Đại biểu Quốc hội hiến kế xóa bỏ 'lò ấp tiến sĩ'

Mới đây, Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố dự thảo Đề án “Nâng cao năng lực đội ngũ giảng viên, cán bộ quản lý các cơ sở giáo dục đại học và các trường cao đẳng sư phạm đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo giai đoạn 2018-2025, tầm nhìn 2030” ra lấy ý kiến dư luận.

Trong mục tiêu đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục và đào tạo giai đoạn 2018 – 2025, tầm nhìn 2030, Việt Nam cần đào tạo giảng viên có trình độ tiến sĩ đạt tỉ lệ 35% (khoảng 9000 tiến sĩ) tổng số giảng viên các cơ sở giáo dục đại học.

Để thực hiện đề án, Bộ Giáo dục và Đào tạo dự kiến kinh phí 12.000 tỷ đồng, trong đó 94% từ ngân sách nhà nước.

Cụ thể, sẽ có 10.200 tỷ đồng là kinh phí còn lại của Đề án 911 Đào tạo giảng viên có trình độ tiến sĩ cho các trường đại học, cao đẳng giai đoạn 2010-2020. 1.800 tỷ đồng còn lại là đóng góp của các cơ sở giáo dục đại học và người học.

Trong số 9000 tiến sĩ cần đào tạo đó sẽ đào tạo khoảng 5000 tiến sĩ ở nước ngoài tại các trường đại học có uy tín trên thế giới.

Từ 2017 đến 2025 mỗi năm tuyển chọn khoảng từ 600 - 700 nghiên cứu sinh đi đào tạo ở nước ngoài.

Đề án đào tạo 9000 tiến sĩ của Bộ Giáo dục và Đào tạo đưa ra trong bối cảnh chất lượng đào tạo thạc sĩ, tiến sĩ ở nước ta thời gian qua có nhiều nghi ngại, thậm chí dư luận chỉ ra thực trạng có nhiều “lò ấp Tiến sĩ”, đào tạo ồ ạt, chạy theo số lượng.

Chính vì thế dư luận lo ngại 12.000 tỷ đồng sẽ là “lò ấp” tiến sĩ mới với hàng nghìn tiến sĩ ra lò nhưng không đảm bảo chất lượng.

Liên quan đến vấn đề này, trả lời báo chí bên hành lang Quốc hội sáng ngày 15/11, Đại biểu Quốc hội Triệu Thế Hùng cho rằng, việc đưa chỉ tiêu đào tạo 9.000 Tiến sĩ phục vụ cho việc nâng cao năng lực giảng viên các cơ sở giáo dục Đại học đến năm 2025 là nhiệm vụ không mới. Nó chính là kế thừa đề án 322 và Đề án 911 đã và đang thực hiện.

Theo ông Hùng, ở các nước phát triển, tỷ lệ giảng viên là Tiến sĩ hiện chiếm đến 80-90%. Còn tại Việt Nam tỷ lệ này còn rất thấp, nơi nhiều mới chỉ đạt khoảng 50%. Vì thế, trong thời điểm chúng ta đang thực hiện đổi mới căn bản toàn diện giáo dục, việc bồi dưỡng nâng cao chất lượng giảng viên các trường Đại học là tất yếu phải làm, thường xuyên, liên tục.

Đại biểu Triệu Thế Hùng thẳng thắn cho rằng, thực trạng “lò ấp Tiến sĩ”, đào tạo ồ ạt, chạy theo số lượng là có, nguyên nhân do chúng ta có lỗ hổng chính sách, thiếu hậu kiểm, giám sát; đồng thời có tư tưởng phát triển nóng về số lượng.

“Tôi cho rằng nếu đào tạo để có bằng Tiến sĩ đã khó nhưng đào tạo ra vị Tiến sĩ có chất lượng còn khó hơn nhiều”, ông Hùng nói và cho biết: “Có thực trạng chúng ta đào tạo Tiến sĩ ở các cơ sở trong nước với mong muốn chạy theo quy mô, số lượng. Và do vậy, có cơ sở giáo dục Đại học buông lỏng tiêu chí đào tạo, tạo ra các vị Tiến sĩ nhưng không có năng lực thực sự khiến dư luận bức xúc”.

Phân tích kỹ hơn, PGS.TS Triệu Thế Hùng cho biết, nhìn lại Đề án 911 đã và đang triển khai với kỳ vọng đến năm 2020 cả nước sẽ có 20.000 Tiến sĩ, thực tế hiện nay chúng ta mới có 2.900 những nghiên cứu sinh, có một tỷ lệ không lớn trong đó đã tốt nghiệp.

“Đó là mới nhìn về số lượng thuần túy còn về chất lượng thì chưa có đánh giá tổng kết. Những Tiến sĩ này đã cống hiến được gì cho giáo dục, cho phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam? Tôi cho rằng muốn làm cái mới phải tổng kết cái cũ, từ đó đưa ra quy mô đào tạo bao nhiều là vừa”, PGS.TS Hùng nêu quan điểm.

Trước đó với 88,39% đại biểu tán thành chiều ngày 14/11, Quốc hội đã thông qua nghị quyết về phân bổ ngân sách trung ương năm 2018, theo đó Quốc hội thống nhất duyệt đề án 911 trong việc đào tạo tiến sĩ giai đoạn 2010-2020 với kinh phí lên tới 14.000 tỉ đồng.

Được biết Đề án 911 ra đời nhằm hướng đến việc đào tạo tiến sĩ giai đoạn 2010-2020 thực hiện theo các hình thức như sau: Đào tạo khoảng 10.000 tiến sĩ ở nước ngoài tại các trường đại học có uy tín trên thế giới. Đào tạo khoảng 3.000 tiến sĩ theo hình thức phối hợp, liên kết đào tạo giữa các trường đại học Việt Nam và trường đại học nước ngoài và đào tạo khoảng 10.000 tiến sĩ ở trong nước.