Từ vụ gian dối điểm thi tại Hà Giang: Giải pháp nào cho kỳ thi THPT quốc gia?

Đời sống

aA

Theo TS Lê Thống Nhất sau gian dối điểm thi tại Hà Giang chứng tỏ dù quy trình chặt nhưng yếu tố con người vẫn "chui qua" mọi sự kiểm soát, phần mềm và cao nhất là quy chế.

cong-bo-ket-qua-diem-thi-bat-thuong-tai-ha-giang-nhung-con-so-biet-noi — Ông Trần Đức Quý - Phó chủ tịch UBND tỉnh Hà Giang, Trưởng ban chỉ đạo thi THPT quốc gia tỉnh này (bên phải) và ông Mai Văn Trinh - Cục trưởng Cục Quản lý Chất lượng, Bộ GD&ĐT, điều hành họp báo.

Chiều ngày 17/7, tổ công tác của Bộ GD-ĐT và Ban chỉ đạo thi THPT quốc gia 2018 đã họp báo để t hông tin về những sai phạm trong quá trình chấm thi tại tỉnh Hà Giang. Theo kết quả chấm thẩm định, hơn trăm thí sinh có điểm chênh lệch so với ban đầu.

Theo ông Mai Văn Trinh - Cục trưởng Cục Quản lý Chất lượng, Bộ GD-ĐT, hành vi nâng điểm của thí sinh đã vi phạm rất nghiêm trọng quy chế thi. Bộ GD-ĐT kiên quyết chỉ đạo xử lý nghiêm cá nhân, tập thể vi phạm.

Qua xác minh ban đầu, ông Vũ Trọng Lương, Phó trưởng phòng Khảo thí và Kiểm định Chất lượng, Sở GD-ĐT Hà Giang, là người trực tiếp can thiệp kết quả thi của thí sinh.

Cơ quan chức năng đang tiếp tục điều tra, làm rõ, củng cố hồ sơ xử lý cá nhân liên quan theo quy định của pháp luật. Ngay sau khi có kết quả điều tra, Bộ GD-ĐT sẽ thông tin cho cơ quan truyền thông.

Tuy nhiên ngay từ lúc này dư luận đã đặt ra câu hỏi: Giải pháp nào cho kỳ thi THPT quốc gia trong những năm tiếp theo? Có hay không lỗ hổng công tác coi thi, chấm thi tại kỳ thi quan trọng này?

tu-vu-gian-doi-diem-thi-tai-ha-giang-giai-phap-nao-cho-ky-thi-thpt-quoc-gia — Theo TS Lê Thống Nhất sau gian dối điểm thi tại Hà Giang chứng tỏ dù quy trình chặt nhưng yếu tố con người vẫn "chui qua" mọi sự kiểm soát, phần mềm và cao nhất là quy chế.

4 "kẽ hở" lớn

Trao đổi với phóng viên TS Lê Thống Nhất - Chuyên gia giáo dục cho rằng, ngay từ khi có kết quả thi THPT quốc gia 2018 và kể cả trước đó, khá nhiều ý kiến đã nêu ra những "kẽ hở" cho tiêu cực xảy ra trong kỳ thi.

"Vụ việc Hà Giang, tôi không bất ngờ vì đây chỉ là hệ quả của những kẽ hở trong kỳ thi này", TS Lê Thống Nhất nói.

Theo vị TS Lê Thống nhất có 4 nguyên nhân chính dẫn đến kết quả thi THPT Quốc gia 2018 có vấn đề

Thứ nhất, in sao đề thi.

Đây là khâu khá phức tạp để bảo mật vì thời gian in sao ở mỗi tỉnh/thành phải diễn ra khá nhiều thời gian. Với các đề thi trắc nghiệm, mỗi đề đến 4 - 5 trang, mỗi đề có 24 mã thi nên việc kiểm soát chặt chẽ quá trình này khá căng thẳng, kể cả việc in không rõ văn bản và huỷ các bản in không chuẩn.

Nếu nhóm cán bộ làm việc này chỉ cần sơ hở hoặc có sự thông đồng tiêu cực thì rất có thể tạo ra "kẽ hở".

Thứ hai, can thiệp phiếu trả lời trắc nghiệm.

Nếu nhóm cán bộ thực hiện việc scan phiếu trả lời không kiểm soát nhau tốt hoặc thông đồng với nhau thì đây là "kẽ hở" lớn. Vì phiếu trả lời trắc nghiệm học sinh dùng bút chì tô đen phương án chọn nên cán bộ có thể thay đổi phương án theo đáp án (đáp án do có được từ các trang báo điện tử hoặc do chính Bộ GD&ĐT cung cấp ngay sau buổi thi cuối cùng, quá trình scan cũng khá lâu vì mỗi đơn vị có rất nhiều phiếu trả lời, đủ thời gian có đáp án chuẩn).

