch Phát triển đô thị Việt Nam sẽ trình bày báo cáo: "Thực trạng và tồn tại trong quá trình quy hoạch, đầu tư khu công nghiệp và quá trình phát triển đô thị gắn với nhà ở công nhân".

Đại diện Ban Quản lý dự án Thiết chế Công đoàn, Ths. Phan Trọng Hiếu - Trưởng phòng Quản lý thi công và Khai thác tài sản Ban Quản lý dự án Thiết chế Công đoàn trình bày báo cáo “Thực trạng tổ chức đời sống công nhân tại các KCN và vấn đề thiết chế công đoàn trong bối cảnh dịch bệnh hiện nay”.

Mr. Marc Forni - Trưởng ban Điều phối, Chuyên gia về Khả năng Chống chịu Đô thị cho Đô thị, Đất đai và Khả năng thích ứng với Việt Nam trình bày tham luận “Đô thị hóa tại Việt Nam: Các thách thức và trở ngại chính đối với năng suất và phát triển đô thị”.

Ông Nguyễn Văn Thanh Huy - Phó Tổng Giám đốc TCT Becamex Bình Dương trình bày tham luận "Phát triển nhà ở xã hội trong tổng thể quy hoạch công nghiệp - đô thị - dịch vụ" Ths. Hà Quang Hưng - Phó Cục trưởng Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản, Bộ Xây dựng trình bày tham luận "Một số giải pháp phát triển nhà ở xã hội cho công nhân tại các khu công nghiệp, khu chế xuất, cụm công nghiệp".

ThS. Đào Trọng Nghĩa Trưởng Ban Tư vấn phản biện - Liên hiệp các hội KHKT tỉnh Bắc Giang trình bày báo cáo "Vấn đề hạ tầng xã hội và quản lý công nhân tại các KCN của tỉnh Bắc Giang".

Sau các bài tham luận, báo cáo của các chuyên gia, Hội thảo sẽ nghỉ giải lao trước khi bước vào phiên thảo luận dưới sự chủ trì của Chủ tịch đoàn, sau đó sẽ là phát biểu kết luận hội thảo của TS Đặng Việt Dũng – Chủ tịch Tổng hội Xây dựng Việt Nam.

9h15: PGS.TS. Lưu Đức Hải - Viện trưởng Viện Nghiên cứu đô thị và hạ tầng trình bày tham luận về vấn đề "Đô thị hóa, công nghiệp hóa và vấn đề nhà ở công nhân"

Tại tham luận, TS Lưu Đức Hải đề cập đến nhiều khái niệm xung quanh vấn đề đô thị hóa, công nghiệp hóa, vấn đề nhà ở cho công nhân.

Theo PGS. Lưu Đức Hải, năm 2020, dân số nông thôn ở Việt Nam gấp 1,5 lần so với dân số đô thị, tương ứng với tỷ lệ trung bình ấy trên thế giới vào năm 1980 - Việt Nam chậm 40 năm so với thế giới. Ở Việt Nam, sự gia tăng dân số đô thị và diện tích đô thị thường diễn ra tại các đô thị lớn, phù hợp với quy luật chung của các đô thị trên thế giới là Dân số đô thị không ngừng gia tăng.

Trong 10 năm trở lại đây, quá trình đô thị hóa diễn ra rất nhanh dẫn đến sự hình thành và phát triển nhanh của các đô thị. Tính đến tháng 12/2020 tỷ lệ đô thị hóa toàn quốc đạt 39,3% với 862 đô thị các loại.

Quá trình đô thị hóa có tác động rất lớn đến các khu vực phát triển các ngành công nghiệp, khu công nghiệp và cụm công nghiệp.

