Ủy ban quản lý vốn Nhà nước: Áp lực lớn

Ngày 30/9/2018, Uỷ ban Quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp chính thức ra mắt và bắt đầu tiếp nhận việc quản lý hơn 2,3 triệu tỉ đồng tài sản của nhà nước tại 19 tập đoàn, tổng công ty lớn.

Việc Ủy ban quản lý vốn Nhà nước hoàn thiện bộ máy và bắt đầu đi vào hoạt động được kỳ vọng chấm dứt chuỗi thời gian hàng chục năm phát sinh bất cập khi các tập đoàn trực thuộc các bộ ngành. Siêu ủy ban này ra đời hứa hẹn sẽ thay đổi căn bản cách thức quản lý vận hành của nhiều doanh nghiệp nhà nước, quy về một mối thay vì phân tán - cũng như luôn trong tình trạng đặt dưới sự điều hành, chỉ đạo của các Bộ, Ngành dẫn đến vừa đá bóng vừa thổi còi như thời gian qua.

Trở lại thời điểm bàn thảo việc thành lập Ủy ban quản lý vốn Nhà nước không ít lo ngại đặt ra. Đặc biệt là vai trò, nhiệm vụ ủy ban này.

Không phải khi Ủy ban Quản lý vốn Nhà nước tại doanh nghiệp được thành lập, câu chuyện về nâng cao chất lượng của quá trình cơ cấu lại doanh nghiệp nhà nước mới được đề cập. Cụ thể đẩy nhanh tiến độ thoái vốn, cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước.

Giai đoạn 2016 - 2018, chúng ta đã thực hiện thoái vốn nhà nước thành công tại một số doanh nghiệp nhà nước quy mô lớn. Số nhóm ngành, lĩnh vực Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ giảm mạnh. Số tiền thoái vốn, cổ phần hóa giai đoạn này gấp 2 - 2,5 lần giai đoạn 2011 - 2015. Tuy nhiên, các mục tiêu về chất lượng của quá trình cơ cấu lại doanh nghiệp nhà nước đang tiến triển chậm.

Theo kế hoạch, năm 2018, phải hoàn thành cổ phần hóa ít nhất 85 doanh nghiệp, nhưng đến hết tháng 9/2018 mới cổ phần hóa được 10 doanh nghiệp… Thậm chí, một số địa phương lớn như TP HCM thì trong 10 tháng 2018, hoạt động cổ phần hóa, thoái vốn doanh nghiệp nhà nước đang “dậm chân tại chỗ”.

Ý kiến của nhiều doanh nghiệp, cơ quan quản lý cho thấy, tình trạng cổ phần hóa chậm trễ hiện nay có nhiều nguyên nhân trong đó có nguyên nhân từ việc e ngại.

Các doanh nghiệp đang trực tiếp triển khai cổ phần hóa, nhất là doanh nghiệp đang sử dụng diện tích đất lớn ở nhiều địa phương đều cho rằng, vướng mắc trong định giá đất là một trong những nguyên nhân chính khiến tiến độ cổ phần hóa bị chậm.

Để giải quyết vướng mắc này, các doanh nghiệp phải chờ ý kiến của Ủy ban Quản lý vốn, UBND tỉnh, thành phố..., nhiều khi mất tới hàng năm trời vẫn chưa chốt được giá trị sử dụng đất khi tính giá trị doanh nghiệp.

Phát biểu tại Kỳ họp thứ 6, Quốc hội khóa XIV, Bộ trưởng Bộ Tài chính Đinh Tiến Dũng thừa nhận, đúng là có những doanh nghiệp sử dụng đất đai ở nhiều địa phương khác nhau nên việc triển khai cổ phần hóa bị chậm.

Ông Đặng Quyết Tiến, Cục trưởng Cục Tài chính doanh nghiệp, Bộ Tài chính nhận định, nguyên nhân làm chậm tiến độ cổ phần hóa, đó là mối lo cổ phần hóa, thoái hết vốn nhà nước thì không còn làm chủ tịch hội đồng quản trị, tổng giám đốc nữa, không còn xe đưa, xe đón, quyền lợi không còn.

Đó là chưa kể trong quá trình điều hành doanh nghiệp không tránh khỏi sai sót, nay đưa ra cổ phần hóa, nhiều vấn đề sẽ được làm rõ, khiến lãnh đạo doanh nghiệp e ngại nếu khới ra không khéo bị xử lý thì ngay.

Không giải tỏa vướng mắc về tư tưởng này thì làm sao đẩy nhanh tiến độ cổ phần hóa được. Qua lắng nghe ý kiến từ doanh nghiệp, tôi ghi nhận như vậy...

Theo Chỉ thị 01/2019/CT-TTg về việc tăng cường công tác chỉ đạo, đẩy mạnh công tác cơ cấu lại, sắp xếp, đổi mới, cổ phần hóa và thoái vốn Nhà nước tại DNNN và DN có vốn Nhà nước do Thủ tướng Chính phủ ký ban hành ngày 5/1/2019, các trường hợp cần điều chỉnh danh mục, tiến độ cổ phần hóa, thủ trưởng các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, địa phương, Ủy ban Quản lý vốn Nhà nước tại doanh nghiệp, tập đoàn kinh tế, tổng công ty nhà nước phải báo cáo Bộ Kế hoạch và Đầu tư xem xét, trình Thủ tướng Chính phủ trước ngày 20/1/2019, trong đó nêu rõ tiến độ thực hiện, cơ quan thực hiện, làm cơ sở để Thủ tướng phê duyệt, các cơ quan liên quan đôn đốc, giám sát tiến độ thực hiện.