Vết tẩy xoá hoàn toàn có thể quy cho thí sinh thực hiện. Thậm chí có người cho rằng, học sinh có thể nộp phiếu "trắng" để khi cán bộ can thiệp vào phiếu này đỡ phải tẩy xoá.

Một chi tiết rất dễ tạo "kẽ hở" là các bản file ảnh chuyển qua file text để giảm dung lượng thì trong trường hợp không sửa trên phiếu trả lời gốc, cán bộ có thể sửa dễ dàng trên file tetx này. Phần mềm châm trắc nghiệm chỉ chấm được trên file text là điểm yếu của phần mềm, trong khi hiện nay đã có những phần mềm đọc ngay được trên file ảnh. Việc đổi từ file ảnh sang file text là yếu kém về công nghệ và đã tạo thêm "kẽ hở" để tác động vào phiếu trả lời trắc nghiệm.

Thứ ba coi thi có vấn đề.

Chúng ta hẳn còn nhớ thí sinh Nghệ An được 10 điểm môn Vật lý thi trắc nghiệm và môn Toán thi tự luận chỉ được 0 điểm. Nếu do ngẫu nhiên mà được điểm 10 thì quả là quá may mắn. Mọi người đều nghĩ đến thí sinh nà đã chép bài làm của học sinh khác ở cùng phòng thi.

Việc giám sát chỉ cần lơi lỏng một chút thì việc chuyển cho nhau đáp án trắc nghiệm là đơn giản hơn nhiều so với thi tự luận.

Khi kỳ thi có xét tuyển đại học hoàn toàn giao cho địa phương tổ chức thì tâm lý về "tinh thần tỉnh nhà" rẩt dễ tạo ra "kẽ hở" tạo điều kiện cho việc tiêu cực xảy ra để có lợi cho học sinh tỉnh mình.

Điểm thi cao 'bất thường' ở Hà Giang: Do Phó trưởng phòng Khảo thí và Kiểm định Chất lượng can thiệp kết quả thi

Thứ tư, chấm thi tự luận môn Ngữ văn rất dễ xảy ra tiêu cực.

Khi công bố điểm thi môn Ngữ văn, lại tạo sóng trên mạng xã hội và ngay chính các giáo viên dạy Ngữ văn bàn tán nhiều hơn cả. Tâm lý "tinh thần tỉnh nhà" có thể dễ tạo ra "kẽ hở" khi cùng chấm lỏng hơn và từ chấm chặt chuyển sang chấm lỏng thì điểm số có thể sai khác nhiều. Đương nhiên khi đã "đồng lòng" thì điểm của giám khảo 1 và giám khảo 2 cũng sẽ "thống nhất" luôn.

Giải pháp nào cho giảm thiểu các "kẽ hở"?

Theo TS Lê Thống Nhất nguyên nhân sâu xa là các tiêu cực dễ bùng lộ và các "kẽ hở" được khai thác tận dụng cao khi kỳ thi liên quan tới xét tuyển đại học.

TS Lê Thống Nhất cho rằng để bịt "kẽ hở" này cần xoá bỏ kỳ thi "2 trong 1". Ưu điểm duy nhất của "2 trong 1" là tiết kiệm chi phí, sức lực cho phụ huynh nhưng khi mà kết quả của con em bị thua thiệt do các tiêu cực thì việc tiết kiệm này lại hoàn toàn không cần thiết. Điều này cũng làm cho các trường Đại học quá bị động và nghi ngờ kết quả xét tuyển của mình.

Nếu xoá bỏ thì phương án được đưa ra là: Giao quyền xét tốt nghiệp THPT cho các Sở GD&ĐT, nếu Luật Giáo dục yêu cầu thi thì Sở GD&ĐT tổ chức thi. Nếu dịp này sửa đổi Luật Giáo dục thì cũng nên xem là có thể xét tốt nghiệp được không? Kết quả học tập và hạnh kiểm của 3 năm học THPT hoàn toàn có thể đủ để xét và khó xảy ra những bất thường như khi thi.

Giao quyền tuyển sinh Đại học cho các trường tự chủ về phương án tuyển sinh, Bộ GD&ĐT chỉ cần xem xét để duyệt. Trong viêc tự chủ này sẽ có phương án cho: hình thức thi, đề thi, điểm thi, các mốc thời gian cho việc tổ chức tuyển sinh, cán bộ coi thi, cán bộ chấm thi.

