Vì sao phi hành đoàn EP-3E của Mỹ đổ cà phê vào thiết bị của họ sau va chạm với máy bay Trung Quốc?

Theo Business Insider, vào ngày 1/4/2001, một máy bay thu thập thông tin tình báo EP-3E của hải quân Mỹ bị va chạm với chiến đấu cơ J-8II của Trung Quốc nên buộc phải hạ cánh khẩn cấp trên một căn cứ quân sự của Trung Quốc ở đảo Hải Nam gần đó. Trong vụ tai nạn đó, một phi công Trung Quốc thiệt mạng, và phi hành đoàn Mỹ đã bị quân đội Trung Quốc bắt giữ và thẩm vấn.

Trong khi đó, kho thông tin tình báo và hệ thống thu thập thông tin hàng đầu của Mỹ đang bị Trung Quốc thu giữ. Đó là hệ thống điện tử tích hợp trinh sát, còn được gọi là ARIES, trên máy bay EP-3E.

Phần lớn hoạt động của EP-3E là thông tin bí mật, không ai ngoại trừ các thành viên phi hành đoàn của nó thực sự biết cách thức thu thập thông tin hoặc thông tin họ theo dõi. Điều này khiến cho cái gọi là “Sự cố đảo Hải Nam” càng trở nên tai hại hơn.

Tức là, khi phi hành đoàn của EP-3E bị buộc phải hạ cánh – mà chưa được phép – trên căn cứ quân sự Trung Quốc, về cơ bản, họ đã trao cho Trung Quốc một số thiết bị bí mật nhất của quân đội Mỹ.

Vụ va chạm xảy ra khi EP-3E vừa hoàn thành 6 giờ làm nhiệm vụ. Mỹ khẳng định họ hoàn toàn đang hoạt động trong không phận quốc tế. Tuy nhiên, hai máy bay tiêm kích J-8 của Trung Quốc xuất hiện để ngăn chặn máy bay Mỹ. Một trong những máy bay đánh chặn Thẩm Dương J-8 đã thực hiện ba đường bay qua EP-3E và vô tình va chạm trên đường vòng thứ Ba.

Cú va chạm làm hỏng máy bay của hải quân và làm đứt đôi máy bay Trung Quốc, một phi công Trung Quốc thiệt mạng. Trong khi đó, sau khi vượt qua cơn choáng váng, phi hành đoàn của máy bay hải quân Mỹ đã cố gắng phá hủy tất cả các thiết bị nhạy cảm trên máy bay. Đáng buồn thay, họ không được đào tạo cách làm điều đó. Do vậy, phi hành đoàn đổ cà phê vào các thiết bị điện tử và ném các tài liệu nhạy cảm khác xuống biển.

Sau đó, họ đã tiến hành hạ cánh khẩn cấp trên sân bay Lingshui của đảo Hải Nam và bị quân đội Trung Quốc bắt giữ. Họ bị thẩm vấn và bị giữ trong 10 ngày khi Mỹ đàm phán trả tự do cho họ.

Người Trung Quốc yêu cầu một lời xin lỗi cho cả việc hạ cánh bất hợp pháp và cho phi công đã chết của họ để thả phi hành đoàn Mỹ. Trong khi đó, máy bay cần đàm phán thêm, vì người Trung Quốc không cho Mỹ sửa chữa nó để bay về. Hải quân Mỹ đã phải thuê một công ty Nga làm như vậy.

Khi người Nga đến đón máy bay, họ thấy nó bị người Trung Quốc “làm cho nát bét”. Vài tháng sau đó, hải quân Mỹ đã lấy lại được máy bay và người Trung Quốc có lẽ đã học được mọi thứ về thiết bị tình báo tín hiệu nhạy cảm nhất của Mỹ.

Các tài liệu sau đó bị Edward Snowden tiết lộ cho thấy hải quân Mỹ không biết có bao nhiêu tài liệu nhạy cảm trên máy bay trong sự cố đó và đã không chuẩn bị đầy đủ cho phi hành đoàn trong tình huống này.