Từ sau khi hòa bình lập lại ở miền Bắc vào năm 1954, giai đoạn 1954 - 1975, ở miền Bắc nước ta đã lập nhiều đồ án quy hoạch đô thị công nghiệp và các thành phố, thị xã công nghiệp lần lượt ra đời. Tính đến tháng 12 năm 2020 cả nước có 862 đô thị, bao gồm 2 đô thị loại đặc biệt đó là Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, 23 đô thị loại I, 31 đô thị loại II, 48 đô thị loại III, 90 đô thị loại IV và 668 đô thị loại V.

Trong 10 năm qua (2010 - 2020), với chính sách đổi mới của Đảng và Nhà nước, đô thị Việt Nam phát triển nhanh, tỷ lệ đô thị hóa đạt 39,3 %.

Như vậy, trong khi tốc độ phát triển đô thị công nghiệp tăng nhanh thì vấn đề phát triển nhà ở cho công nhân lại có nhiều vướng mắc. TS. Lưu Đức Hải đã đề xuất một số giải pháp về thực trạng này, trong đó có lưu ý quản lý hành chính khu công nghiệp, đề cập đến khái niệm và phân cấp đô thị nhỏ và thuật ngữ "điểm dân cư công nghiệp", mô hình công nghiệp thông minh....

Theo TS. Hải, khái niệm đô thị loại đặc biệt đồng nghĩa với đô thị cực lớn hoặc siêu đô thị. Nhóm các đô thị lớn nên bao gồm các đô thị loại I và loại II. Nhóm các đô thị trung bình nên bao gồm các đô thị loại III và  loại IV. Nhóm các đô thị nhỏ nên là các đô thị loại V (PGS,TS Lưu Đức Hải, 10/2021).

Thuật ngữ “điểm dân cư công nghiệp” sẽ tương đồng với thuật ngữ “điểm dân cư nông thôn” và đồng nghĩa với “thị tứ công nghiệp”, vì thế thống kê dân số ở các thị tứ công nghiệp này cần được tính là dân đô thị, bởi ở đó 100% dân số là lao động phi nông nghiệp.

9.25: KTS. Trần Ngọc Chính - Chủ tịch Hội Quy hoạch Phát triển đô thị Việt Nam - Thực trạng và tồn tại trong quá trình quy hoạch, đầu tư khu công nghiệp và phát triển đô thị gắn với nhà ở công nhân. 

Theo KTS. Trần Ngọc Chính, thực trạng tại Việt Nam hiện tại là ở các KCN, KKT việc đầu tư phát triển các khu công nghiệp chư­a tính hết các điều kiện về cơ sở hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội ngoài hàng rào, trong đó có việc xây dựng nhà ở cho người lao động ngoại tỉnh làm việc tại các khu công nghiệp, bảo đảm hoạt động của các khu công nghiệp.

Hiện nay ở các KCN khoảng trên 50%, địa phương có tỷ lệ lao động nhập cư cao như TP.HCM, Đồng Nai, Bình Dương, lao động ngoại tỉnh chiếm tới 70%. Chính vì vậy nhu cầu về nhà ở của người lao động rất lớn và bức xúc. Tại các khu công nghiệp, mới có khoảng 30% số lao động có chỗ ở ổn định, số còn lại phải tự thu xếp, thuê trọ rải rác với điều kiện sống tạm bợ, hết sức khó khăn, thiếu những điều kiện sinh hoạt tối thiểu.

Do quy mô lớn, vốn đầu tư cao, nhưng thu hồi vốn chậm, hiệu quả thấp, nên rất ít doanh nghiệp mặn mà đến việc xây dựng nhà ở cho công nhân.  Hiện có tới 55% công nhân trong các KCN tập trung phải thuê nhà trọ. Một số địa bàn xung quanh các KCN đang quá tải về hạ tầng, hệ thống an sinh xã hội chưa đáp ứng kịp, nhất là trường học từ mầm non đến trung học và cơ sở khám, chữa bệnh. Số học sinh các cấp từ mẫu giáo đến trung học đều vượt chuẩn, thậm chí có nơi phải bố trí học ba ca. Các dịch vụ thiết yếu phục vụ công nhân như chợ, siêu thị, khu vui chơi giải trí… chủ yếu mang tính tự phát, chưa được đầu tư, chưa gắn với địa bàn và đáp ứng nhu cầu thực tế của người dân.

