Trung Quốc: Quan ngại việc Mỹ cho phép Tổng thống Đài Loan quá cảnh

Washington đang lên kế hoạch cho phép Tổng thống Đài Loan Thái Anh Văn quá cảnh tại sân bay ở các thành phố miền Nam nước Mỹ. Việc quá cảnh diễn ra trong chuyến thăm của bà đến Nam Mỹ vào tháng tới để dự lễ nhậm chức của tân Tổng thống Paraguay Mario Benitez.

Việc mời bà Thái đến dự lễ nhậm chức được đánh giá là một hành động thể hiện sự ủng hộ đối với Đài Loan của tân Tổng thống Paraguay. Những quan chức có quan hệ gần gũi với cả Mỹ và Đài Loan cho biết bà Thái Anh Văn có thể quá cảnh dừng chân tại sân bay tại Houston, Texas, Miami hoặc Floria trong chuyến bay đến Paraguay. Paraguay cũng là quốc gia duy nhất trong 18 quốc gia Nam Mỹ có quan hệ ngoại giao toàn diện với Đài Loan.

Tuy nhiên, một nguồn tin khác cũng cho biết, để tránh những hành động đối đầu với Trung Quốc, nhất là khi một cuộc chiến thương mại đang đe dọa cả hai nước, rất có thể Mỹ sẽ không để bà Thái Anh Văn đặt chân đến các thành phố lớn khác như Washington hoặc New York.

Hôm thứ Ba (17/6), Đài Loan đã thông báo bà Thái Anh Văn sẽ nhận lời mời đến Paraguay của tân Tổng thống Benitez dự lễ nhậm chức diễn ra vào ngày 15 tháng 8 tới của ông. Mặc dù vậy, thông báo cũng không đưa ra bất cứ thông tin chi tiết nào về lịch trình của bà Thái Anh Văn.

Các nguồn tin cho biết hiện Washington và Đài Bắc chưa quyết định việc bà Thái Anh Văn sẽ quá cảnh ở thành phố nào. Bà Thái cũng rất có thể sẽ dừng chân ở một địa điểm chưa từng được viếng thăm trước đó.

Nếu chuyến đi diễn ra đúng dự định, việc quá cảnh của bà Thái sẽ dễ dàng đẩy Đài Loan lún sâu hơn vào những tranh căng thẳng địa chính trị đang leo thang liên quan đến những vấn đề như Biển Đông, eo biển Đài Loan hoặc cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung.

Việc phản đối Mỹ cho phép tổng thống Đài Loan quá cảnh tại lãnh thổ Mỹ xuất phát từ chính sách “một Trung Quốc” của chính phủ Trung Quốc. Theo chính sách này, Đài Loan là một phần, một tỉnh lị không thể tách rời khỏi lãnh thổ Trung Quốc và Trung Quốc có  thể củng cố điều này bằng vũ lực nếu cần thiết.

Kể từ khi nhậm chức tháng 5/2016, bà Thái Anh Văn đã đi qua lãnh thổ Mỹ ba lần trong các chuyến công du nước ngoài.

Trong một email vào thứ năm (19/7), một quan chức Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết quốc gia này luôn hỗ trợ các đại diện của chính quyền Đài Loan trong việc quá cảnh trên lãnh thổ quốc gia này. Cũng theo quan chức này, “các cuộc quá cảnh được diễn ra với những cân nhắc về sự an toàn, thoải mái, tiện lợi, đảm bảo danh dự của hành khách và phù hợp với chính sách ‘một Trung Quốc’”.

Trong tuần trước, một quan chức phụ trách các vấn đề Đài Loan của Trung Quốc cũng đã tức giận trước việc hai tàu chiến Mỹ đi qua cùng eo biển Đài Loan mà phía Mỹ gọi là “sự quá cảnh hợp pháp và được cho phép”.

Ông Liu Jieyi, Giám đốc Văn phòng các Vấn đề Đài Loan của Trung Quốc, nguyên đại sứ Trung Quốc đã chỉ trích nặng nề những hành động của Mỹ mà ông cho rằng đó thực chất là để ủng hộ Đài Loan đòi độc lập.

Các hành động quân sự như trên, cùng với việc cho phép các nhà lãnh đạo Đài Loan dừng chân trên đất Mỹ là biểu tượng cho sự ủng hộ liên tục của Mỹ đối với Đài Loan dù không có quan hệ ngoại giao chính thức.