Tuyến đường sắt đô thị Nhổn - ga Hà Nội: Đội vốn do thời gian thực hiện kéo dài

Thanh tra Chính phủ vừa công bố kết luận thanh tra một số nội dung theo đơn tố cáo của ông Lương Xuân Bình, nguyên Phó trưởng Ban Quản lý đường sắt đô thị Hà Nội, về dự án đường sắt đô thị Nhổn - ga Hà Nội.

Đây là cuộc thanh tra đột xuất, được thực hiện từ tháng 5/2017 theo chỉ đạo của Phó thủ tướng thường trực Trương Hoà Bình.

Được biết, dự án đường sắt đô thị Nhổn - ga Hà Nội do Ban Quản lý đường sắt đô thị Hà Nội làm chủ đầu tư. Đơn vị tư vấn thực hiện là Công ty Systra (Pháp) với quy mô toàn tuyến dài 12,5 km. Trong đó, trên cao 8,5 km, đi ngầm 4 km, điểm đầu là Nhổn, điểm cuối là ga Hà Nội. Tổng mức đầu tư dự án được điều chỉnh tăng từ 783 triệu euro lên 1.176 triệu euro.

Theo kết luận thanh tra, TTCP cho rằng qua quá trình xác minh đã cho thấy nhiều nội dung tố cáo của ông Lương Xuân Bình là có cơ sở.

Cụ thể, tháng 3/2007, Thủ tướng có văn bản đồng ý về nguyên tắc việc chỉ định Công ty Systra thực hiện gói thầu dịch vụ tư vấn thực hiện dự án. Sau đó, Ban Quản lý đường sắt đô thị Hà Nội và Công ty Systra ký hợp đồng trọn gói dịch vụ tư vấn với trị giá trên 10,6 triệu USD.

Trong quá trình thực hiện, CĐT và đơn vị tư vấn đã ký 3 phụ lục điều chỉnh thời gian thực hiện và giá hợp đồng. Thời gian 25 tháng (từ ngày 10/3/2008 đến 10/4/2010), sau đó điều chỉnh đến 31/12/2014. Giá trị hợp đồng sau điều chỉnh hơn 17 triệu Euro, tăng 6,5 triệu euro so với hợp đồng ban đầu.

TTCP xác định, nguyên nhân khiến dự án chậm tiến độ và đội vốn là lỗi của cả hai bên nhưng phần lớn thuộc cơ quan chức năng Việt Nam.

Về Ban quản lý Đường sắt đô thị Hà Nội, đơn vị này chưa có đội ngũ chuyên gia với chuyên môn tầm quốc tế, có đủ năng lực để xem xét và phê duyệt, thường xuyên phải tham khảo, lấy ý kiến các cấp, ngành, thậm chí phải thuê các đơn vị nước ngoài thẩm định trước khi ký duyệt... dẫn đến làm chậm tiến độ dự án, tăng chi phí do kéo dài thời gian.

Về phía đơn vị tư vấn Systra, đây là lần đầu tiên thực hiện dự án tuyến tàu điện ngầm ở Việt Nam nên còn nhiều lúng túng, chưa hiểu hết các quy định của luật pháp Việt Nam, dẫn đến mất nhiều thời gian để hai bên đi đến thống nhất cho từng nội dung, từng hạng mục.

Về việc điều chỉnh hợp đồng trọn gói tăng thêm trên 6,5 triệu euro, TTCP cho rằng chưa đúng quy định nhưng theo đánh giá thực tế việc phân chia từ 4 gói thầu lớn ban đầu thành 9 gói thầu nhỏ hiện nay có phát sinh một số công việc phải tăng thêm. Hơn nữa do các nguyên nhân chủ quan và khách quan dẫn đến chậm trễ và kéo dài, theo đó phải bổ sung chi phí.

Đáng chú ý, kết luận nêu rõ: “Ban quản lý Đường sắt đô thị Hà Nội không tin tưởng vào kinh nghiệm và trình độ quốc tế của tư vấn Systra. Ngược lại, tư vấn Systra cho rằng, Ban quản lý Đường sắt đô thị Hà Nội thiếu kinh nghiệm và loại hình thi công này làm chậm trễ thời gian thực hiện dẫn đến phát sinh nhiều chi phí; các yêu cầu luôn mâu thuẫn, những chỉ thị đưa ra không thể thực hiện dẫn tới tư vấn phải thực hiện hai lần”.

Có thể thấy, những “lùm xùm” tại dự án Đường sắt Nhổn - Ga Hà Nội trong thời gian qua như việc chậm tiến độ hàng thập tỷ, đội vốn cao,... đã gây nhiều bất bình trong dư luận.

Từ một công trình từng được kỳ vọng là sẽ góp phần giải quyết tình trạng ùn tắc của Hà Nội, thế nhưng sau đó dự án này đã trở thành một trong những dự án "rùa bò" nhiều tai tiếng nhất.

Quá trình thi công ì ạch, liên tục phải lùi ngày hoàn thành đến năm 2016, 2017 và 2018. Đến giữa năm 2016, Ban Quản lý Đường sắt đô thị Hà Nội khẳng định dự án phải tiếp tục lùi ngày hoàn thành về năm 2019. Dù vậy, để đưa được dự án “rùa bò thập kỷ” này về đích vào thời gian trên vẫn đang là một bài toán khó.

Đến thời điểm hiện tại, đường sắt đô thị Nhổn - Ga Hà Nội thuộc diện dự án chậm tiến độ nhất cả nước. Mặc dù các cơ quan chức năng đã nhiều lần vào cuộc, yêu cầu đẩy mạnh tiến độ dự án nhưng kết quả thực hiện vẫn không mấy khả quan.