Sự thiếu hụt các dịch vụ cho người lao động, như phúc lợi xã hội, nhà ở cho công nhân, dịch vụ đào tạo, thiếu các hoạt động vui chơi giải trí hay trường mẫu giáo cho con em công nhân…, dẫn đến tình trạng nhiều KCN chưa thu hút được lao động vào làm việc. Ngoài ra, hầu hết các khu công nghiệp, thiết chế văn hóa còn rất thiếu, ảnh hưởng đến năng suất lao động và chất lượng sống của công nhân. 

Bên cạnh đó cũng tồn tại một thực tế, đó là một số khu công nghiệp, ví dụ như tại KCN Thăng Long (Hà Nội) đã xây dựng và đưa vào sử dụng nhiều khu nhà ở cho công nhân lao động (CNLĐ) trên địa bàn Thành phố, bảo đảm quy chuẩn, với nhiều ưu đãi, song lại chưa thu hút được công nhân.

Mặt khác, nhiều công nhân chưa tiếp cận được nhà ở xã hội, bởi tiêu chí để ở nhà ở xã hội rất khắt khe, mức thu nhập của công nhân còn thấp nên không thể thuê, mua được nhà ở xã hội....

Từ thực tế đó, KTS Trần Ngọc Chính đưa ra đề xuất: Phát triển các KCN phải đảm bảo hài hòa lợi ích, có tầm nhìn dài hạn, lấy hiệu quả kinh tế - xã hội, bảo vệ môi trường là mục tiêu cao nhất, khai thác tốt các lợi thế tiềm năng địa phương và phù hợp với định hướng phát triển KT-XH của các vùng lãnh thổ và cả nước.

Cần rà soát, bổ sung quỹ đất xây dựng nhà ở cho công nhân; đồng thời bổ sung công trình hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội như nhà trẻ, trường học, công trình tế, văn hóa, thể thao..., kết nối khu công nghiệp với khu dân cư liền kề để cùng phát triển bền vững. Phát triển theo hướng hình thành vùng công nghiệp – đô thị hiện đại gắn kết giữa phát triển khu đô thị, khu công nghiệp, khu thương mại – dịch vụ đảm bảo cho KCN phát triển bền vững. Phát triển liên kết các KCN thành vùng công nghiệp, hình thành vùng công nghiệp chuyên sâu và công nghiệp địa phương.

Xây dựng quy hoạch KCN phải đồng bộ với phát triển đô thị, dịch vụ, phân bố dân cư và nhà ở trong một phương án tổng thể, thống nhất, làm cơ sở cho việc thu hút đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng trên cơ sở lợi thế, điều kiện và khả năng thực hiện. Trong quy hoạch KCN, khu chế xuất phải bố trí đất làm nhà ở cho công nhân thuê (bảo đảm đáp ứng tối thiểu 50% số lượng công nhân có nhu cầu về nhà ở) có hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội.

Để thu hút công nhân lao động được tiếp cận với nhà ở xã hội, cần nâng cao chất lượng nhà ở xã hội, có cơ cấu sản phẩm nhà cho thuê phù hợp với nhu cầu của người lao động.

Đề nghị sửa đổi, bổ sung Nghị định số 82/2018/NĐ-CP ngày 22/5/2018 của Chính phủ về quản lý khu công nghiệp, khu chế xuất và khu kinh tế theo hướng trong khu công nghiệp, khu chế xuất được bố trí nhà ở dành cho công nhân thuê; trong quy hoạch khu công nghiệp, khu chế xuất phải bố trí đất làm nhà ở cho công nhân thuê (bảo đảm đáp ứng tối thiểu 50% số lượng công nhân có nhu cầu về nhà ở) có hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội chủ yếu phục vụ khu nhà ở của công nhân lao động, để việc quy hoạch quỹ đất làm nhà ở cho công nhân lao động tại các khu công nghiệp, khu chế xuất thuận tiện, phù hợp điều kiện thực tiễn.

Hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật về Quy hoạch xây dựng KCN theo hướng phát triển bền vững, hội nhập quốc tế trong thời đại CMCN 4.0, bổ sung hướng dẫn quy hoạch thiết kế bền vững về QHXD KCN trong các đồ án quy hoạch vùng, quy hoạch khu chức năng, quy hoạch đô thị, quy hoạch phân khu và quy hoạch chi tiết 1/500 theo mô hình công nghiệp sinh thái, công nghiệp mới. Có chính sách khuyến khích các chủ đầu tư tham gia đầu tư hạ tầng xã hội cho người lao động trong KCN. 

9h45: Ths. Phan Trọng Hiếu - Trưởng phòng Quản lý thi công và Khai thác tài sản Ban Quản lý dự án Thiết chế Công đoàn - Thực trạng tổ chức đời sống công nhân tại các KCN và vấn đề thiết chế công đoàn trong bối cảnh dịch bệnh hiện nay.

Tham luận của Ths. Phan Trọng Hiếu đã chỉ ra những bất cập về việc công nhân trong các khu công nghiệp có một tỉ lệ cao vẫn chưa được an cư. Điều này thể hiện rõ những hạn chế, đặc biệt trong bối cảnh dịch bệnh như hiện nay. 

Để nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho công nhân, người lao động khu công nghiệp, ngày 12/5/2017 Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 655/QĐ-TTg phê duyệt Đề án “Đầu tư xây dựng các thiết chế của công đoàn tại các khu công nghiệp, khu chế xuất” (sửa đổi, bổ sung tại Quyết định số 1729/QĐ-TTg ngày 04/11/2020), theo đó giao Tổng liên đoàn lao động Việt Nam chủ trì thực hiện; các Bộ ngành, địa phương có trách nhiệm tham gia phối hợp, trong đó có Bộ Xây dựng; mục tiêu từ năm 2026 trở đi phấn đấu tất cả các khu công nghiệp, khu chế xuất trên cả nước đều có thiết chế công đoàn.

Tuy nhiên, việc triển khai Đề án trên gặp nhiều khó khăn do chưa thu hút được doanh nghiệp đầu tư theo Nghị định số 100/2015/NĐ-CP ngày 20/10/2015 và được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 49/2021/NĐ-CP ngày 01/04/2021.

Do vậy, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam kiến nghị Thủ tướng Chính phủ một số giải pháp về nhà ở cho công nhân như sau:

* Giải pháp lâu dài

Nhằm đẩy mạnh việc xây nhà ở cho công nhân, người lao động lưu trú hoặc thuê, thuê mua, mua nhà ở tại các khu công nghiệp, cần sửa đổi Luật Nhà ở, Luật Đất đai, Luật Kinh doanh bất động sản, Luật Đầu tư, Luật Đầu tư công để thu hút và huy động được các nguồn lực trong xã hội cho việc xây nhà ở cho công nhân.

* Giải pháp ngắn hạn

Trong thời gian chờ sửa đổi, bổ sung các quy định nêu trên, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam kiến nghị Thủ tướng Chính phủ trình Quốc hội ban hành Nghị quyết thí điểm đầu tư xây dựng 5-10 khu nhà ở cho công nhân thuê tạo ra 500.000m2÷1.000.000m2 sàn nhà ở đáp ứng cho khoảng 50.000 ÷100.000 công nhân được thuê nhà ở tại các địa phương đã được bố trí đất, với một số chính sách đặc thù.