Riêng với đề thi, trước đây đã có những cụm trường dùng chung đề thi bởi vậy các trường hoàn toàn có thể liên kết nhau để có đề thi chất lượng. Trong trường hợp đặc biệt mới cần Bộ GD&ĐT cung cấp đề thi. Khi đó Bộ GD&ĐT là đơn vị quản lý nhà nước, giám sát các trường thực hiện đúng phương án đã duyệt.

"Nếu thực hiện giải pháp như trên sẽ có một lợi ích nữa là Bộ GD&ĐT không phải ôm nặng kỳ thi như hiện nay mà thực chất cuối cùng thì từ việc ra đề, in sao, coi thi, chấm thi cũng lại phải điều động các cán bộ phía dưới thực hiện.

Bộ GD&ĐT sẽ có thời gian và dồn lực để thực hiện sứ mệnh quản lý nhà nước về giáo dục, khi mà công việc này đang đòi hỏi sự chỉ đạo và quản lý rất kịp thời, đặc biệt là trong thời kỳ đổi mới căn bản, toàn diện theo tinh tình Nghị quyết 19 của Đảng. Sự nghiệp giáo dục đâu chỉ là xoay quanh một kỳ thi?", TS Lê Thống Nhất nói.

Bên cạnh đó TS Lê Thống Nhất cho rằng nên trở lại thi tự luận với một số môn. "Trước đây tôi đã từng ủng hộ thi trắc nghiệm môn Toán vì không nghĩ hết các "kẽ hở" khi thi trắc nghiệm và đặc biệt là không ngờ rằng năng lực ra đề thi trắc nghiệm của chúng ta yếu đến thế! Công bằng và thẳng thắn thì phải nói là: "Không biết ra đề thi trắc nghiệm!".

Bởi vậy trong tình hình tiêu cực và năng lực như hiện nay thì việc trở lại thi tự luận, ít nhất là môn Toán sẽ giúp cho việc đánh giá chính xác hơn. Chúng ta có rất nhiều năm tích luỹ nhiều kinh nghiệm cho việc ra đề trắc nghiệm. Tất nhiên "kẽ hở" khi chấm thi vẫn có và mong lưu ý "kẽ hở" này", TS Nhất cho hay.

Chiều 17/7, đại diện Bộ GD-ĐT cho biết kết quả chấm thẩm định cho thấy: Có 102 bài thi Toán đã chênh lên từ 1,0 điểm đến 8,0 điểm (điểm chấm thẩm định là 1,0; điểm đã công bố là 9,0 điểm); Có 85 bài thi Vật lý đã chênh lên từ 1,0 điểm đến 7,75 điểm (điểm chấm thẩm định là 1,0; điểm đã công bố là 8,75 điểm); Có 56 bài thi Hóa đã chênh lên từ 1,0 điểm đến 8,75 điểm (điểm chấm thẩm định là 0,75; điểm đã công bố là 9,5 điểm).

Ngoài ra, kết quả chỉ ra có 8 bài thi Sinh đã chênh lên từ 1,0 điểm đến 4,25 điểm (điểm chấm thẩm định là 4,75; điểm đã công bố là 9,0 điểm); Có 9 bài thi Lịch sử đã chênh lên từ 1,0 điểm đến 7,25 điểm (điểm chấm thẩm định là 2,5; điểm đã công bố là 9,75 điểm); Có 3 bài thi Địa lí đã chênh lên từ 1,25 điểm đến 3,0 điểm (điểm chấm thẩm định là 6,0; điểm đã công bố là 9,0 điểm); Có 52 bài thi tiếng Anh đã chênh lên từ 1,4 điểm đến 7,8 điểm (điểm chấm thẩm định là 1,2; điểm đã công bố là 9,0 điểm);

Như vậy, kết quả chỉ ra có tất cả 114 thí sinh, với hơn 330 bài thi có tổng điểm đã công bố chênh lên hơn 1,0 điểm so với điểm chấm thẩm định. Không ít thí sinh có tổng điểm chênh lên hơn 20 điểm so với điểm chấm thẩm định. Cá biệt có những thí sinh có tổng điểm được làm tăng lên đến 26,8 điểm, thậm chí 29,95 điểm so với điểm chấm thẩm định.

Qua chấm thẩm định, thanh tra Bộ GD-ĐT cũng thấy một số bài thi có điểm tăng hơn so với điểm đã công bố từ 0,2 đến 1,0 điểm. Cá biệt, 3 bài thi môn GDCD có điểm chấm thẩm định tăng hơn 5,75 điểm so với điểm đã công bố.