Theo chuyên gia kinh tế Bùi Kiến Thành, bên cạnh việc chưa tận dụng tốt nguồn tiền kiều hối để đầu tư sản xuất kinh doanh. Việt Nam hiện nay còn đang “lãng phí” nguồn nhân sự rất lớn từ người Việt tại nước ngoài.
zing_NBC
Người Việt Nam ở nước ngoài có thể chia làm 2 nhóm đối tượng để thu hút: Nhóm thứ nhất là những nhà khoa học người Việt Nam đã làm việc lâu năm, có tên tuổi nhất định trong lĩnh vực của mình; nhóm thứ hai là những du học sinh trẻ tuổi vừa tốt nghiệp tiến sĩ hoặc sau tiến sĩ. Và theo GS Ngô Bảo Châu đặt vấn đề rằng, việc thu hút người Việt Nam ở nước ngoài về nước trước hết nên nhắm vào nhóm đối tượng thứ nhất, do "đây là những người sẵn sàng về nước với mức lương khá khiêm tốn" và "có nhiều thứ để lôi cuốn họ trở về" hơn là so với nhóm đối tượng thứ 2, những người đã có công việc và cuộc sống ổn định ở nước ngoài.

Thống kê hơn 23 năm qua, dòng tiền kiều hối về nước đã tăng khoảng gần 100 lần, từ mức 0,14 tỷ USD năm 1993 lên 10 tỷ USD năm 2012; 11 tỷ USD năm 2013; 12 tỷ USD năm 2014 và hơn 13,2 tỷ USD năm 2015, đưa Việt Nam đứng thứ ba tại châu Á và đứng thứ 11 trên thế giới về thu hút kiều hối.

Giai đoạn 2002-2015, kiều hối chiếm khoảng 6,0% GDP, trong khi vốn FDI và ODA vào Việt Nam lần lượt là 7,7% và 3,0% GDP.

Thu hút được nguồn tiền kiều hối lớn nhưng phải để ra mục tiêu, mục đích sử dụng nguồn tài chính đó. Trong tình hình kinh tế hiện nay khi người dân thắt chặt chi tiêu thì với nguồn tiền kiều hối được gửi về sẽ kích thích chi tiêu tiêu dùng ở một bộ phận người dân.

Tuy nhiên nếu chỉ để kiều hối phục vụ chi tiêu sinh hoạt hàng ngày, hoặc để trong các ngân hàng lấy lãi thì chưa phát huy được hết hiệu quả.

Bên cạnh nguồn tiền kiều hối, Chuyên gia kinh tế Bùi Kiến Thành cho rằng, Việt Nam còn có nguồn nhân sự là những trí thức, những nhà quản lý được đào tạo đang làm việc tại các nước, họ là con em bà con kiều bào Việt Nam ở nước ngoài.

“Để đầu tư cho một cán bộ sang học tại các nước, nhà nước phải chi ra số tiền không nhỏ, tuy nhiên khi học xong trở về nước có khi họ chỉ làm trong nhà nước một thời gian sau đó có thể chuyển ra làm cho các doanh nghiệp tư nhân.

Trong khi đó với hàng nghìn tri thức, nhà quản lý được đào tạo bài bản ở các nước và đang làm việc tại các tập đoàn kinh tế lớn, tại các doanh nghiệp nhưng chúng ta chưa biết cách sử dụng.

Đội ngũ này vừa được đào tạo bài bản, vừa có kiến thức kinh nghiệm thực tế, họ có khát khao cống hiến nhưng chúng ta dường như đang lãng phí”, Chuyên gia kinh tế Bùi Kiến Thành đặt vấn đề.

buikienthanh
Chuyên gia kinh tế Bùi Kiến Thành. Ảnh: H.Lực

Nhìn sang các nước như Israel, Trung Quốc... ông Thành cho rằng những quốc gia này làm rất tốt việc thu hút nhân lực cấp cao là các tri thức, kiều bào nước ngoài. Bất kì khi nào có cơ hội đầu tư, những người Do Thái trên thế giới đều đưa cái đó về Israel, tất cả cho Israel. Từ công nghệ cao, bằng sáng chế, kinh nghiệm mô hình quản lý… đều được đưa về Israel.

“Chúng ta đang thiếu những chính sách thu hút nhân tài là cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài, chúng ta thiếu động lực để họ quyết tâm, quyết chí làm tất cả cho đất nước như tinh thần “Tất cả cho Israel” của người Do Thái”, ông Thành cho biết.

Theo ông Thành ngoài việc chưa phát huy hết dòng tiền kiều hối rất lớn, chúng ta còn đang lãng phí nguồn nhân sự lớn là kiều bào đang sống ở nước ngoài.

Chúng ta liên tục nói đến vấn đề hội nhập nhưng lại chưa tận dụng hết nguồn lực của tất cả thành phần trong xã hội. Chúng ta không thể đưa người sang khai thác nguồn lực của Mỹ, Nhật hay Pháp bởi chưa có kinh nghiệm thị trường, chưa hiểu nền kinh tế của họ vậy tại sao chúng ta không tận dụng nhân lực chính là kiều bào ta đang sống tại chính các nước đó?

Ta ký hiệp định thương mại với rất nhiều nước mục đích để đưa thuế hải quan xuống thấp nhất để thâm nhập thị trường các nước. Tuy nhiên kênh đưa hàng hóa Việt vào thị trường nước ngoài nhanh nhất theo ông Thành là qua kiều bào, bằng việc kiều bào giới thiệu sản phẩm hàng hòa đó tại đất nước họ đang sinh sống.

Vấn đề thu hút người tài là con em kiều bào, thế hệ người Việt thứ hai, thứ ba được đào tạo bài bản, có chuyên môn, có tài về phục vụ đất nước cần được đặt ra nghiêm túc, cụ thể với chính sách rõ ràng.