* Tác động khi thực hiện đầu tư xây dựng nhà ở cho công nhân thuê:

- Công nhân, người lao động có nhà ở và các khu văn hóa thể thao, dịch vụ đảm bảo để ổn định đời sống, gắn bó với doanh nghiệp sản xuất kinh doanh;

- Doanh nghiệp có công nhân ổn định lâu dài để sản xuất sẽ nâng cao năng suất lao động mang lại hiệu quả cho doanh nghiệp;

- Sẽ tạo kích cầu và phục hồi kinh tế với các ngành nghề như sản xuất, kinh doanh vật liệu xây dựng, trang thiết bị nhà ở, xây dựng cơ bản…;

- Tổ chức Công đoàn sẽ thực hiện tốt hơn nhiệm vụ đại diện, chăm lo, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động. Từ đó nâng cao được vị thế, vai trò của tổ chức Công đoàn;

- Tổ chức Công đoàn tuyên truyền đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, chủ trương công tác của Tổng Liên đoàn cho công nhân tại các khu công nghiệp tập trung sẽ thực chất hơn, nhất là trong bối cảnh nước ta tham gia các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới và các tổ chức đại diện người lao động.

- Góp phần nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho công nhân người lao động, từng bước xây dựng giai cấp công nhân hiện đại, lớn mạnh.

10h5: Trần Đức Lợi - Tổng Giám đốc công ty SaKae Việt Nam - Đề xuất nghiên cứu thí điểm Mô hình tích hợp các khu công nghiệp (4.0) và cư dân

Theo ông Trần Đức Lợi, Việt Nam đang trong một quá trình phát triển mạnh mẽ, với nhiều sự tương đồng về mục tiêu cũng như các thách thức mà Singapore đã gặp phải trong quá trình phát triển trước đây để trở thành một nền kinh tế lớn trong khu vực châu Á. Tuy nhiên, tương tự với Singapore, Việt Nam cũng đang đứng trước những thách thức phát triển mới đi kèm với sự phát triển nhanh chóng, đặc biệt có thể kể tới những thách thức về việc đảm bảo các nhu cầu về nhà ở cho người lao động, đặc biệt đối với những khu công nghiệp mới đang được hình thành.

Ông Lợi cũng dẫn kết quả điều tra của Viện Khoa học Môi trường và Xã hội năm 2019 cho thấy, trong tổng số 1.880 công nhân được khảo sát, có đến 1.093 người lao động tại các KCN (chiếm 58,1%) cho rằng KCN không có nhà ở dành cho họ. Điều này phản ánh thực trạng nhiều người lao động trong KCN chưa được đáp ứng nhu cầu về nhà ở. Mặt khác, mặc dù có 787/1.880 người (chiếm 41,9%) cho rằng trong KCN có nhà ở dành riêng cho người lao động, nhưng trên thực tế, nhiều người chưa tiếp cận được nhà ở xã hội, bởi tiêu chí để ở nhà ở xã hội rất khắt khe, mức thu nhập của họ còn thấp nên không thể thuê, mua được nhà ở xã hội. Chính vì vậy, người lao động trong các KCN đang gặp rất nhiều khó khăn về nhà ở.

Từ đó, ông Trần Đức Lợi đã giới thiệu mô hình phát triển tích hợp công nghiệp (4.0) và dân cư với các nguyên tắc Quy hoạch chính

- Khu vực phát triển tích hợp với kết nối không đứt đoạn

- Đô thị đáng sống và dành cho người đi bộ         

- Không gian sử dụng hỗn hợp nén và sôi động             

- Bền vững về môi trường

Từ đó, đại diện SaKae đề nghị Bộ Xây dựng xem xét và cho phép việc nghiên cứu thí điểm mô hình quy hoạch phát triển tích hợp công nghiệp (4.0) và dân cư nói trên trong các đồ án Quy hoạch tỉnh, Quy hoạch khu kinh tế cũng như Quy hoạch phân khu tại Quảng Trị, Quảng Nam, Hưng Yên mà Liên danh đã, đang và sẽ triển khai trong thời gian tới. Quy mô và mức đầu tư sẽ được xác định cụ thể theo từng đề án, với sự phê duyệt, cũng như tham vấn với Bộ Xây dựng và các cơ quan chủ quản tại mỗi địa phương một cách phù hợp. Việc triển khai thí điểm mô hình quy hoạch nói trên cũng sẽ được thực hiện tuân thủ theo các trình tự và quy định của Việt Nam có liên quan.

