2 bộ quản lý 1 con tằm kén: Dễ dẫn đến nhũng nhiễu, tham nhũng vặt

Làm việc với Bộ Nông nghiệp & Phát triển nông thôn (NN&PTNT) về việc thực hiện xuất nhập khẩu hàng hóa thuộc phạm vi Bộ này, Bộ trưởng Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Mai Tiến Dũng đề nghị Bộ NN&PTNT cần phải làm rõ về vấn đề chồng chéo trong quản lý các mặt hàng, thủ tục.

Đặc biệt là tình trạng một mặt hàng chịu nhiều hình thức quản lý khác nhau. Ví dụ con kén tằm vừa phải chịu vấn đề kiểm dịch vừa phải chịu kiểm tra an toàn thực phẩm. Thịt cá vừa phải chịu kiểm tra theo Thông tư 25, vừa phải chịu sự kiểm tra của nhiều cơ quan nhà nước khác nhau.

Hay sản phẩm thủy sản vừa phải kiểm tra an toàn thực phẩm, lại vừa phải kiểm tra chất lượng hàng hóa.

Vấn đề nêu ở đây để thấy rằng sự chồng chéo khi một một mặt hàng chịu sự quản lý hai bộ trở lên. Cụ thể một mặt hàng chịu sự quản lý từ hai bộ trở lên chiếm 58,8% và thời gian thông quan kiểm tra chuyên ngành chiếm 92,%.

Chẳng hạn sữa chua, sữa bột vừa phải kiểm dịch theo yêu cầu của Bộ NN&PTNT vừa phải chịu sự kiểm tra chuyên ngành của Bộ Công Thương. Hay như thức ăn gia súc vừa phải bị kiểm dịch của Bộ NN&PTNT và vừa bị kiểm tra ATTP của Bộ Công Thương.

Trước việc một mặt hàng sản phẩm phải chịu sự quản lý của nhiều bộ, trao đổi với PV, ThS Nguyễn Văn Chiến - Nghiên cứu sinh ngành Kinh tế học tại Colombo University cho rằng, một mặt hàng thường liên quan đến nhiều bộ ngành là đúng, vấn đề nằm ở chỗ cơ quan nhà nước làm sao rạch ròi được ai là người quản lý chính, là đầu mối giao dịch để thuận lợi cho doanh nghiệp, cho quản lý.

“Thực tế 60% mặt hàng chịu sự quản lý của nhiều bộ ngành dẫn tới một sản phẩm từ nơi sản xuất tới nơi tiêu dùng sẽ kéo dài hơn, làm tăng chi phí giao dịch, tăng giá thành sản xuất và dẫn tới giảm lợi thế cạnh tranh”, ThS Nguyễn Văn Chiến cho biết.

Khi có sự quản lý chồng chéo giữa các bộ theo ThS Nguyễn Văn Chiến sẽ làm thủ tục hành chính rườm rà, dẫn tới tăng chi phí giao dịch, làm tăng giá thành sản xuất và dẫn tới doanh nghiệp phải định giá bán cao, làm giảm khả năng cạnh tranh, giảm lợi nhuận của chính doanh nghiệp.

Điều này vô tình tạo cơ hội cho hàng nhập khẩu, đặc biệt là hàng Trung Quốc được sản xuất ở quy mô lớn nên giá thành rẻ hơn, thậm chí nhìn sang thị trường khác như Campuchia, Myanmar và ngay cả Lào họ đang có đc sản phẩm nông nghiệp chất lượng tốt, cạnh tranh trong những năm gần đây.

“Thủ tục rườm rà, dễ nảy sinh nhũng nhiễu xuất phát từ nơi các bộ ngành. Doanh nghiệp muốn nhanh phải phong bì phong bao. Chính phủ đang kêu gọi startup (khởi nghiệp) nhưng sẽ khó khăn cho doanh nghiệp mới thành lập khi kinh doanh 1 mặt hàng có đến 2-3 bộ quản lý, doanh nghiệp sẽ lúng túng không biết gõ cửa nào để giải quyết.

Để xây dựng 1 xã hội khởi nghiệp thành công thì nhà nước nên tạo ra môi trường kinh doanh minh bạch hơn, để nuôi dưỡng tinh thần đó”, ông Chiến nhấn mạnh.

Cùng chung nhận định trên, Chuyên gia kinh tế - TS Bùi Trinh cho rằng chính việc quản lý chồng chéo dẫn đến tham nhũng vặt, dẫn đến tiêu cực trong thanh kiểm tra.

Quay trở lại câu chuyện 1 con tằm vừa chịu kiểm dịch (thuộc Bộ NN&PTNT) vừa chịu quản lý An toàn thực phẩm (Bộ Y tế). Ví dụ một doanh nghiệp vừa chăn nuôi tằm vừa chế biến 1 một năm ngoài việc phải tiếp thanh kiểm tra về kiểm dịch, an toàn thực phẩm còn phải lo đoàn kiểm tra thuế, quản lý thị trường…

Theo TS Bùi Trinh, càng nhiều bộ, ngành quản lý càng tăng thủ tục hành chính, tăng chí phí cuối cùng doanh nghiệp phải gánh. Nguy hiểm hơn còn dễ nảy sinh chuyện vòi vĩnh doanh nghiệp, tham nhũng vặt.

Đáng nói hơn khi sản phẩm xảy ra sự cố ví dụ gà chứa chất vàng ô, thịt chứa chất tạo nạc, rau tồn dư thuốc bảo vệ thực vât…Ai chịu trách nhiệm. Phải quy trách nhiệm về một bộ, ngành chính để xử lý trách nhiệm và giảm bớt thủ tục hành chính cho doanh nghiệp.