Đập thủy điện bị vỡ ở Lào được ví như ‘bom nước’ treo lơ lửng

Dự án từng gây nhiều tranh cãi và các đập bị ví như “bom nước” treo lơ lửng cạnh hàng nghìn người dân. Và khi “bom nước” 5 tỷ mét khối nước này “nổ” đêm ngày 23/7, nhiều làng mạc đã bị nhấm chìm, hàng trăm người mất tích.

Dự án nằm trên mảnh đất rộng 238 hecta tại cao nguyên Bolaven, đông nam Lào, gồm các đập Houay Makchan, Xe Pian và Xe Namnoy, hồ chứa nước trên sông Xe Namnoy, có độ sâu 73 m và dài 1.600 m, đủ sức trữ hơn một tỷ mét khối nước.

Cả ba con đập đều nằm trên các nhánh của sông Mekong. Dự án được khởi công từ tháng 3/2012 bởi Xe Pian-Xe Namnoy (PNPC) – công ty điện lực liên doanh giữa công ty SK E&C, Korea Western Power, Công ty điện lực Ratchaburi Thailand và tập đoàn tài chính Lao Holding State Enterprise.

Theo kế hoạch, dự án sẽ đi vào hoạt động trong năm nay với sản lượng 410 megawatt, phục vụ chủ yếu cho xuất khẩu năng lượng. Tuy nhiên, chưa kịp hoàn thành thì thảm họa xảy ra.

Đập bị vỡ được cho là đập phụ giúp giữ nước khi các đập chính bị quá tải.

Dự án thủy điện Xe Pian-Xe Namnoy là dự án xây dựng - vận hành - chuyển giao (BOT) đầu tiên được các tập đoàn Hàn Quốc tiến hành tại Lào. Vientiane cho PNPC thuê đất để xây dựng và vận hành thủy điện với thời hạn 32 năm.

Lào hiện có 10 đập thủy điện đang hoạt động, 10-20 công trình đang xây dựng và hàng chục dự án đang lên kế hoạch.

Nhiều tổ chức bảo vệ môi trường đã bày tỏ lo ngại về các tham vọng thủy điện của Lào trong những năm qua. Họ cho rằng các dự án thủy điện đang gây ảnh hưởng xấu đến hệ thực vật, hệ động vật, các cộng đồng ở nông thôn và nền kinh tế các khu vực đó. Tuy nhiên, ít ai nghĩ đến nguy cơ vỡ đập.

Theo hãng thông tấn Lào LNA, đập thủy điện Xe Pian-Xe Namnoy vỡ vào đêm 23/7, khiến hơn 5 tỷ mét khối nước tràn ra ngoài, cuốn trôi và nhấn chìm nhiều làng mạc ở huyện Sanamxay và San Sai, tỉnh Attapeu, đông nam Lào. Hàng trăm người mất tích và nhiều người có thể đã thiệt mạng. Đến giờ các nhà chức trách vẫn chưa thông kê được số người thương vong.