11h: Nguyễn Văn Thanh Huy - Phó TGĐ Tổng công ty Becamex Bình Dương - Phát triển nhà ở xã hội (NOXH) trong tổng thể quy hoạch công nghiệp - đô thị - dịch vụ.

Với vị trí trung tâm của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, giáp ranh TP HCM, có nguồn đất đai dồi dào và mật độ dân cư thấp, Bình Dương đã nhanh chóng xây dựng một quy hoạch tổng thể cho phát triển nền kinh tế. Từ cuối những năm 90 của thế kỉ trước, Bình Dương đã tập trung xây dựng các khu công nghiệp quy mô lớn như VSIP, Sóng Thần. Sau này là các tổ hợp Công nghiệp - Đô thị - Dịch vụ lớn lớn hơn: Khu liên hợp, Khu CN Mỹ phước, Bàu Bàng, VSIP2… với hơn 15 ngàn ha. Sau 20 năm, Tỉnh Bình Dương  đã chuyển dịch từ 1 tỉnh có tỉ trọng nông nghiệp trên 90% sang 1 tỉnh công nghiệp có có cấu sản phẩm công nghiệp lên đến trên 60%, dịch vụ trên 35%. Mô hình phát triển đồng bộ Công nghiệp - Đô thị - Dịch vụ đã được nhân rộng ra nhiều tỉnh thành trên cả nước bao gồm Bình Phước, Hải Phòng, Nghệ An, Quảng Ngãi, Bình Định,…

Bình Dương đã xây dựng một hệ sinh thái Công nghiệp - Đô thị - Dịch vụ là điều kiện cần thiết cho phát triển lâu dài và bền vững.

Dân số Bình Dương vào cuối những năm 1990 là chưa tới 1 triệu. Tới năm 2010 là khoảng 2 triệu người và vào 2020 là trên 3 triệu với trên 50% là nhập cư. Đa phần trong số đó có nhu cầu về chỗ ở và họ tập trung ở các cụm dân cư mọc lên xung quanh các khu công nghiệp. Các nhà đầu tư cần nguồn lao động lớn và đã thu hút được công nhân từ mọi miền đất nước. Trách nhiệm của địa phương là đảm bảo an sinh xã hội cho nguồn lao động này để họ yên tâm an cư lạc nghiệp, gắn bó xây dựng lâu dài. Thực tế đó đòi hỏi Bình Dương phải có giải pháp hợp lý về phát triển nhà ở, đặc biệt là nhà ở xã hội. Từ đó, việc quy hoạch các khu dân cư, dịch vụ, nhà ở xã hội đã được xem xét và phê duyệt gắn liền với các trung tâm đô thị - công nghiệp trải khắp địa bàn Tỉnh.

Từ những nghiên cứu, đúc kết và học hỏi, Becamex mạnh dạn đề xuất nhiều mô hình nhà ở xã hội khác nhau, tùy vị trí, điều kiện từng nơi để áp dụng cho phù hợp. Để phát triển thành công NOXH thì cần đặt nó vào 1 ngữ cảnh chung của nền kinh tế công nghiệp để tính toán, cân đối một cách tổng hòa. Nhà ở xã hội có thể không sinh lời trực tiếp nhưng tác động gián tiếp cho nên kinh tế thì lại vô cùng to lớn. Bởi đi đôi với công ăn việc làm thì cần phải ổn định chỗ ăn ở, sinh hoạt cho người công nhân – đảm bảo nguồn lực cho sản xuất. Sự phát triển bền vững chỉ có được khi chúng ta chăm lo mọi mặt của hệ sinh thái Công nghiệp - Đô thị - Dịch vụ, ở đó người lao động là nhân tố cực kì quan trọng và được đảm bảo an tâm ăn ở lập nghiệp:

