TS Cao Sỹ Kiêm: Khó khăn trong thanh khoản mới trả cổ tức bằng cổ phiếu

Đã thành thông lệ tháng 4 hàng năm cũng là thời điểm các ngân hàng bước vào mùa đại hội cổ đông thường niên. Câu hỏi vì sao thu nhập trên mỗi cổ phần của ngân hàng thấp, trả cổ tức thấp hoặc không trả cổ tức tiếp tục được đặt ra với lãnh đạo nhiều ngân hàng. Bên cạnh đó việc lựa chọn hình thức trả cổ tức cũng làm đau đầu giới lãnh đạo ngân hàng.

Rõ ràng giữa việc không trả cổ tức, trả cổ thức bằng cổ phiếu và trả cổ tức bằng tiền mặt, cổ đông muốn được trả cổ tức bằng tiền mặt hơn. Tuy nhiên các ngân hàng luôn có lý do để né việc trả cổ tức bằng tiền mặt.

Kỳ đại hội đồng cổ đông vừa qua của Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank - VPB) là dẫn chứng điển hình cho câu chuyện chia cổ tức.

Theo báo cáo, đến 31/12/ 2017, tổng tài sản của VPBank đạt 277.750 tỷ đồng, dư nợ cấp tín dụng đạt 196.670 tỷ đồng; huy động vốn đạt 199.650 tỷ đồng.

Tổng thu nhập hoạt động năm 2017 của VPBank đạt 25.026 tỷ đồng, tăng 48% so với 2016.

Lợi nhuận trước thuế năm 2017 của VPBank đạt 8.130 tỷ đồng - cao nhất từ trước đến nay, tăng 65% so với năm 2016 và đạt 120% kế hoạch điều chỉnh hồi giữa năm. Tỷ lệ nợ xấu được kiểm soát và duy trì ở mức dưới 3% theo quy định của Ngân hàng Nhà nước…

Trước kết quả kinh doanh sáng sủa đó giới đầu tư dự đoán VPBank sẽ trả lợi tức cho cổ đông bằng tiền mặt. Tuy nhiên VPBank quyết định nâng vốn điều lệ từ hơn 15.706 tỷ đồng lên hơn 27.799 tỷ đồng thông qua 5 đợt phát hành thêm cổ phiếu để trả cổ tức, cổ phiếu thưởng, phát hành riêng lẻ cho nhà đầu tư trong và ngoài nước.

Chính vì vậy, VPBank dự kiến thực hiện chi trả cổ tức năm 2017 bằng cổ phiếu với tỷ lệ 30,22% từ lợi nhuận chưa phân phối và 1,03% từ qũy dự trữ bổ sung vốn điều lệ, tổng cộng đạt 31,25% so với tổng số cổ phần phổ thông hiện tại.

Trao đổi với phóng viên liên quan vấn đề trả cổ tức các ngân hàng, TS Cao Sỹ Kiêm – nguyên Thống đốc Ngân hàng Nhà nước cho rằng, cổ đông tham gia đầu tư tại các doanh nghiệp nói chung và ngân hàng nói riêng nhằm mục đích lấy lãi để sử dụng mục đích cá nhân hoặc đầu tư lĩnh vực khác.

Chính vì vậy tâm lý chung của cổ đông muốn được trả cổ tức bằng tiền mặt. Bởi trả cổ tức bằng cổ phiếu nếu muốn có tiền cổ đông phải bán được cổ phiếu đó, điều này không thuận lợi cho nhà đầu tư.

Mặt khác về quyền lợi của cổ đông cũng không tăng lên nếu được chia cổ tức bằng cổ phiếu bởi bản chất khi chia cổ tức bằng cổ phiếu không giúp tài sản nhà đầu tư tăng lên. Bởi dù nhà đầu tư có nhiều cổ phiếu hơn, nhưng giá của mỗi cổ phiếu đã bị pha loãng khi tách cổ phiếu nên tài sản vốn góp nhà đầu tư vẫn hoàn toàn giữ nguyên, không tăng lên.

Theo TS Cao Sỹ Kiêm các ngân hàng lựa chọn hình thức trả cổ tức bằng cổ phiếu hay tiền mặt cũng phần nào thể hiện “sức khỏe” của các ngân hàng.

“Ngân hàng trả cổ tức cho cổ đông bằng cổ phiếu thường thường là những ngân hàng khó khăn về thanh khoản. Đồng thời ngân hàng trả cổ tức bằng cổ phiếu chất lượng hoạt động, lãi suất thực tế cũng kém”, nguyên Thống đốc Ngân hàng Nhà nước cho biết.

Bên cạnh đó việc lựa chọn hình thức trả cổ tức cũng là cách để các ngân hàng cạnh tranh với nhau trên thị trường. Theo đó ngân hàng nào muốn khuyến khích cổ đông bỏ thêm vốn đầu tư thường trả cổ tức bằng bằng tiền mặt.

“Lựa chọn hình thức trả cổ tức là cách các ngân hàng cạnh tranh với nhau, thể hiện vị thế trong thị trường. Bởi chỉ ngân hàng thanh khoản tốt, lợi nhuận thường xuyên, hoạt động hiệu quả mới có thể trả cổ tức bằng tiền mặt”, TS Kiêm cho hay.

Câu chuyện lựa chọn hình thức trả cổ tức bằng tiền mặt hay cổ phiếu không phải là câu chuyện riêng giữa cổ đông với ngân hàng. Thực tế, các ngân hàng đã không được chủ động chia cổ tức. Trước khi đưa ra mức cổ tức đề xuất tại đại hội đồng cổ đông, ngân hàng phải trình Ngân hàng Nhà nước cho ý kiến về cổ tức.

Lý giải điều này TS Kiêm cho biết, việc ngân hàng báo cáo và chờ Ngân hàng Nhà nước phê duyệt về cổ tức thể hiện vai trò quản lý nhà nước của Ngân hàng Nhà nước. Đồng thời qua việc báo cáo của các tổ chức tín dụng Ngân hàng Nhà nước có thể xem xét chất lượng kinh doanh của từng ngân hàng.

“Ngân hàng Nhà nước cần phải xem và phê chuẩn tránh việc ngân hàng trả cổ tức quá cao lợi dụng vào đó để gây thiệt hại cho ngân hàng hoặc không trả cổ tức, trả cổ tức không đảm bảo quyền lợi cho cổ đông. Báo cáo trả cổ tức cũng là cách để Ngân hàng Nhà nước kiểm tra, kiểm soát hoạt động kinh doanh và hiệu quả của ngân hàng”, TS Kiêm cho biết.

Cũng theo ông Kiêm giữa hai cách trả cổ tức bằng tiền hoặc cổ phiếu, các ngân hàng nếu thanh khoản tốt, hoạt động kinh doanh hiệu quả nên trả cổ tức bằng tiền mặt. Trả cổ tức bằng tiền mặt sẽ giúp ngân hàng nâng cao uy tín, xây dựng lòng tin của cổ đông, qua đó sẽ giúp huy động vốn đầu tư tốt hơn.