Huế: Vì sao không xếp đá gan gà để tu bổ bờ kè hộ thành hào?

Những ngày trở lại đây, dư luận Huế xôn xao về công trình tu bổ bờ kè hộ thành hào trông như mới, không còn như ban đầu.

Hộ thành hào là hào nước bao bọc quanh kinh thành Huế được triều Nguyễn xây dựng từ năm 1832. Đây là một phần trong Quần thể Di tích Cố đô Huế được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa thế giới.

Công trình này được đắp bằng đá núi, theo kỹ thuật xếp đá khan không sử dụng vữa kết dính. Trải qua thăng trầm của thời gian, công trình bị xuống cấp nên được UBND tỉnh Thừa Thiên Huế phê duyệt dự án trùng tu và tôn tạo.

Tuy nhiên, đơn vị thi công đưa các phương tiện cơ giới phá bờ kè gốc của hào nước, sau đó, xây kè gần như mới bằng bê tông, cốt thép.

Trước mắt là bờ kè gần như mới được xây dựng bằng đá granit, vữa xi măng, phần chân móng đúc bằng bê tông cốt thép.

Trao đổi với báo chí về việc đưa thêm phần cốt thép móng trong thi công bờ kè hộ thành hào, kỹ sư Lê Văn Quảng - Nguyên giám đốc Phân viện Khoa học - Công nghệ miền Trung, người chủ trì thiết kế phương án tu bổ di tích Hộ Thành Hào cho biết, Hộ thành hào được xây dựng gần 200 năm trên nền đất yếu.

Kè của công trình này được thi công bằng hình thức xếp đá khan với loại đá gan gà dài từng phiến. Trải qua thời gian dài, loại đá này bị phong hóa dẫn đến thiếu lực ma sát nên nhiều chỗ của bờ kè đã bị sụt lún, kéo theo phòng thành bị nứt gãy.

Cũng theo ông Quảng, đoạn kè vừa thi công là đoạn bị sụt lún, hư hại đến gần 80%. Tuy nhiên, hiện nay, không có đủ đá gan gà để làm lại kè như nguyên gốc, hơn nữa nếu làm như cũ thì quá tốn kém, nên phải dùng đá granit và bê tông cốt thép xử để thay thế.

“Tại sao bây giờ ta không thể xếp đá gan gà được, bởi vì, hiện nay chỉ khai thác đá granit dạng hình tròn không có dài thành phiến để mà xếp được. Hơn nữa, không kiếm được đá gan gà với kích thước lớn để xếp. Thứ 2 là độ ổn định, trong điều kiện của khoa học hiện đại thì đá xếp rất kém khi có rung chấn, khi rung hệ số ma sát giảm rất lớn”, kỹ sư Quảng nói.

Trong khi đó, nhà nghiên cứu Nguyễn Xuân Hoa không đồng tình với cách tu bổ này.

“Ai cũng thấy đây là việc làm không đúng trong việc tu bổ di tích, không thể thay hệ thống kè bằng đá gan gà truyền thống trước đây bằng một hình thức bê tông và đá mới làm một cách ồ ạt bằng phương tiện cơ giới. Tôi nghĩ, đây là một dấu hiệu cho thấy việc bảo tồn và tu bổ di tích của chúng ta thiếu những chuẩn mực rất đáng ngại. Chúng ta đã sử dụng phương pháp hạ giải trong việc tu bổ di tích”.

Trước đó, UBND tỉnh Thừa Thiên Huế có quyết định phê duyệt Dự án "Bảo tồn, tu bổ và tôn tạo hệ thống Kinh thành Huế", với tổng mức đầu tư hơn 1.280 tỷ đồng.

Sau đó, UBND tỉnh Thừa Thiên Huế tiếp tục có quyết định điều chỉnh thời gian thực hiện dự án đến ngày 31/12/2020.

Trong tổng thể dự án này, có phần "Tu bổ, tôn tạo hệ thống kè hộ thành hào bao gồm kè đá, lòng hào, tuyến phòng lộ và các bến cổng" với hạng mục "Tu bổ, tôn tạo hệ thống kè hộ thành hào" có tổng chiều dài gần 20km (gồm hai mặt hào), trước mắt sẽ tu bổ mặt phía Nam (trừ phần kè của dự án cũ đã thực hiện) là hơn 4,5km.

Theo hồ sơ dự án, phương án tu bổ là "Bảo tồn nguyên trạng những đoạn kè còn tốt; hạ giải, tu bổ, phục hồi những đoạn kè bị hư hỏng nặng; gia cố, tu bổ những đoạn kè hư hỏng vừa và nhỏ".

Tuy nhiên, trên thực tế, khi dự án bắt đầu được triển khai đoạn từ cửa Quảng Đức đến Nam Minh Đài, đã xuất hiện những ý kiến trái chiều về công tác trùng tu.

Được biết, hiện nay, sau khi có những phản ứng trong dư luận, các phương tiện cơ giới đã rút đi, công trình tạm dừng thi công.