Cho tới 2014, toàn tỉnh có 76 dự án NOXH đã được xây dựng, cung cấp 80.000 căn hộ để giải quyết chỗ ở cho khoảng 240.000 người. Dự án Nhà ở xã hội Becamex đã đóng góp 1 tỉ trọng lớn trong đó qua nhiều mô hình từ nhỏ đến lớn, thấp đến cao tầng. Các dự án được quy hoạch linh hoạt, bài bản, đồng bộ về hạ tầng, gắn liền với các khu công nghiệp, đô thị. Các giải pháp thiết kế được nghiên cứu tỉ mỉ để tạo không gian sống văn minh và phù hợp yêu cầu của người công nhân.

Chương trình NOXH Bình Dương cũng có nhiều đóng góp về chính sách như đề xuất mô hình 20+10 giúp tiết kiệm chi phí xây dựng; Mở rộng diện đối tượng được tham gia mua nhà xã hội; kết hợp phát triển nhà ở thương mại và xã hội và hạch toán vào phát triển chung để đưa giá sản phẩm sát nhất với khả năng chi trả của người lao động….Các sản phẩm nhà ở này đã được đón nhận rộng rãi tại Bình dương và được nhiều tỉnh thành tham khảo học hỏi.

Phát triển NOXH đã cùng một lúc mang lại nhiều hiệu quả cho sự phát triển mô hình đồng bộ: Công nghiệp - Đô thị - Dịch vụ. Nó giải bài toán về đảm bảo nguồn nhân lực để thu hút đầu tư, qua đó cũng huy động được nguồn lực trong dân cho phát triển hạ tầng đô thị và dịch vụ cộng đồng. Bình dương của ngày hôm nay đã thay đổi mạnh mẽ để hướng tới hình thành một vùng khoa học công nghệ phát triển cao, đô thị thông minh, năng động để hòa chung với sự trưởng thành của nhiều trung tâm đô thị hàng đầu thế giới.

NOXH xuất phát điểm là những căn hộ nhỏ, nơi ở đầu tiên của những gia đình trẻ, nhưng lại là tiền đề, là bậc thang đầu tiên để bước tới tương lai. Sẽ luôn có nhu cầu bất biến về nơi ở đầu tiên này và sản phẩm đã đến đúng đối tượng mà Bình dương hướng tới. Nhà ở xã hội Becamex được người dân chấp nhận rộng rãi, những hình ảnh đô thị đầu tiên được hình thành và góp phần không nhỏ cho công cuộc xây dựng đô thị công nghiệp, khoa học công nghệ của Bình dương trong tương lai không xa.

11h30: Ths. Hà Quang Hưng - Phó Cục trưởng Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản, Bộ Xây dựng - Một số giải pháp phát triển nhà ở xã hội cho công nhân tại các KCN, KCX, Cụm CN

Theo ông Hà Quang Hưng, nhu cầu đầu tư xây dựng nhà ở xã hội trong giai đoạn 2021-2025 cụ thể như sau:

- Nhu cầu về nhà ở xã hội cho các đối tượng là người thu nhập thấp khu vực đô thị và công nhân khu công nghiệp giai đoạn 2021-2025 khoảng 294.600 căn, tổng mức đầu tư khoảng 220.000 tỷ đồng, bao gồm:

- Nhà ở cho người thu nhập thấp khu vực đô thị khoảng 131.100 căn, tổng mức đầu tư khoảng 138.000 tỷ đồng

- Nhà ở cho công nhân khu công nghiệp là 163.500 căn, tổng mức đầu tư khoảng 82.000 tỷ đồng.

Từ nhu cầu và các tình hình thực tế đang diễn ra, Ths. Hà Quang Hưng đưa ra một số đề xuất cụ thể để việc quy hoạch quỹ đất làm nhà ở phục vụ cho công nhân khu công nghiệp thuận tiện, phù hợp với điều kiện thực tiễn hiện nay, đề nghị sửa đổi, bổ sung Nghị định số 82/2018/NĐ-CP ngày 22/5/2018 của Chính phủ về việc quy định về quản lý KCN và khu kinh tế như sau:

+ Tại khoản 1 Điều 29 quy định “trong khu công nghiệp, khu chế xuất không cho phép dân cư sinh sống”, đề nghị sửa đổi theo hướng: Trong khu công nghiệp, khu chế xuất được bố trí nhà ở dành cho công nhân khu công nghiệp thuê.

+ Tại khoản 1 Điều 12 quy định điều kiện xem xét, quyết định chủ trương đầu tư dự án đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng khu công nghiệp, đề nghị bổ sung thêm quy định: (1) Trong quy hoạch khu công nghiệp phải bố trí đất làm nhà ở cho công nhân khu công nghiệp thuê (đảm bảo đáp ứng tối thiểu 50% số lượng công nhân có nhu cầu về nhà ở) có hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội thiết yếu phục vụ khu nhà ở công nhân, tuy nhiên phải bố trí riêng biệt với khu sản xuất, văn phòng; đáp ứng các tiêu chuẩn pháp luật về xây dựng và các pháp luật khác liên quan đối với nhà ở. (2) Chi phí đầu tư hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội trong khu nhà ở công nhân được hạch toán vào chi phí giá thành hạ tầng chung của cả khu công nghiệp.

- Khi giao chủ đầu tư kinh doanh hạ tầng khu công nghiệp phải có trách nhiệm đầu tư, kinh doanh tối thiểu 30% nhu cầu nhà ở cho công nhân KCN thuê theo hình thức ký túc xá nhằm tăng cung loại hình này;

- Sửa đổi các quy định về thủ tục hành chính (trình tự thủ tục đầu tư; thẩm định giá bán; đối tượng, điều kiện được hưởng chính sách hỗ trợ, quy trình thực hiện mua bán…) theo hướng rút gọn nhưng vẫn đảm bảo sự kiểm soát của nhà nước, hạn chế lợi dụng chính sách.

- Nhà nước cần dành nguồn vốn nhất định để cho doanh nghiệp vay ưu đãi làm nhà ở để cho công nhân thuê.

11h45: Các đại biểu thảo luận

12h: TS. Đặng Việt Dũng kết luận hội thảo

Hội thảo Đô thị công nghiệp gắn với nhà ở công nhân đã diễn ra trong buổi sáng 31/12 với sự trao đổi sôi nổi của hơn 150 đại biểu ở 46 đầu cầu. Có 7 báo cáo trực tiếp, 24 bài đăng trong kỷ yếu. Sự tham gia tích cực, đông đảo của nhiều chuyên gia đã cho thấy tính thời sự và bức thiết của vấn đề đưa ra. 

Hội thảo đã đề cập đến các nội dung chính: 

1. Mô tả, nhận dạng thực trạng vấn đề nhà ở công nhân ở các khu công nghiệp, khu chế xuất.

2. Chỉ ra nguyên nhân của thực trạng này. 

3. Đưa ra một vài giải pháp, kiến nghị, đề xuất

- Chính thức hóa khái niệm đô thị công nghiệp

- Cần có hành động ngay để đáp ứng chỗ ở cho công nhân trong các khu CN hiện hữu và trong tương lai; đặc biệt bổ sung tích hợp ngay vào quy hoạch tỉnh trước mắt.

- Xác định trách nhiệm tham gia của người lao động, người sử dụng lao động, khuyến khích người dân tham gia xây dựng nhà ở cho công nhân. 

Căn cứ kết quả hội thảo, ông Dũng cho biết Tổng hội Xây dựng sẽ có văn bản gửi tới Chính phủ và các ban ngành liên quan đề xuất các vấn đề liên quan. 

Hội thảo kết thúc.